I SA/Wa 739/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Magdalena Durzyńska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz sędzia WSA Łukasz Trochym Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 stycznia 2024 r. nr DN.rn.625.75.2021 w przedmiocie reformy rolnej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 29 stycznia 2024 r. nr DN.rn.625.75.2021, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej jako organ/minister) utrzymał w mocy decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia 2 sierpnia 2021 r. znak: GN-II.7511.25.2015.KŁ stwierdzającą, że działka ewidencyjna nr [...] , obręb [...] , jednostka ewidencyjna [...] , powiat [...] , województwo łódzkie, jako droga biegnąca przez teren zespołu dworsko-parkowego w [...] , niepowiązana funkcjonalnie z częścią rolniczą majątku - nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13 z późn. zm., dalej jako dekret). Jak wskazano ww. nieruchomość stanowi drogę wewnętrzną i jest położona pomiędzy działkami nr [...] i [...] , co do których prawomocną decyzją potwierdzono, iż nie podpadały one pod działanie dekretu. Działka ta stanowi obecnie rozdzielającą te działki drogę wewnętrzną w kierunku południowym, w przeszłości zaś stanowiła dojazd do dworu oraz prowadziła dalej w kierunku północnym, do zabudowań gospodarczych majątku [...] . Za kluczową dla oceny czy droga ta mogła być wykorzystywana przy produkcji rolnej, a tym samym, czy podlegała przejęciu na cele reformy rolnej - organ uznał jej lokalizację, tj. usytuowanie pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] . W stosunku do ww. działek prowadzone było oddzielne postępowanie administracyjne zakończone decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 października 2015 r., znak: GZ.rn-057-625-80/13, na mocy której stwierdzono, że zespół dworsko-parkowy położony na działkach nr [...] i nr [...] - nie podlegał pod działanie przepisy art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Skarga na decyzję Ministra została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2132/15 oraz Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 2163/16. W trakcie tego postępowania ustalono, że "zespół dworsko-parkowy w [...] nie podpadał pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, bowiem majątek składał się z dwóch części - rezydencjalnej i gospodarczej, wyraźnie od siebie oddzielonych, niezwiązanych funkcjonalnie, na co wskazują zgromadzone w sprawie materiały dowodowe. Podano tam, że pomiędzy zespołem dworsko-parkowym a pozostałą nieruchomością ziemską nie zachodziła zależność funkcjonalna wskazująca na niemożność funkcjonowania obu części majątku ziemskiego niezależnie od siebie. Ustalono, że zarówno dwór, jak i park (ogród owocowy) nie były nieruchomościami rolnymi, a tym samym nie mogły być przejęte na cele reformy rolnej, a ponieważ działka nr [...] jest położona wewnątrz ww. części dworsko-parkowej, to została uznana za element łączący całość. W skardze na ww. decyzję gmina [...] (dalej jako skarżąca/gmina) zarzuciła ministrowi: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ppsa), tj. art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. przez błędną jego wykładnię i związane z tym niewłaściwe zastosowanie, wynikające z przyjęcia, że część przejętego majątku ziemskiego nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, mimo że przedmiotowa nieruchomość spełniała przesłanki określone w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN; oraz naruszenie art. 7 w zw. z art. 11 kpa poprzez nie dopełnienie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy w kontekście zawartej w art. 11 kpa zasady przekonywania, zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony określonego obowiązku, bez potrzeby stosowania środków przymusu, 2. naruszenie przepisów postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa, tj. art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 15 kpa poprzez jego nieuwzględnienie i nie uchylenie decyzji organu I instancji w całości z uwagi na to, iż decyzja organu I instancji narusza przepis prawa materialnego. Wg skarżącej organ odwoławczy, winien uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi gmina podniosła, że w sprawie nie przedstawiono dowodów wskazujących na oddzielny charakter i funkcję dóbr ziemskich. Zarzuciła, że Dwór [...] wraz z przyległą drogą oznaczoną działką nr [...] o pow. 0,0760 ha pozostawał w związku funkcjonalnym z pozostałą częścią majątku ziemskiego [...] a ta łączność występowała zawsze i stanowiła jedną, całą jednostkę gospodarczą. Wg skarżącej wynika to m.in. z testamentu, załączonego do księgi Rep. [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...] , A. B., a sporządzonego w dniu 16 stycznia 1908 roku. Pan A. B. zapisując grunty swojej córce, Z. S. z B. , w testamencie napisał: "Nomenklatury te przedstawiają jedną jednostkę gospodarczą i tak były prowadzone od najdawniejszych czasów niego posiadania" (...) "z tym nadmieniam że [...] obciążone pożyczką Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego....", "Majątek Ziemski [...] w powiecie [...] przeznaczam Z. S. z B. i to wraz z gruntami poduchownymi, jako stanowiące jedną całość gospodarczą wraz z inwentarzem martwym i żywym". Wg skarżącej, z testamentu można również wywnioskować, że we dworze znajdowała się kancelaria właściciela w/w dóbr: "Dokumenta i mapy są w miejscu w [...] w