I SA/Wa 745/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch asesor WSA Tomasz Wykowski (spr.) Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2007 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania działki zamiennej za grunt warszawski 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA/Wa 745/07 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], orzekającą o odmowie przyznania działki zamiennej w użytkowanie wieczyste w ramach odszkodowania za grunt stanowiący [...] części nieruchomości położonej w W. przy d. ul. [...] "[...] we wsi K. oznaczonej Nr dominialnym [...] gminnym [...]", nr rej. Hip. [...], o powierzchni [...] łokci kwadratowych, tj. [...] m kw., obecnie wchodzący w skład działek ewidencyjnych nr nr [...], [...], [...] i [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] wskazał, iż decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. organ I instancji odmówił przyznania działki zamiennej z tytułu odszkodowania za przejęcie na własność Skarbu Państwa udziału wynoszącego [...] w prawie własności przedmiotowej nieruchomości (przejętej przez Skarb Państwa w całości), motywując to brakiem spełnienia się przesłanek wymienionych w art. 215 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. nr 261, poz. 2603), zwanej dalej "ugn". Od decyzji tej odwołała się K. S. (zwana dalej "skarżącą"). Rozpatrzywszy odwołanie Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewoda wskazał, iż nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. nr 50, poz. 279). Skarżąca jest następcą prawnym A. C., której przysługiwał udział [...] w prawie własności nieruchomości. Pozostałymi współwłaścicielami byli: J. D. (udział [...]), A. D. (udział [...]), S. F. (udział [...]), M. D. (udział [...]), W. M. (udział [...]), E. S. (udział [...]). W ocenie Wojewody, podzielającego stanowisko organu I instancji, skarżąca nie może skorzystać z dobrodziejstw art. 215 ust. 2 ugn, stanowiącego, iż przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. (w ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego). Niemożliwość uznania roszczenia wynika po pierwsze z faktu, nieruchomość, w której udział posiadała poprzedniczka prawna skarżącej nie mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Wynika to z postanowień "Ogólnego Planu Zabudowania W." z 1931 r., przewidującego dla obszaru, na którym znajdowała się nieruchomość zabudowę pięciokondygnacyjną, zajmującą 50% powierzchni działki. Taka zabudowa nie mieściła się w pojęciu zabudowy jednorodzinnej. Po drugie, materiał dowodowy sprawy wskazuje, iż faktyczne pozbawienie właścicieli nieruchomości władania nią nie mogło nastąpić po dniu 5 kwietnia 1958 r. Na kilka lat przed tą datą oddane zostały bowiem do użytku wybudowane na tej nieruchomości budynki publiczne (budynki mieszkalne oraz przedszkole). W świetle tych okoliczności żądanie skarżącej należało załatwić odmownie. W skardze na decyzję Wojewody skarżącą zarzuciła organowi m.in. pogwałcenie chronionego ustawodawstwem europejskim prawa własności oraz nieuwzględnienie faktu, iż po 1989 r. żądania podobne do żądania skarżącej były rozpatrywane pozytywnie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd rozpoznał skargę na decyzję Wojewody [...] na tej podstawie, iż sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolowanie działalności administracji publicznej pod kątem jej zgodności z prawem (art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz.1270 – zwanej dalej "p.p.s.a."). Skargę należało uwzględnić, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji wydano z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Naruszenie to polegało na prowadzeniu postępowania administracyjnego bez zapewnienia udziału w nim wszystkim jego stronom. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Obowiązkiem organu administracji jest ustalenie kręgu osób spełniających wskazane wyżej kryteria oraz zapewnienie im możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu. Uchybienie temu obowiązkowi stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ("W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu"). Dostrzeżenie takiego uchybienia przez sąd administracyjny rozpatrujący skargę na ostateczną decyzję, czy też postanowienie organu administracji obliguje sąd do uchylenia takiego aktu na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b p.p.s.a. W świetle utrwalonego orzecznictwa, dotyczącego różnego rodzaju postępowań administracyjnych, mających za przedmiot szeroko rozumianą rewindykację nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa (przez co należy rozumieć nie tylko domaganie się zwrotu nieruchomości przejętej ale również ograniczenie się do poniesienia roszczeń o wypłatę odszkodowania, czy też o przyznanie nieruchomości zamiennej) interes prawny w tego rodzaju sprawach przysługuje byłym właścicielom tych nieruchomości, ewentualnie ich następcom prawnym. Z powyższego wynika w ocenie Sądu to, iż stronami prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania o odszkodowanie z art. 215 ust. 2 ugn winni być następcy prawni wszystkich współwłaścicieli nieruchomości przejętej przez Skarb Państwa, nie zaś tylko skarżąca jako następczymi prawna właścicielki udziału w wysokości [...]. Wszystkim wskazanym wyżej osobom przysługiwałby bowiem interes prawny w sprawie rozumieniu art. 28 k.p.a. Powyższego nie wzięły pod uwagę organy orzekające w sprawie, pozbawiając udziału w niej (za wyjątkiem skarżącej) następców prawnych współwłaścicieli przejętej przez Skarb Państwa nieruchomości. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 lit. b oraz art. 152 p.p.s.a.