I SA/Wa 736/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: WSA Joanna Skiba WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2018 r. sprawy ze skargi E.M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] lutego 2018 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] maja 2017 r. nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją z [...] lutego 2012 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z [...] listopada 2011 r. nr [...] o ustaleniu opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Prezydent [...] decyzją z [...] listopada 2011 r. nr [...] ustalił opłatę adiacencką w wysokości [...] zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], położonej w [...] [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...], na skutek jej podziału. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lutego 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję z [...] listopada 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 747/12, oddalił skargę E. M. na decyzję z [...] lutego 2012 r. Wnioskiem z [...] grudnia 2016 r. E. M. zwrócił się do Prezydenta [...] o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] listopada 2011 r. wskazując, że operaty szacunkowe sporządzone przez D. R. z [...] września 2010 r. i [...] czerwca 2011 r., na podstawie których wydano decyzję, zostały sporządzone fałszywie. Inny rzeczoznawca majątkowy E. F. sporządził [...] maja 2007 r. operat szacunkowy określający wartość nieruchomości na niższą kwotę, a w 2009 r., w porównaniu do 2006 r., nastąpił znaczny spadek cen na rynku nieruchomości. Prezydent [...] pismem z [...] marca 2017 r. przekazał wniosek z [...] grudnia 2016 r. zgodnie z właściwością do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] pismem z [...] kwietnia 2017 r. wezwało E. M. do wskazania przesłanki z art. 145 § 1 k.p.a., na podstawie której decyzja powinna być uchylona oraz o wyjaśnienie, czy sfałszowanie operatu szacunkowego będącego dowodem w sprawie ustalenia opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, bądź też czy zgłoszone zostało popełnienie przestępstwa polegającego na sfałszowaniu dokumentu właściwym organom ścigania. E. M. pismem z [...] maja 2017 r. wyjaśnił, iż ze względu na stan zdrowia nie mógł brać udziału w rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu [...] stycznia 2013 r. i o wyroku dowiedział się dopiero [...] sierpnia 2016 r. Od rozprawy do początku sierpnia 2016 r. nie otrzymał żadnego wezwania do zapłaty i był przekonany, że wyrok był dla niego korzystny. Wskazał, że wnosi o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a. E. M. w piśmie z [...] maja 2017 r. poinformował, że operat szacunkowy z dnia [...] maja 2007 r. był w jego posiadaniu w czerwcu 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] maja 2017 r. nr [...] odmówiło wznowienia postępowania zakończonego decyzją z [...] lutego 2012 r. E. M. wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] lutego 2018 r. nr [...], sprostowanym postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. nr [...], utrzymało w mocy własne postanowienie z [...] maja 2017 r. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium wskazało, że w sprawie w pierwszej kolejności należało ustalić, czy wnioskodawca uprawdopodobnił zachowanie terminu do wniesienia podania o wznowienie. Przy czym zachowanie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania oceniane musi być odrębnie dla każdej z podanych przez wnioskodawcę przesłanek. Zasadą jest, że strona wnosi podanie w terminie miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia. Od powyższego ustawa przewiduje jednak wyjątki i tak np. odnośnie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. tj. gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w sprawie, termin biegnie od dnia dowiedzenia się o decyzji. Kolegium wskazało, że decyzja z [...] lutego 2012 r. została doręczona E. M. [...] marca 2012 r., na co wskazuję zwrotne potwierdzenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy. Wniosek z [...] grudnia 2016 r. o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją został więc złożony po upływie miesięcznego terminu do jego złożenia. E. M. nie wykazał, że sfałszowanie operatu szacunkowego, zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Nie przedstawił też prawomocnego orzeczenia sądu lub innego właściwego organu, który potwierdzałby sfałszowanie dokumentu. Takim orzeczeniem nie jest przedłożone w dniu [...] lutego 2018 r. postanowienie Prokuratora Prokuratury Rejonowej [...] w [...] z [...] stycznia 2018 r., sygn. akt [...]