biórku Mojem w dolnej", a na mapach w Archiwum Akt Dawnych w W., dwór i grunty przylegające do niego stanowiły jedną całość gospodarską, łącznie ze stawami rybnymi, łąkami, gruntami ornymi, ogrodami warzywnymi i owocowymi. Skarżąca zarzuciła, że "nie można uporczywie i bez żadnych dowodów twierdzić, że dwór wraz z gruntami bezpośrednio przyległymi m.in. działką nr [...] , był odrębnie położony i zbędny do prowadzenia gospodarstwa rolnego." (...) Ponadto, jak zarzucono w skardze, "ówczesny właściciel majątku - Pani Z. S. , mogła kwestionować przejęcie majątku i ubiegać się o uznanie, że dana nieruchomość jest wyłączona spod działania postanowień zawartych w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu. Organem właściwym do orzekania w tym zakresie w pierwszej instancji były wojewódzkie urzędy ziemskie. Mimo, że dokonano przejęcia majątku przez Skarb Państwa, tuż po wojnie Pani Z. S. z domu B. , która przeżyła wojnę i miała w tym interes prawny, tego nie zrobiła". Gmina [...] konsekwentnie zarzucała, że "dwór zlokalizowany na działce nr [...] położonej w obrębie [...] , gmina [...] , biorąc pod uwagę jego położenie, otoczenie i architektonikę był zdecydowanie przystosowany, jako obiekt budowlany do sprawowania zarządu nad majątkiem." Zarzucała, że "dwór to nie pałac", te drugie były większe, bardziej okazałe i reprezentacyjne. Gmina podnosiła, że "dwór z gospodarstwem zawsze stanowiły jedną całość. Nie mogły funkcjonować bez siebie; świadczy o tym pożyczka udzielona przez [...] w W.na gospodarstwo rolne wraz ze wszystkimi budynkami. Jak sama nazwa wskazuje "Towarzystwo Ziemskie" udzielało pożyczek, m.in. właścicielom gospodarstw rolnych". Wg skarżącej "użytki rolne i budynki były ze sobą ściśle powiązane. Brak spłaty pożyczki powodował, że mogły one zostać zlicytowane, a budynki musiały być ubezpieczone, ażeby temu zapobiec w przypadku wystąpienia ognia. To świadczy o tym jak funkcjonowało całe gospodarstwo rolne. Bez tych zależności oraz zabezpieczeń wzajemnych, dobra [...] nie mogłyby w ogóle funkcjonować." W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Sąd zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca gmina nie uwzględniła, że zarzuty co do podpadania zespołu dworsko-parkowego majątku [...] zostały już prawomocnie rozstrzygnięte, i rozstrzygnięciem tym Sąd jest związany. Rozstrzygnęła to przywołana przez organ decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 października 2015 r. znak: GZ.rn-057-625-80/13, na mocy której stwierdzono, że zespół dworsko-parkowy położony na działkach nr [...] i nr [...] - nie podlegał pod działanie przepisy art. 2 ust 1 lit e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W tym zakresie orzekały już sądy administracyjne w tym WSA w wyroku z dnia 11 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 2132/15 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 2163/16. Wobec powyższego kwestia podpadania ww. części majątku pod działanie przepisów dekretu nie może być ponownie analizowana w tym postępowaniu – tymczasem skarżąca całą uwagę skupia na zarzutach w stosunku do zespołu dworsko-parkowego, na który składały się działki [...] i [...] , i (jak jednoznacznie wynika z dokumentów a także choćby obrazu nieruchomości w google maps) – będąca przedmiotem niniejszego postępowania działka nr [...] , stanowiąca wjazd na "posesję dworu". Podnoszona w skardze kwestia podpadania co do zasady zespołu dworsko-parkowego w [...] pod przepisy dekretu nie może być przedmiotem analizy na obecnym etapie postępowania, które jest jedynie uzupełnieniem pierwotnego rozstrzygnięcia. W konsekwencji nie można zgodzić się z zarzutem skargi, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 29 stycznia 2024 r. znak: DN.m.625.75.2021, jest lakonicznie i nawiązuje w znacznym stopniu do poprzednich rozstrzygnięć – skoro istotnie kontrolowane postępowanie jest immanentnie przedmiotowo związane z postępowaniem już prawomocnie zakończonym. Stąd, zasadnie wg Sądu stwierdził organ, że skoro działka nr [...] znajduje się pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] , co do których stwierdzono, że nie były one funkcjonalnie związane z częścią gospodarczą majątku – to i ona nie była funkcjonalnie powiązana z częścią gospodarczą majątku. Strona skarżąca sama zresztą przyznała w skardze, że "Majątek [...] , tj. dwór oraz przyległe grunty, m.in. droga dojazdowa będąca przedmiotem niniejszej skargi, stanowiły niewątpliwie jedną całość gospodarczą, funkcjonalnie powiązaną i zależną." Skarga wskazująca na brak odrębności dworu tj. części majątku [...] nie może być uwzględniona – bo w tym zakresie pozostaje w obrocie ostateczna decyzja administracyjna. Skutkowało to oddaleniem skargi (art. 151 ppsa). Decyzja ministra została prawidłowo uzasadniona, wskazano na stan faktyczny i prawny a także przedstawiono przebieg postępowania i związanie wynikające z prawomocnych orzeczeń. W tym stanie rzeczy, skoro gmina nie przedstawiła żadnych nowych argumentów negujących ustalenie, że działka nr [...] stanowiła dojazd do części dworsko-parkowej, to nie budzi wątpliwości, że stan faktyczny przedstawiony przez ministra, został poddany prawidłowej ocenie materialnoprawnej. Wszystkie kwestie merytoryczne (tak gdy chodzi o stan faktyczny jak i prawny) zostały już przedstawione i wyjaśnione w sprawie dotyczącej dworu w [...] i nie wymagają ponownego przytaczania przez tut. Sąd.