I SA/Wa 740/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Sędziowie WSA Krystyna Kleiber WSA Daniela Kozłowska Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi H. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej W. z dnia [...] października 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 740/05 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania H. S., utrzymało w mocy decyzję nr [...] Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej W. z dnia [...] października 2003 r. odmawiającą przyznania zasiłku stałego. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że rozpoznając odwołanie wziął pod uwagę, iż zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza dwukrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko jest uprawnione do zasiłku pielęgnacyjnego. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji zebrał wyczerpujący materiał dowodowy. Swoją decyzję oparł m. in. na piśmie [...] S.A. przesłanym do Powiatowego Urzędu Pracy w W. Z pisma tego, a także z zaświadczenia o zarobkach oraz umowy o pracę z dnia 1 listopada 2002 r. wynika, że odwołująca jest zatrudniona w ww. firmie na ¼ etatu. Decyzja w sprawie zasiłku stałego nie ma charakteru uznaniowego, w związku z tym organ po ustaleniu, że skarżąca pozostaje w zatrudnieniu nie mógł wydać decyzji o przyznaniu zasiłku stałego, ponieważ byłaby ona niezgodna z prawem. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. H. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca podniosła, że zaskarżona decyzja uwzględnia tylko znikomą część jej odwołania. Pomija całkowicie obowiązki organu wynikające z art. 8 i 9 kpa oraz stoi w rażącej sprzeczności z art. 58 § 1 kodeksu cywilnego. Skarżąca zwróciła ponadto uwagę na opieszałość w załatwieniu sprawy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. podtrzymało w całości stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając skargę w niniejszej sprawie należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że z dniem 1 maja 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), która uchyliła dotychczasową ustawę w całości. Zgodnie z art. 149 ust. 1 nowej ustawy z dniem jej wejścia w życie, tj. z dniem 1 maja 2004 r. wygasły decyzje wydane na podstawie dotychczasowej ustawy o pomocy społecznej. Stosownie zaś do art. 150 tej ustawy do spraw wszczętych a niezakończonych do dnia jej wejścia w życie stosuje się przepisy nowej ustawy. Na skutek pytania prawnego zgłoszonego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Trybunał Konstytucyjny rozważał kwestię zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej przepisu art. 149 ust. 1 oraz art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. W wyroku z dnia 8 marca 2005 r. sygn. akt P 15/04 Trybunał Konstytucyjny stwierdził zgodność z Konstytucją art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej i umorzył postępowanie w pozostałym zakresie, tj. w sprawie zgodności z Konstytucją art. 150 tej ustawy. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że wygaśnięcie decyzji zgodnie z przepisem art. 149 ust. 1 nie powoduje, że po dniu 1 maja 2004 r. stało się bezprzedmiotowe postępowanie sądowe w sprawie zawisłej przed sądem administracyjnym ze skargi na taką decyzję. Wygaśnięcie decyzji następuje bowiem ze skutkiem ex nunc, tj. z datą wejścia w życie ustawy z 2004 r. Badanie przez sąd administracyjny zgodności z prawem decyzji dotyczy natomiast momentu jej wydania, a więc zdarzenia przed 1 maja 2004 r. – i co za tym idzie - oceny, czy odmowa świadczenia była zgodna z prawem. Nie znosi to więc powinności kontroli przez sąd administracyjny decyzji wydanych przed dniem 1 maja 2004 r. Stosownie do przedstawionych wyżej ustaleń Sąd poddał kontroli decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej zasiłku stałego. Na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów Sąd uznał, że skargę należy uwzględnić, ponieważ zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. jak i poprzedzająca ją decyzja Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej W. z dnia [...] października 2003 r. zostały wydane z naruszeniem prawa. Przede wszystkim podkreślić należy, że zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Jak wynika z treści cytowanego przepisu, zasiłek stały jest formą pomocy społecznej dla osoby zdolnej do pracy lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji. Oznacza to, że pozostawanie w zatrudnieniu przez osobę sprawującą opiekę nad dzieckiem, bez względu na wymiar tego zatrudnienia, wyklucza przyznanie zasiłku stałego. Ze znajdującej się w aktach umowy o pracę zawartej w dniu 1 listopada 2002r. pomiędzy skarżącą a [...] spółką akcyjną z siedzibą w W. wynika, że H. S. została zatrudniona na czas określony od [...] listopada 2002 r. do [...] grudnia 2004 r. w wymiarze ¼ etatu. Okoliczność ta przesądziła, iż skarżąca nie spełniała przesłanki nie pozostawania w zatrudnieniu, niezbędnej do otrzymywania zasiłku stałego. Stan ten nie dotyczy jednak całego okresu, od jakiego organ był obowiązany ustalić prawo do zasiłku stałego. Zważyć należy, że zgodnie z art. 43 ust. 6 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej świadczenia z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Z akt sprawy wynika że wniosek o przyznanie zasiłku stałego H. S. zgłosiła w dniu 8 lipca 2002 r. (wniosku w aktach brak, jednak fakt zgłoszenia takiego wniosku odnotowany został w uzasadnieniu decyzji nr [...] Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej W. z dnia [...] lipca 2002 r.). W dniu złożenia wniosku H. S. legitymowała się także orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w W. wydanym w dniu [...] maja 2002 r., zaliczającym syna A. S. do stopnia niepełnosprawności ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Z akt sprawy wynika także, iż decyzją nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. uchyliło decyzję nr [...] Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej W. z dnia [...] lipca 2003 r. odmawiającą przyznania H. S. zasiłku stałego i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało na niewyjaśnienie przez organ pierwszej instancji przesłanki pozostawania w zatrudnieniu przez skarżącą. W świetle zebranego materiału dokumentacyjnego, jak zauważył organ odwoławczy, nie wynikało w sposób jednoznaczny, czy H. S. wykonywała od dnia 17 czerwca 2002 r. pracę w ramach cywilnoprawnej umowy zlecenia, czy też pozostawała w zatrudnieniu na podstawie stosunku pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyraziło przy tym prawidłowy pogląd, iż wykonywanie obowiązków w ramach umowy zlecenia nie może być uznane za pozostawanie w zatrudnieniu, przytaczając na uzasadnienie tego stosowne orzeczenie Sądu Najwyższego. Z akt sprawy jednak nie wynika, aby rozpatrując sprawę ponownie organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w zakresie wskazanym przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Organ ten ograniczył się do zobowiązania skarżącej pismem z dnia 23 września 2003 r. l. dz. [...] do dostarczenia umowy o pracę z firmą [...] S.A. W wyniku tego w aktach sprawy znalazł się dokument "umowa o pracę", z której wynika, że H. S. została zatrudniona na czas określony od [...] listopada 2002 r. do [...] grudnia 2004 r. w wymiarze ¼ etatu. Bez wyjaśnienia pozostała więc okoliczność, czy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego, tj. od 8 lipca 2002 r. do dnia zatrudnienia na podstawie umowy o pracę H. S. nie pozostawała w zatrudnieniu. Kwestia ustalenia, czy H. S. pozostawała w zatrudnieniu poczynając od miesiąca lipca 2002 r., kiedy złożyła wniosek o zasiłek stały, do dnia 31 października 2002 r. ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia prawa do zasiłku stałego za ten okres. Wydana zatem w dniu [...] października 2003 r. decyzja nr [...] Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej W. obarczona jest wadą polegającą na niewyjaśnieniu przez organ wszystkich okoliczności sprawy (art. 7 kpa), które skutkuje jej uchyleniem. Okoliczność ta nie powinna ujść uwadze Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skoro właśnie z kasacyjnej decyzji Kolegium z dnia [...] sierpnia 2003 r. wynikał obowiązek przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji dodatkowego postępowania wyjaśniającego w omawianym zakresie. W opisanych warunkach nie znajduje żadnego uzasadnienia stwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "organ pierwszej instancji zebrał wyczerpujący materiał dowodowy". O powierzchownym potraktowaniu przedmiotowej sprawy przez organ odwoławczy świadczy dodatkowo powołanie się przez Kolegium na przepis art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w brzmieniu nieobowiązujacym już od dnia 1 stycznia 2002 r. Należało zatem uznać, że zaskarżona decyzja narusza przepis art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 7 kpa, co stanowi podstawę do jej uchylenia. Rozpoznając ponownie sprawę organ administracji rozstrzygnie o uprawnieniach skarżącej do dnia 30 kwietnia 2004 r. według dotychczasowego stanu prawnego, tj. na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Uwzględnić należy, że w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a taki jest stan sprawy niniejszej, nie ma zastosowania przepis art. 150 nowej ustawy. Sąd w obecnym składzie stoi bowiem na stanowisku, że sprawa zakończona to także sprawa, w której decyzja kończąca postępowanie została uchylona przez sąd administracyjny. Odmienne rozumienie prowadziłoby do skutków trudnych do zaakceptowania z punktu widzenia wartości konstytucyjnych. Jeśli chodzi o zarzuty skargi, Sąd uznał za nieuzasadniony zarzut naruszenia art. 8 i 9 kpa. Sąd nie był właściwy do rozważenia zarzutu sprzeczności zaskarżonej decyzji z art. 58 1 kodeksu cywilnego. Zarzut opieszałości postępowania nie miał wpływu na wynik sprawy. W świetle przedstawionych okoliczności Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.