. Tymczasem, to dopiero od momentu dowiedzenia się o orzeczeniu sądu stwierdzającym sfałszowanie dowodu biegnie stronie termin do wniesienia podania o wznowienie. Odstąpienie zaś od wymogu wcześniejszego stwierdzenia fałszerstwa jest sytuacją wyjątkową. Przed takim orzeczeniem wznowienie jest dopuszczalne jedynie przy spełnieniu warunków z art. 145 § 2 i 3 k.p.a., tzn. wtedy, gdy występuje zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego albo powstanie szkody dla interesu społecznego, a fakt sfałszowania dowodu jest oczywisty, bądź też postępowanie przed sądem lub innym organem w tych sprawach nie może zostać wszczęte z uwagi na upływ terminu przedawnienia lub z powodu innych prawnych przeszkód. Taka sytuacja nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznawia się postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Powołując się na ww. przesłankę E. M. wskazał na operat sporządzony przez E. F. w dniu [...] maja 2007 r. Z pisma wnioskodawcy z [...] maja 2017 r. wynika, że wskazany operat szacunkowy był w jego posiadaniu już w czerwcu 2007 r. W tym więc okresie wnioskodawca powziął wiedzę o nowych okolicznościach nieznanych organowi, który wydał decyzję. Również i w tym przypadku wnioskodawca nie dochował terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. E. M. złożył skargę na postanowienie [...] lutego 2018 r., zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego, poprzez nieuwzględnienie okoliczności mających wpływ na sprawę, w szczególności art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 3 k.p.a. i oparcie decyzji na fałszywie sporządzonym operacie szacunkowym. Wskazał, że [...] października 2017 r. złożył do prokuratury zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa przez rzeczoznawcę majątkowego przy sporządzeniu operatów szacunkowych. Prokurator wszczął śledztwo [...] listopada 2017 r., które następnie umorzył [...] stycznia 2018 r., ze względu na przedawnienie karalności czynów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jt. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zakończonego decyzją z [...] lutego 2012 r. utrzymującą w mocy decyzję z [...] listopada 2011 r. o ustaleniu opłaty adiacenckiej z tytułu wzrostu wartości nieruchomości. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte co najmniej jedną z kwalifikowanych wadliwości procesowych wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1, 145a § 1 i 145b § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) – powoływanej dalej jako "k.p.a." Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania może zostać wszczęte z urzędu lub na wniosek strony. Postępowanie wznowieniowe jest dwuetapowe. Pierwszy etap tzw. wstępny (wyjaśniający) rozpoczyna wniosek strony, zgłoszony właściwemu organowi, o wznowienie postępowania i kończy się albo wydaniem postanowienia o wznowieniu (art. 149 § 1 k.p.a.) albo podjęciem postanowienia o odmowie wznowienia (art. 149 § 3 k.p.a.). Drugi etap, tzw. właściwy, po wydaniu postanowienia o wznowieniu, polega na przeprowadzeniu postępowania dowodowego i ma na celu zbadanie zaistnienia przesłanek wznowienia, a kończy się wydaniem decyzji z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. albo decyzji z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., względnie też decyzji na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. Dodać również należy, że w pierwszym etapie, tzw. wstępnym, zbadaniu podlega tylko to czy z żądaniem występuje strona, czy zachowała termin oraz czy powołuje się na ustawowe przesłanki wznowienia (art. 145 § 1, 145a § 1 i 145b § 1 k.p.a.). Zgodnie z art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Zgodnie z art. 148 § 2 k.p.a. termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. W rozpoznawanej sprawie termin wskazany w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. w ocenie organu nie został przez stronę zachowany, co stanowiło podstawę do wydania postanowienia o odmowie wznowienia przedmiotowego postępowania. W świetle analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego nie budzą jakichkolwiek wątpliwości Sądu ustalenia organu, iż skarżący nie złożył w terminie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego. Precyzując wniosek o wznowienie postępowania skarżący jako jego podstawę wskazał art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a. Zgodnie z brzmieniem tych przepisów obowiązek wznowienia postępowania spoczywa na organie wówczas, gdy dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) oraz gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.). W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zasadnie wskazano, że ocena zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania musi odnosić się odrębnie dla każdej z powołanych przez skarżącego przesłanek. Jeżeli chodzi o przesłankę uregulowaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. to wskazać należy, że skarżący powziął wiedzę o wydaniu decyzji Kolegium z [...] lutego 2012 r. z momentem jej doręczenia tj. w dniu [...] marca 2012 r. Skarżący następnie wniósł do sądu administracyjnego skargę na ww. decyzję. Zestawienie daty doręczenia wskazanej decyzji, z datą złożenia wniosku z [...] grudnia 2016 r. o wznowienie postępowania, dawała organowi podstawę do uznania, iż termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania przewidziany w art. 148 § 1 k.p.a. nie został zachowany. Skarżący precyzując wniosek o wznowienie postępowania jako przesłankę powołał również art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazując, iż dowodem istniejącym w dniu wydania decyzji, a nieznanym organowi wydającemu decyzję, był operat szacunkowy sporządzony przez E. F. w dniu [...] maja 2007 r. W piśmie precyzującym wniosek o wznowienie postępowania z [...] maja 2017 r., skarżący wskazał jednak, że wskazany dowód był w jego posiadaniu już w czerwcu 2007 r. Z tego wynika, że już w 2007 r. skarżący miał wiedzę o istnieniu tego dowodu, zatem również w tym przypadku nie można uznać, iż dochował miesięcznego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Ostatnią z powołanych przez skarżącego podstaw wniosku o wznowienie postępowania była okoliczność sfałszowania dowodu na podstawie którego ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.). Zaznaczyć wymaga, że sfałszowanie dowodu musi być potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Warunkiem niezbędnym dla wznowienia postępowania w razie zaistnienia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 1 jest zatem uprzednie stwierdzenie fałszywości danego dowodu przez sąd lub inny uprawniony do tego organ. Nie może tego dokonać organ właściwy do wznowienia postępowania. Dopiero od momentu dowiedzenia się o orzeczeniu sądu stwierdzającym sfałszowanie dowodu biegnie stronie termin do wniesienia podania o wznowienie. Od warunku stwierdzenia sfałszowania dowodu przez orzeczenie sądu lub innego organu wprowadzono dwa wyjątki. Pierwszy z wyjątków wymieniony jest w art. 145 § 2 k.p.a. i dotyczy możliwości wznowienia, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Drugi wyjątek określony został w art. 145 § 3 k.p.a. i dotyczy sytuacji, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być w ogóle wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa. W ocenie Sądu organ zasadnie uznał, że skarżący nie mógł złożyć podania o wznowienie postępowania na podstawie wymienionej przesłanki, z uwagi na brak rozpoczęcia terminu do jej złożenia. Przy czym w przedmiotowej sprawie nie wystąpił żaden z wyjątków wymienionych w art. 145 § 2 i 3 k.p.a. Skarżący przede wszystkim nie przedstawił prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu, który potwierdzałby sfałszowanie operatów szacunkowych z [...] września 2010 r. i [...] czerwca 2011 r. Za tego rodzaju orzeczenie nie można uznać postanowienia Prokuratura Prokuratury Rejonowej [...] w [...] z [...] stycznia 2018 r., sygn. akt [...]. Powołanym postanowieniem prokurator umorzył śledztwo ze względu na przedawnienie karalności czynów, co zgodnie z uzasadnieniem postanowienia nastąpiło odpowiednio w dniu [...] września 2015 r. i w dniu [...] czerwca 2016 r. Wskazane postanowienie przede wszystkim nie jest orzeczeniem sądu jak wymaga tego art. 145 § 3 k.p.a., nadto nie stanowi o popełnieniu przestępstwa fałszerstwa. Wskazać przy tym należy, że skarżący pomimo posiadania już w dniu [...] września 2011 r. wiedzy o treści obu operatów szacunkowych sporządzonych przez D. R., zawiadomił prokuraturę o możliwości popełnienia przestępstwa dopiero [...] października 2017 r., po upływie okresu przedawnienia karalności czynów. Z tego względu zastosowania nie może mieć wyjątek, o którym mowa w art. 145 § 3 k.p.a. tj. nie można uznać, że postępowanie przed sądem nie mogło być wszczęte na skutek upływu czasu, gdyż skarżący miał możliwość uruchomienia odpowiedniego postępowania, przed upływem okresu przedawnienia karalności czynów, które w jego ocenie stanowią podstawę do wznowienia postępowania. W rezultacie więc wydanie zaskarżonego postanowienia w myśl art. 149 § 3 k.p.a. było prawidłowe i nie naruszało prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.