I SA/Wa 737/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi E. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania E. T. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w sprawie uznania skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na rzecz córki P. G.. Zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] września 1999 r., sygn. akt [...] Sąd orzekł o zasądzeniu na rzecz P. G. alimentów od jej ojca E. T. w wysokości [...] zł miesięcznie. Kwota ta uległa zwiększeniu do [...] zł, co wynika z kolei z wyroku Sądu Rejonowego w G. Pismem z dnia 10 sierpnia 2012 r. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G. wezwał E. T. do stawiennictwa w organie, celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania od niego oświadczenia majątkowego. Powyższe wezwanie E. T. odebrał osobiście w dniu 23 sierpnia 2012 r. Następnie, pismem z dnia 25 września 2012 r., Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G. zawiadomił E. T. o wydaniu - na wniosek W. K. - decyzji z dnia [...] września 2012 r., nr [...], mocą której podwyższono P. G. świadczenia z funduszu alimentacyjnego do kwoty [...] zł miesięcznie na okres od 11 lipca 2012 r. do 30 września 2012 r. Jednocześnie organ poinformował E. T., że wysokość jego zobowiązań wobec Skarbu Państwa z tytułu wypłaconych świadczeń alimentacyjnych z funduszu alimentacyjnego na rzecz jego córki P. G. - na dzień 31 lipca 2012 r. - wynosi [...] zł. Powyższe zawiadomienie odebrała w dniu 26 września 2012 r. H. T. Następne zawiadomienie o kwocie zobowiązania - na dzień 31 sierpnia 2012 r. - organ wystosował pismem z dnia 1 października 2012 r., jednocześnie informując E. T. , że na wniosek W. K. wydano decyzję z dnia [...] października 2012 r., nr [...], dotyczącą przyznania P. G. świadczenia alimentacyjnego w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. Zawiadomienie to także zostało skutecznie odebrane. W dniu 12 grudnia 2012 r. organ I instancji wszczął postępowanie z urzędu w sprawie uznania E. T. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Wysyłane pismo w tej sprawie zostało odebrane przez matkę E. T. Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] Wójt Gminy G. uznał E. T. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wobec swojej córki. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G., okazało się bezskuteczne w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 ze zm.). Ponadto organ podniósł, że E. T. nie stawił się do Ośrodka w celu złożenia oświadczenia majątkowego oraz przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, nie wniósł również żadnych uwag do wsycytego postępowania administracyjnego, oraz nie przedstawił dowodów wpłat zasądzonych alimentów za okres ostatnich 6 miesięcy. Powyższe ustalenia zakwestionował E. T. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zawnioskował o zmianę decyzji podnosząc, że od dłuższego czasu jest bezrobotny i nie ma żadnych możliwości finansowych do spłaty alimentów, aktualnie wciąż poszukuje pracy i choć podejmuje dorywcze roboty nie jest w stanie nic odłożyć bez uszczerbku na choćby minimalne utrzymanie, nie posiada majątku ani żadnych wartościowych ruchomości, opiekuje się "wiekową" mamą i nie unika celowo płacenia alimentów. Decyzją z dnia z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy G. z dnia [...] stycznia 2013 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że E. T. zignorował wezwanie Kierownika GOPS-u w G. z dnia 10 sierpnia 2012 r. do stawienia się w tamtejszym organie pomocowym, celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego. Ponadto - jak wynika z prowadzonej dokumentacji - w okresie ostatnich 6 miesięcy - skarżący nie dokonywał żadnych wpłat na poczet zasądzonych alimentów (za wyjątkiem wpłaty w dniu 18 stycznia 2013 r. w kwocie [...] zł). Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2013 r. E. T. , reprezentowany przez adwokata A. H., pismem z dnia 1 marca 2013 r., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie przedmiotowej decyzji zarzucając jej: 1) naruszenie prawa procesowego w tym: - art. 7 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie w sposób dostateczny czynności zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, - art. 9 k.p.a. poprzez brak należytej i wyczerpującej informacji co do okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na uznanie E. T. za dłużnika alimentacyjnego, - art. 10 §1 k.p.a. poprzez nie zapewnienie skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, - art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego nie uwzględniającego wyjaśnień przedstawionych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji wydanej przez Wójta Gminy G, - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez lakoniczne wskazanie faktów i dowodów, które organ uznał za udowodnione, i na których oparł swoją decyzję; 2) naruszenie prawa materialnego przez: - błędną wykładnią art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228) - zwanej dalej u.p.o.u.a. - poprzez uznanie przesłanek uprawniających organ administracyjny do wszczęcia postępowania w sprawie za podstawę wydania decyzji administracyjnej, - błędną wykładnię art. 5 ust. 3 a u.p.o.u.a. poprzez zastosowanie wnioskowania a contrario, uznając iż nie wypełnienie warunku wskazanego w ww. przepisie stanowi przesłankę pozytywną do uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że został wezwany przez Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w G. do przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz do złożenia oświadczenia majątkowego, nie został jednak wyczerpująco pouczony o konsekwencjach niestawiennictwa. Ponadto skarżący zarzucił, że organ prowadząc postępowanie głównie w okresie świątecznym (od 12 grudnia 2012 r. do 4 stycznia 2013 r.), i kierując do niego tylko jedno wezwanie, z którego treścią bez własnej winy nie mógł się zapoznać, uniemożliwił tym samym skarżącemu w sposób dostateczny przedstawienie argumentów. E. T. zarzucił, że organy administracji w żaden sposób nie wzięły pod uwagę ciężkiej sytuacji materialnej skarżącego, który nie posiada majątku i opiekuje się starszą matką. Jednocześnie skarżący podkreślił, że przesłanka wskazana w art. 5 ust. 3a u.p.o.u.a. ma naturę negatywną - czyli uniemożliwiającą wydanie określonego rozstrzygnięcia - i jej interpretacja a contrario przez organ ma w rzeczywistości charakter rozszerzający zastosowanie przepisu. E. T. podniósł, że podejmuje intensywne starania aby uregulować swoje zaległości z tytułu alimentów, czego dowodem są potwierdzenia zapłaty z dnia 18 stycznia 2013 r. oraz 19 lutego 2013 r. na kwotę [...] zł na rzecz komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne, wobec czego istnieje realna szansa zredukowania zadłużenia i wywiązywania się przez skarżącego z obowiązku alimentacyjnego na przyszłość. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie, przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, ustanowiony przez skarżącego pełnomocnik podtrzymał skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie zaś do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...], jak i ją poprzedzająca nie naruszają prawa. Materialnoprawną podstawę decyzji organu I instancji stanowią m.in. przepisy art. 5 i art. 5 ust. 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. Z 2012 r. poz. 1228 ze zm.). Pozytywne przesłanki uprawniające organ do wszczęcia postępowania dotyczącego uznania E. T. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wymienione zostały enumeratywnie w treści art. 5 ust. 3 powyższej ustawy. Są nimi: a) uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego lub odmowa złożenia oświadczenia majątkowego; b) odmowa zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny lub poszukujący pracy; c) bez uzasadnionej przyczyny odmowa przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (...). Z kolei z art. 5 ust. 3a ustawy z dnia z dnia 7 września 2007 r. wynika, że decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec tego dłużnika, który przez ostatnie 6 m-cy wywiązywał się w każdym miesiącu ze swych zobowiązań w kwocie nie niższej niż 50% wysokości bieżąco ustalonych alimentów. Jak wynika z akt zgromadzonych w sprawie E. T. zignorował wezwanie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia [...] sierpnia 2012 r. do stawienia się w organie celem przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz złożenia oświadczenia majątkowego, pomimo iż wezwanie to odebrał osobiście w dniu 