I SA/Wa 735/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Iwona Maciejuk Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi A. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odpłatnych usług opiekuńczych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., po rozpatrzeniu odwołania A. D. od decyzji Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] marca 2012 r. w sprawie przyznania odpłatnych usług opiekuńczych, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 12 grudnia 2011 r. A. D. wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z wnioskiem m.in. o przyznanie dalszych nieodpłatnych usług opiekuńczych w okresie od 1 stycznia 2012 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] Prezydent Miasta P. przyznał wnioskodawcy odpłatne usługi opiekuńcze w okresie od 2 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. w wymiarze 4 godzin dziennie od poniedziałku do piątku. Za godzinę świadczonych usług ustalono odpłatność w wysokości 2,00% (z uwagi na przekroczone kryterium dochodowe) kwoty 12 zł, tj. 0,24 zł (kwota 12 zł, obowiązująca od 1 stycznia 2012 r., stanowi całkowity koszt jednej godziny usług świadczonych przez Polski Czerwony Krzyż). Od decyzji powyższej, A. D. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P., które decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] przyznał A. D. odpłatne usługi opiekuńcze w okresie od dnia 2 stycznia 2012 r. do dnia 31 grudnia 2013 r. w wymiarze 4 godzin dziennie od poniedziałku do piątku, ustalając odpłatność za godzinę świadczonych usług w wysokości 0,24 zł. Odwołując się od ww. decyzji Prezydenta Miasta P., A. D. zarzucił organowi naruszenie przepisów art. 7, 10, 75 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów uchwały Rady Miasta P. z [...] maja 2004 r., nr [...], w tym §6 tej uchwały podnosząc, że nie ma w niej żadnej wzmianki, by w sytuacji, gdy dana osoba ma przyznane środki na leki z MOPS, nie było możliwości odliczenia od jej dochodu tych wydatków w celu uzyskania nieodpłatnych usług opiekuńczych. Decyzją z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta P. wskazując, że wnioskodawca uzyskał dochody przekraczające kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 477 zł. Przekroczenie to wyniosło [...] zł i jest mniejsze od 30%, co uzasadnia ustalenie odpłatności na najniższym poziomie, tj. 2% całkowitej ceny usługi, wynoszącej [...] zł. Na skutek złożonej skargi, wyrokiem z dnia 12 października 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1151/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. W uzasadnieniu Sąd wskazał na naruszenie przez organ przepisów prawa procesowego dających podstawę do wznowienia postępowania, a mianowicie na okoliczność, że w wydawaniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedniej decyzji SKO z dnia [...] lutego 2012 r. brali udział ci sami członkowie Kolegium w osobach M. J. i B. K Sąd wskazał na przepis art. 27 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym członek organu kolegialnego podlega wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 24 § 1 kpa. Natomiast zgodnie z przepisem art. 24 § 1 pkt 5 kpa, znowelizowanym ustawą z dnia 3 grudnia 2010 r., która weszła w życie w dniu 11 kwietnia 2011 r. (Dz. U. z 2011r. Nr 6, poz.18), pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Ponownie rozpoznając niniejszą sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] utrzymało w mocy kwestionowaną przez A. D. decyzję Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] marca 2012 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy powołał się na przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) w tym przepis art. 50. Kolegium przedstawiło poza tym zaistniały w sprawie stan faktyczny i wyjaśniło, że kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje aktualnie jedynie kwestia odpłatności za usługi opiekuńcze za okres od dnia 2 stycznia 2012r. do dnia 30 września 2012r. W tym bowiem okresie organ ustalił odpłatność na poziomie 0,24 zł za jedną godzinę usług. W tym zakresie organ odwoławczy uwzględnił, że z wywiadu środowiskowego z dnia [...] grudnia 2011 r. wynika, że źródłem utrzymania wnioskodawcy był zasiłek stały w wysokości [...] zł, zasiłek pielęgnacyjny - [...] zł oraz dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł, co łącznie daje sumę [...] zł. Dochód ten podlegał pomniejszeniu o alimenty płacone na rzecz córki - [...]zł. Ostatecznie dochód faktyczny świadczeniobiorcy został ustalony na poziomie [...]zł. Dane te nie były kwestionowane w odwołaniu od decyzji. Organ ustalił ponadto, że wnioskodawca jest osobą samotną, jest rozwiedziony i nie utrzymuje kontaktów z byłą żoną i córką. Jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym na stałe. Świadczeniobiorca mieszka samotnie w mieszkaniu lokatorskim, za które czynsz wynosi [...] zł (pokrywany z dodatku mieszkaniowego). Natomiast pozostałe wydatki mieszkaniowe to energia elektryczna - [...]zł, gaz - [...] zł i woda [...] zł. Ustalono również, że wnioskodawca systematycznie przyjmuje leki, a udokumentowane wydatki na ten cel wynosiły za cały 2011 rok - [...] zł. Okoliczność ta jest kwestionowana przez odwołującego się, który twierdzi, że wydatkował na leki [...]zł. Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy uznał, że wnioskodawca w spornym okresie uzyskiwał dochody przekraczające ustawowe kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, które wynosiło wówczas 477 zł. Przekroczenie to równe było kwocie [...]zł i było mniejsze niż 30 %, co uzasadniało ustalenie odpłatności na najniższym poziomie - 2% całkowitej ceny usługi, wynoszącej 12 zł. Organ wskazał poza tym, że z materiału dowodowego sprawy, a w szczególności z wywiadu środowiskowego z dnia [...] marca 2012r. wynika, że wnioskodawca przedstawił pracownikowi socjalnemu faktury na zakup leków w 2011 r. na kwotę [...] zł. Do odwołania nie zostały natomiast załączone faktury, opiewające na wskazaną sumę [...] zł. na którą powołuje się strona. Dlatego też organ odwoławczy uwzględnił kwotę wydatków na leki ustaloną przez pracownika socjalnego w toku wywiadu środowiskowego, czyli ok. [...] zł. Kolegium wskazało, że z uwagi na trudną sytuację zdrowotną strony rozpatrzono również sprawę w kontekście przepisu § 6 ust. 1 uchwały Rady Miasta P., zgodnie z którym można zwolnić od odpłatności z tytułu świadczonych usług opiekuńczych w całości lub w części. Podkreśliło przy tym jednak, że przepis ten przewiduje jedynie możliwość, a nie obowiązek, zwolnienia usługobiorcy od przewidzianych Uchwałą Rady Miasta opłat. W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania administracyjnego odmawiając zwolnienia od opłat z uwagi na wydatki na leczenie. Wnioskodawca, mimo przekroczenia kryterium dochodowego, uzyskiwał bowiem pomoc w postaci specjalnych zasiłków celowych na zakup leków, które pokrywały te koszty w całości. Nawet przy przyjęciu, że wydatki wnioskodawcy na leki wynosiły w 2011 r. [...] zł to pomoc docelowa pokrywałaby te wydatki w znacznej części (88%). Organ wskazał ponadto, że ustalona przez organ pierwszej instancji wysokość opłaty – 0,24 zł za godzinę usług jest zgodna z § 5 ust. 1 uchwały Rady Miasta P. Odnosząc się natomiast do zarzutu odwołania dotyczącego niezapewnienia stronie udziału w postępowaniu, organ odwoławczy uznał, że jest on niezasadny. W sprawie został bowiem przeprowadzony w dniu [...] marca 2012 r. wywiad środowiskowy z udziałem wnioskodawcy, któremu przedłożono akta sprawy i umożliwiono wypowiedzenie się co do zebranych dowodowych i materiałów – protokół z dnia [...] marca 2012 r. Zdaniem organu również zarzut wydania orzeczenia z mocą wsteczną nie znajduje uzasadnienia, bowiem usługi opiekuńcze przyznano od 2 stycznia 2012 r. Stanowiły one kontynuację świadczenia, z którego odwołujący się korzystał już w latach poprzednich. Poza tym wniosek w sprawie złożony został w grudniu 2011 r. ale w tym miesiącu wnioskodawca korzystał już z usług opiekuńczych, a wniosek dotyczył przyznania tych świadczeń od stycznia 2012 r. Na uwzględnienie nie zasługuje również, zdaniem organu, argumentacja dotycząca stosowania zwolnienia od opłat w poprzednich latach. Organ rozpatruje bowiem wniosek mając na uwadze aktualną sytuację wnioskodawcy, a także własne możliwości finansowe. Dlatego też fakt udzielania świadczeń nieodpłatnie w poprzednich latach nie może automatycznie oddziaływać na sposób rozstrzygnięcia kolejnych wniosków. Pismem z dnia 28 lutego 2013 r. A. D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu swojej skargi przedstawił swoją sytuację życiową i finansową oraz wyraził swoje rozgoryczenie pracą Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. Skarżący powołał się ponadto na przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej (w tym art. 32 ust 1 oraz art. 91) oraz kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzucił ponadto organowi, że ten nie dopuścił jego wniosków co do faktur za leki na cały 2011 r. wywodząc, że w rzeczywistości wydatki na leki wynosiły [...] zł a nie [...] zł jak przyjęły organy orzekające w sprawie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako "ppsa". Skargę