I SA/Wa 744/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Maria Tarnowska (spr.) WSA Marta Kołtun-Kulik Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2011 r. sprawy ze skargi S. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz S. kwotę 440 zł (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania [...] Zarządu Infrastruktury utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1979 r. nr [...] orzekającą o wywłaszczeniu części nieruchomości o powierzchni [...], położonej w S. będącej własnością R. i M. W. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] grudnia 1979 r. Naczelnik Dzielnicy W. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości o powierzchni [...] położonej w S., stanowiącej własność R. i M. W., jednocześnie ustalono na rzecz współwłaścicieli odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia w kwocie [...] zł Pismem z dnia 17 lipca 2007 r. R. W. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1979 r., we wniosku zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, co powoduje jej nieważność. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] grudnia 1979 r. Odwołanie od tej decyzji złożył [...] Zarząd Infrastruktury wskazując, że Wojewoda [...] nie wykazał, iż budowa O. nie była ujęta w planach gospodarczych oraz, że inwestycja nie jest celem publicznym. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r., wskazując w uzasadnieniu, iż w przedmiotowej sprawie istotne znaczenie ma ocena, czy spełnione zostały prawno-materialne przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia. Zgodnie z art. 3 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonywania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych oraz dla planowej realizacji budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Spełnienie przynajmniej jednej z wyżej wymienionych przesłanej pozwalało na dokonanie wywłaszczenia. Właściwy organ wydając rozstrzygnięcie powinien powołać się na zaistnienie przesłanek w decyzji wywłaszczeniowej i odpowiednio uzasadnić podstawę prawną wydanej decyzji. Organ wskazał, iż pojęcie "cele użyteczności publicznej", zgodnie z poglądami występującymi w doktrynie i orzecznictwie musi łączyć się z powszechnością i ogólną dostępnością dla całego społeczeństwa. Przeciwieństwem tego pojęcia jest wszystko to, co służyć może zaspokojeniu potrzeb określonej grupy społecznej, wyodrębnionej w oparciu o określone kryteria członkowstwa i przynależności. Wszelkie ograniczenia w tym zakresie nie mogą być identyfikowane z celami użyteczności publicznej. W przedmiotowej sprawie wywłaszczenia ww. nieruchomości położonej w S. dokonano na wniosek S. z przeznaczeniem na cele budowy O., zgodnie z decyzją Prezydenta m. W. z dnia [...] kwietnia 1978 r. nr [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji. Ponadto organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2000 r. sygn. akt. IV SA 433/98 zapadły w analogicznej sprawie Sąd ten stwierdził: " budowa o. nie mogła być traktowana jako niezbędna dla realizacji któregokolwiek z celów wskazanych w powołanym przepisie. Ośrodek taki służący potrzebom określonej grupy osób, nie mający cechy powszechnej dostępności nie mógł być uznany za realizację celu użyteczności publicznej, który mógłby uzasadniać sięgnięcie po instytucję wywłaszczenia. Nie może być także uznany jako niezbędny na cele obronności Państwa. Trudno byłoby bowiem dopatrzyć się jakiegokolwiek związku pomiędzy istnieniem związku jeździeckiego czy działalnością C. a obronnością Państwa. Nie było także żadnych dowodów pozwalających na przyjęcie, że budowa o. była przewidziana w planach gospodarczych zatwierdzonych przez właściwe władze". Wziąwszy powyższe pod uwagę organ stwierdził, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości pod budowę O. -nie spełnia określonych w art. 3 ust. 1 ww. ustawy wywłaszczeniowej z dnia [...] marca 1958r. przesłanek wywłaszczenia. Ze względu na powyższe Minister Infrastruktury stwierdził, że Wojewoda [...] prawidłowo ocenił fakt, iż budowy [...] nie można uznać za działalność związaną realizacją celu użyteczności publicznej określonego treścią art. 3 ust. 1 ww. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Jednocześnie zwrócono uwagę na nałożony - treścią art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. - na organ wywłaszczeniowy obowiązek zweryfikowania niezbędności nieruchomości na określone treścią art. 3 ww. ustawy cele. Tymczasem w przedmiotowej sprawie organ wywłaszczeniowy nie dokonał takiej weryfikacji, co stanowi rażące naruszenie art. 21 ust. 2 ww. ustawy wywłaszczeniowej z dnia 12 marca 1958 r. Odnosząc się do kwestii ustalenia odszkodowania, organ odwoławczy stwierdził, że w związku z tym, iż organ wywłaszczeniowy dokonał wywłaszczenia z rażącym naruszeniem art. 3 i art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, to powyższy fakt pociąga za sobą konieczność stwierdzenia, że podjęte przez organ działania mające na celu ustalenie odszkodowania również dotknięte są wadą nieważności w rozumieniu tego przepisu, co skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] grudnia 1979 r., także w części dotyczącej ustalonego odszkodowania. Na przedmiotową decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył [...] Zarząd Infrastruktury wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jak również decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednakże w pierwszej kolejności obowiązkiem Sądu jest zbadanie, czy zaskarżona decyzja jest ważna. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga jest zasadna, chociaż z innych przyczyn niż wskazane w jej treści. Jak wynika z akt sprawy, uczestnik postępowania administracyjnego R. W. zmarł w dniu [...] marca 2010 r. Zarówno jednak Minister Infrastruktury jak i Wojewoda [...] skierowali odpowiednio decyzje z dnia [...] lutego 2011 r. oraz z dnia [...] lipca 2010 r. do zmarłego w dniu [...] marca 2010 r. uczestnika postępowania R. W. – skierowali je w istocie do osoby nieżyjącej. Stwierdzić należy, że osoba fizyczna może być stroną postępowania administracyjnego, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków - a zatem jeżeli ma zdolność prawną, którą należy oceniać według przepisów prawa cywilnego. Zgodnie art. 8 kodeksu cywilnego, zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego; w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Skierowanie decyzji do osoby nieżyjącej, która w chwili wydawania decyzji nie miała już przymiotu strony, stanowi rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia jej nieważności, stosownie do art. 156 § 1 pkt 2 kpa, przy czym, co należy podkreślić, nie ma znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba ta nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe i ustali strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem oraz pominął pozostałe zarzuty skargi, uznając ich rozpoznawanie za przedwczesne. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.