I SA/Wa 745/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Ogólnopolskiego Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Ogólnopolskiego Stowarzyszenia [...] na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wykonania wezwania postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 745/12 odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ogólnopolskie Stowarzyszenie [...] wniosło skargę na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wykonania wezwania. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu "PPPr", który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 6 sierpnia 2012 r., ww. stowarzyszenie wystąpiło o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 745/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 951/12. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie stwierdził, że ze składek członkowskich stowarzyszenie dysponuje miesięcznie kwotą [...] zł, którą przeznacza na najem lokali, materiały biurowe, korespondencję oraz telefony. Wskazał, iż w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, skarżące stowarzyszenie powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesu sądowego. Fakt pobierania składek od członków w symbolicznej wysokości nie może stanowić podstawy do przyznania stowarzyszeniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby do sytuacji, w której działalność tego podmiotu byłaby finansowana ze środków publicznych, co stanowiłoby zaprzeczenie zasady, że organizacja społeczna powinna prowadzić działalność w oparciu o własne środki finansowe. W dniu 15 kwietnia 2013 r. (data prezentaty) wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie urzędowy formularz PPPr, w którym skarżący wskazał, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego Powyższy wniosek rozpoznany został odmownie postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 745/12. Pismem z dnia 17 lutego 2014 r. Stowarzyszenie wniosło po raz kolejny o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych, w zakresie opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za sporządzenie uzasadnienia wyroku.. Następnie złożyło urzędowy formularz PPPr. Wskazało w nim, że ze składek członkowskich stowarzyszenie uzyskuje [...] zł miesięcznie i kwotę tę przeznacza na bieżące wydatki. Nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada żadnych rachunków bankowych. Załączyło do wniosku kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu CIT-8 za 2013 r., z którego wnika, że nie osiąga żadnego dochodu. Postanowieniem z dnia 31 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 745/12 referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 745/12, odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższe orzeczenie z dnia 31 marca 2014 r. zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 22 kwietnia 2014 r. W związku ze złożonym w dniu 29 kwietnia 2014 r. (data stempla pocztowego) sprzeciwem skarżącego od powyższego postanowienia, straciło ono moc a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. W sprzeciwie Stowarzyszenie podniosło, że Sąd nie rozpoznał merytorycznie jego wniosku o zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, gdyż odmówił zmiany uprzedniego postanowienia. Stowarzyszenie stwierdziło, iż opłata ta jest specyficznym kosztem i nie jest to koszt sadowy, lecz tzw. koszt techniczny. Zatem przedmiotowy wniosek powinien być rozpatrywany na innych zasadach. Stowarzyszenie nie jest w stanie uiścić żądanej opłaty 100 zł. Ponadto jest ono dyskryminowane i "dotknięte tzw. totalitaryzmem sądowym". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że wniosek Ogólnopolskiego Stowarzyszenia [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, wniesiony na urzędowym formularzu PPPr w dniu 14 marca 2014 r. jest kolejnym wnioskiem w tym przedmiocie złożonym przez ww. skarżącą. Uprzednio prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 8 listopada 2012 r. odmówiono przyznania skarżącej przyznania prawa pomocy w ww. zakresie. W myśl art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W związku z powyższym rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy zbadano, czy zmieniła się sytuacja ekonomiczna strony w stosunku do sytuacji uprzednio przez nią przedstawionej i czy zmiana ta uzasadnia przyznanie jej prawa pomocy. Wnioskodawca we wniosku i sprzeciwie wskazał, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 246 § 2 pkt 2 powołanej ustawy. Stosownie do treści tego przepisu osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przepisu tego wynika zatem, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania sądowego spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Oznacza to, że rozstrzygnięcie w tej materii będzie zależało od tego, co zostanie wykazane przez stronę. Przy czym, jak już wyżej wspomniano, w sytuacji gdy wniosek strony o przyznanie prawa pomocy został już prawomocnie rozpoznany (co miało miejsce w niniejszej sprawie), zmiana stanowiska Sądu uzależniona jest od wykazania przez stronę, że jej sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy w danej sprawie, jednakże dla zmiany stanowiska Sądu, konieczna jest zmiana okoliczności, na podstawie których odmówiono uprzednio przyznania wnioskodawcy przedmiotowego prawa (vide postanowienie NSA z 20 maja 2005 r., sygn. akt OZ 474/05, niepublikowane). W niniejszej sprawie, składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, wnoszące go Stowarzyszenie nie powołało się na żadne nowe okoliczności istotne dla oceny jego sytuacji materialnej, tj. nie wykazało, że uległa ona znacznemu pogorszeniu. Dane dotyczące dochodów nie uległy pogorszeniu w stosunku do danych, w oparciu o które Sąd podjął w dniu 8 listopada 2012 r. rozstrzygnięcie o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wskazać należy, że wysokość deklarowanego dochodu i wydatków nie zmieniła się. Skoro zatem okoliczności powołane przez wnioskodawcę były już przedmiotem oceny Sądu, to brak jest przesłanek do zmiany uprzednio zajętego w tym przedmiocie stanowiska i zwolnienia jej z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Podkreślić należy, że rozpoznając zażalenie od postanowienia rozpoznającego uprzednio złożony wniosek w przedmiotowym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem skarżące stowarzyszenie powinno, w ramach planowania wydatków i przewidując realizację swoich praw przed sądem, uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesu sądowego. Wnioskodawca jednak pomimo upływu czasu nie uwzględnił tego wskazania w swoich działaniach. Odnosząc się do zarzutu sprzeciwu skarżącego, że opłata kancelaryjna nie jest kosztem sądowym, lecz technicznym, w związku z czym wniosek w tym zakresie powinien zostać rozpoznany na innych zasadach - Sąd uznał go za niezasadny Wskazać należy, że zgodnie z art. 211 i 212 ppsa koszty sądowe obejmują opłaty sądowe. Opłatami sądowymi są z kolei wpis i opłata kancelaryjna. W tych okolicznościach zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty sądowej może nastąpić tylko na zasadach działu V, rozdziału 3 powołanej uprzednio ustawy, zatytułowanego "Zwolnienie od kosztów sądowych". Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 165 w zw. z 246 § 2 pkt 2 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.