I SA/Wa 745/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] Stowarzyszenia "[...]" z/s w C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych w sprawie ze skargi [...] Stowarzyszenia "[...]" z/s w C. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wykonania wezwania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] marca 2012 r. [...] Stowarzyszenie "[...]" z/s w C. wniosło skargę na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wykonania wezwania. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu "PPPr", który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 6 sierpnia 2012 r. ww. stowarzyszenie wystąpiło o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Następnie w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 9 sierpnia 2012 r. wniosek ten został uzupełniony pismem z dnia 30 sierpnia 2012 r. Wniosek stowarzyszenia został rozpoznany, wydanym przez referendarza sądowego postanowieniem z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 745/12 odmawiającym przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygniecie powyższe zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 10 października 2012 r. W dniu 17 października 2012 r. (data stempla pocztowego) [...] Stowarzyszenie "[...]" z/s w C. złożyło sprzeciw od ww. postanowienia, wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wniosku strona skarżąca wskazała, że nie figuruje w rejestrze przedsiębiorców i nie prowadzi działalności gospodarczej. Podejmuje jednocześnie nieodpłatną działalność statutową. Stowarzyszenie nie pozyskało żadnych darowizn i nie posiada środków pieniężnych, które pozwoliłyby opłacić koszty sądowe w niniejszej sprawie, w tym żądany wpis od wniesionej skargi. Wskazało także, że ze składek członkowskich uzyskuje ono około [...] złotych miesięcznie, a z kwoty tej pokrywane są bieżące wydatki na materiały biurowe, korespondencję, telefon itp. Nie posiada żadnych rachunków. W wykonaniu zarządzenia z dnia 9 sierpnia 2012 r., stowarzyszenie uzupełniło wniosek o przyznanie prawa pomocy o kopię wyciągu statutu stowarzyszenia, kopię deklaracji podatkowej Cit-8 za 2011 r. oraz kopie postanowień Sądu Rejestrowego z dnia [...] czerwca 2012 r. i [...] lipca 2012 r. oraz oświadczenie o nieposiadaniu rachunków przez wnioskodawcę. Ponadto wskazało, że niezbedne wydatki Stowarzyszenia to wyjazdy służbowe oraz koszt utrzymania wynajmowanego lokalu. Wskazało, iż nie wystąpiło o dotacje, a zwiększenie wysokości składek członkowskich nie jest możliwe, gdyż jego członkami są osoby zubożone, tj. emeryci starego portfela, renciści, rolnicy oraz uczniowie i studenci. W złożonym sprzeciwie stowarzyszenie wyjaśniło, że nie posiada statusu organizacji pożytku publicznego, a więc nie jest uprawnione do uzyskania jakichkolwiek subwencji z tytułu zadań zleconych, a jedynym znaczącym źródłem dochodu mogą być darowizny. Stowarzyszenie aplikuje o nie - jednak bezskutecznie, przy czym działa ono non-profit. Wnioskodawca dodał, że skoro Sąd dopatrzył się braków formalnych, to powinien wezwać do ich uzupełnienia - udzielając dodatkowego terminu, czego jednak nie uczynił. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej i innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 ppsa). W świetle powyższego przepisu osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, jeśli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przez brak dostatecznych środków w rozumieniu powołanego wyżej przepisu należy rozumieć brak realnych możliwości pozyskania środków na sfinansowanie kosztów sądowych. Wskazać należy, że celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Przy czym ciężar wykazania braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Rozpatrując zatem powyższy wniosek i mając na uwadze, że instytucja prawa pomocy przewidziana w przepisach prawa stanowi pomoc państwa dla ww. podmiotów, przedmiotowy wniosek stowarzyszenia rozpatrzony został z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie będzie ono zobowiązane ponieść w postępowaniu oraz jego możliwości finansowych. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych. Po pierwsze wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania wysokość obciążeń finansowych, które musi ponieść wnioskodawca, to wpis stały od skargi na postanowienie, który na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi 100 złotych. Ponadto ewentualne, inne koszty postępowania to: koszt złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku 100 zł, skargi kasacyjnej również 100 zł oraz inne opłaty kancelaryjne. Po drugie ubiegający się o przyznanie prawa pomocy w złożonych dokumentach (np. Cit 8 za 2011 r.) z jednej strony deklaruje brak jakichkolwiek dochodów, zaś z drugiej twierdzi, że ze składek członkowskich miesięcznie dysponuje kwotą [...] zł miesięcznie, która następnie jest przeznaczana na najem lokalu, materiały biurowe, korespondencję oraz telefony. Oświadczenia te są zatem sprzeczne, a zatem Sąd przyjął, że miesięczne wydatki wnioskodawcy wynoszą ok. [...] zł miesięcznie, czyli tyle samo co jego miesięczne przychody ze składek członkowskich. W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżący jest podmiotem, który może poczynić działania aby uzyskać środki na niniejsze postępowanie sądowe, co prawda - przyjmując oświadczenie odnośnie uzyskiwania kwoty [...] zł ze składek członkowskich za prawdziwe - nie posiada ono znacznych środków, jednakże może zwiększyć składki członkowskie osób w nim stowarzyszonych, aby pokryć koszty sądowe, których nie można uznać za wysokie. Stowarzyszenie może zwiększyć udział finansowy swoich członków, w taki sposób, aby uzyskać kwotę 100 zł na opłacenie wpisu sądowego i przyszłe koszty sądowe. Jednocześnie wskazać należy, iż Sąd nie dał wiary wyjaśnieniom wnioskodawcy, że członkowie stowarzyszenia to osoby zubożone, przez co nie jest możliwe zwiększenie składek członkowskich, bowiem kwoty składek nie muszą wzrosnąć w sposób znaczny. Opłacenie kosztów postępowania ma charakter incydentalny, ale nienadzwyczajny i nieprzewidywalny, a Stowarzyszenie powinno się do ponoszenia takich wydatków przygotować. Skoro zgodnie ze odpisem KRS nr [...] stowarzyszenie realizuje cel upowszechniania i ochrony wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działania, wspomagające rozwój demokracji, działania na rzecz zapewnienia porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz przeciwdziała patologiom społecznym, to powinno - ustalając składki członkowskie - uwzględnić sytuację, w której konieczna będzie realizacja ww. celów także przed sądem administracyjnym. Zatem stowarzyszenie mogło zgromadzić niezbędne rezerwy środków – zwłaszcza od momentu, w którym wniosło ono skargę do Sadu, a także następnie kontynuować to działanie już w toku postępowania sądowego, przewidując kolejne, przyszłe wydatki sądowe. Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, zwolnienie z kosztów sądowych wnioskodawcy, w szczególności z wydatku 100 zł, które musi ponieść na wpis sądowy, jako jedyny i obligatoryjny na tym etapie postępowania sądowego - uznać należy za nieuzasadnione przerzucanie kosztów działalności stowarzyszenia na Skarb Państwa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.