23 sierpnia 2012 r. W konsekwencji, została spełniona jedna z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Nie można uznać zarzutu skarżącego, że wydanie decyzji nie ma podstaw, gdyż postępowanie w przedmiotowej sprawie było prowadzone w okresie świątecznym, E. T. nie został poinformowany o konsekwencjach niestawiennictwa w organie, oraz skierowano do niego tylko jedno wezwanie. Zauważenia bowiem wymaga, że przepisy w tym względzie nie zawierają żadnych ograniczeń co do terminu i prowadzenia postępowania, nie regulują także kwestii kilkukrotnych wezwań do dłużnika alimentacyjnego, wystarczy aby materiał dowodowy jednoznacznie wskazywał na realizację jednej z przesłanek wymienionych w art. 5 ust. 3 ww. ustawy – co w niniejszej sprawie miało miejsce. Ponadto o kwocie istniejącego zadłużenia z tytułu wypłaconych na rzecz córki skarżącego świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego E. T. był kilkakrotnie informowany przez organ, wystarczy wskazać na zawiadomienie z dnia 25 września 2012 r. oraz z dnia 1 października 2012 r. Zawiadomienia te zostały skutecznie odebrane przez domownika (matkę skarżącego). Jednocześnie, jak wynika z dokumentacji, w okresie ostatnich 6 miesięcy przed wydaniem decyzji przez organ I instancji skarżący nie dokonywał żadnych wpłat na poczet zasądzonych alimentów, tym samym takie zachowanie skarżącego uzasadniało zastosowanie przez organ w sprawie przepisu art. 5 ust. 3a (a cotrario) ustawy z dnia 7 września 2007 r. Okoliczność, że E. T. dokonał na rzecz komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne jednej wpłaty w dniu 18 stycznia 2013 r. na kwotę [...] zł (czyli po odebraniu decyzji organu I instancji) i w dniu 19 lutego 2013 r. na kwotę [...] zł (czyli po odebraniu decyzji organu II instancji) nie ma znaczenia w sprawie, gdyż stan faktyczny sprawy badany był na dzień wydawania decyzji administracyjnej z dnia [...] stycznia 2013 r. Także zarzut skargi odnoszący się do naruszenia art. 10 k.p.a., nie zyskał akceptacji Sądu. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 12 lutego 2012 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G. zawiadomił E. T. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie uznania go za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oraz poinformował o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, zgodnie z dyspozycją przepisu art. 10 k.p.a. Jakkolwiek pismo to zostało odebrane przez matkę skarżącego to uznać należy, że zostało doręczone skutecznie w rozumieniu art. 43 k.p.a. i wywoływało skutki prawne. Wprawdzie działania tego nie zastosował organ II instancji, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Podkreślić bowiem należy, że w sytuacji postawienia organowi administracji publicznej zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. koniecznym jest wykazanie przez stronę, jakiej konkretnie czynności procesowej nie mogła dokonać, jakiego dowodu w sprawie nie mogła przedstawić i jaki wpływ na wynik sprawy mogło mieć tak stwierdzone uchybienie. Dopiero wykazanie, że naruszenie przez organ administracji publicznej zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (co w niniejszej sprawie nie miało miejsca) poprzez nie powiadomienie jej o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości zapoznania się z tym materiałem oraz o możliwości składania wniosków dowodowych, uniemożliwiło stronie podjęcie konkretnie wskazanej czynności procesowej (najczęściej w sferze postępowania dowodowego), a także wykazanie, że uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, daje podstawy do przyjęcia, że doszło do naruszenia art. 10 k.p.a. Sąd uznał także, że organy administracji rozpatrujące przedmiotową sprawę prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i wydały rozstrzygnięcia zgodnie z prawem, nie naruszając reguł procesowych w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. I tak, nie można zarzucić organom naruszenia przepisu art. 7, 9, 80, 107 § 3 k.p.a. Organ wyjaśnił zasadność przesłanek, które stanowiły podstawę decyzji, a oceny w tym zakresie dokonał na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czemu da wyraz w uzasadnieniu decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. ----------------------- 6