uznać należało za nieuzasadnioną. Przede wszystkim wskazać należy, że kwestią sporną w niniejszej sprawie są decyzje przyznające odpłatne usługi opiekuńcze za okres od dnia 2 stycznia 2012 r. do dnia 30 grudnia 2013 r. w wysokości 0,24 zł za jedną godzinę usług. Przy czym , jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] października 2012 r. organ pierwszej instancji zmienił swoją decyzję w części dotyczącej odpłatności w ten sposób, że od dnia 1 października 2012 r. całkowicie zwolnił skarżącego z odpłatności za usługi opiekuńcze. Kluczowym zagadnieniem jest zatem kwestia prawidłowości wydanych w sprawie decyzji w zakresie ustalonej odpłatności za okres od dnia 2 stycznia 2012 r. do dnia 30 września 2012 r. Materialnoprawną podstawę wydania tych decyzji stanowił przepis art. 50 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362) zgodnie, z którym osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. W ust. 6 tego przepisu zawarta jest natomiast delegacja dla rady gminy do określenia, w drodze uchwały, szczegółowych warunków przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania. Powyższe oznacza, że załatwienie sprawy administracyjnej dotyczącej przyznania osobie samotnej pomocy w formie usług opiekuńczych następuje na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz uchwały rady gminy zawierającej szczegółowe postanowienia w zakresie przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze. Zgodnie z § 6 ust. 1 uchwały Rady Miasta P. z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] istnieje możliwość zwolnienia w całości od odpłatności z tytułu świadczonych usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych jeżeli osoba, której udzielono pomocy w ww. formie ponosi wydatki na leczenie i rehabilitację własną lub osób w rodzinie w takiej wysokości, że dochód tej osoby lub dochód na osobę w rodzinie, po odliczeniu tych wydatków nie będzie przekraczał kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. W tym miejscu wskazać należy, że na dzień ustalania przez organ pierwszej instancji odpłatności za usługi opiekuńcze dla A. D., kryterium to dla osoby samotnie gospodarującej wynosiło 477 zł. Kryterium to obowiązywało również w spornym okresie dla którego ustalono odpłatność tj. od dnia 2 stycznia 2012 r. do dnia 30 września 2012 r. Jak ustaliły organy orzekające w niniejszej sprawie i co wynika z akt sprawy nadesłanych wraz z odpowiedzią na skargę (w tym m.in. wywiad środowiskowy z dnia [...] marca 2012 r.), łączny miesięczny, faktyczny dochód skarżącego A. D. wynosił [...] zł. i przekraczał obowiązuje wówczas kryterium dochodowe. Wbrew natomiast twierdzeniem skarżącego w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy brak jest dowodu na okoliczność, że wydatki na leki jakie poniósł on w całym 2011 r. opiewały na kwotę [...] zł., co wpłynęłoby na wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów. W aktach sprawy brak jest bowiem faktur, które łącznie stanowiłyby wskazaną przez niego kwotę. Wskazać ponadto należy , że treść przedłożonych przez skarżącego jako załączniki skargi wniosków , z których treści wynika, że składał on dla potrzeb związanych z rozpoznaniem sprawy także inne faktury, w ocenie Sądu, nie stanowi dowodu na okoliczność, że poniesione przez niego wydatki na leki w 2011 r. wynosiły kwotę [...]zł. Załączając bowiem kserokopie niniejszych wniosków A. D. nie załączył do nich wymienionych w nich kopii faktur. Ponadto wnioski te dotyczą innych postępowań w innych sprawach w tym m.in. postępowań w sprawie przyznania zasiłków celowych właśnie na leki i nie dotyczą niniejszej sprawy. Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęte zostało natomiast na wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2011 r. Załączone natomiast do tego wniosku faktury, po ich zsumowaniu, ponad wszelką wątpliwość nie opiewają na wskazywaną przez skarżącego kwotę [...]zł. Na aprobatę nie zasługują również podniesione przez skarżącego zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych w tym art. 7, 75, 77 kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie, przeprowadziły postępowanie w sposób rzetelny i prawidłowy, zapewniając stronie czynny udział w postępowaniu i mając na uwadze słuszny interes strony o czym świadczy chociażby wydana w dniu [...] października 2012 r. decyzja zmieniająca zaskarżoną decyzję w części, zwalniając tym samym skarżącego z odpłatności za usługi opiekuńcze od dnia [...] października 2012 r. Mając powyższe na względzie Sąd na postawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.