I SA/Wa 751/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 maja 2012 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej B. K. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] odmawiającą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu oznaczonego jako "[...]", stanowiącego obecnie działkę ew. nr [...] z obrębu [...], położonego w W. przy ul. [...]. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że opisana wyżej nieruchomość [...], położona przy ul. [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Nieruchomość ta stanowiła własność J. i W. C. w równych niepodzielnych częściach. Objęcie przedmiotowego gruntu przez gminę nastąpiło w dniu [...] sierpnia 1948 r., tj. z dniem ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Nr [...] Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego Miasta W., w związku z czym, na podstawie art. 7 ust. 1 i 2 powołanego wyżej dekretu dotychczasowym właścicielom nieruchomości przysługiwał 6 - miesięczny termin do złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej w stosunku do nieruchomości wraz z własnością znajdujących się na niej budynków, do dnia [...] lutego 1949 r. Wnioskiem z dnia [...] września 2007 r. B. K., jedna ze spadkobierczyń J. i W. C., wystąpiła o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego przy ul. [...]. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. odmówił ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu, wskazując na brak złożenia wniosku w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. w obowiązującym terminie. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Z. R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy oraz wskazał działania podejmowane przez organ pierwszej instancji mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego celem ustalenia czy wniosek dekretowy został w niniejszej sprawie złożony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podkreśliło, że w sprawie nie odnaleziono ani przedmiotowego wniosku, ani dokumentów potwierdzających jego złożenie. Okoliczność ta nie została udowodniona. Tym samym – zdaniem organu odwoławczego - organ pierwszej instancji zasadnie odmówił ustanowienia użytkowania wieczystego na rzecz spadkobierców dawnych właścicieli. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. K., podnosząc że w dniu [...] września 2009 r. zmarł Z. C. – strona postępowania. Decyzje organów obu instancji zostały skierowane do osoby nieżyjącej w chwili ich wydania, a więc do osoby, która nie mogła być przedmiotem praw i obowiązków tych decyzji. Tym samym organy rażąco naruszyły prawo, tj. art. 156 § 1 pkt 2, 4 i 5 kpa. Zaskarżonej decyzji zarzucono ponadto naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 6, 7, 8, 9, 11, 77, 80 i 107 § 3 kpa oraz przepisów prawa materialnego, tj. art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. W obszernym uzasadnieniu skargi przytoczono szereg argumentów na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., ewentualnie o uchylenie przedmiotowych decyzji, a także o zasadzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270). W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia ich nieważności. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika tymczasem, że decyzją Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2012 r. odmówiono m.in. Z. C. ustanowienia prawa użytkowania wieczystego do gruntu położonego w W. przy ul. [...]. Jak wynika zaś z załączonego do skargi odpisu skróconego aktu zgonu Z. C. zmarł w dniu [...] września 2009 r. Rozstrzygnięcia organów obu instancji skierowane więc zostały do osoby zmarłej. Zauważyć co prawda trzeba, że okoliczność śmierci wskazanej strony postępowania nie była znana organom administracji publicznej w dniu wydawania rozstrzygnięć. Jak wynika bowiem z akt sprawy decyzja organu pierwszej instancji skierowana jako jedna przesyłka do H. C., D. C. oraz Z. C. została odebrana przez H. C. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skierowaną do wskazanych wyżej osób odebrał zaś D. C. Skierowanie zatem wydanych w sprawie rozstrzygnięć do nieżyjącej osoby nie było zawinionym działaniem organu. Nie zmienia to jednak faktu, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji obu instancji. Jak wyżej wskazano wydane one zostały w stosunku do osoby nieżyjącej, która w chwili ich wydania nie miała już przymiotu strony. W ocenie Sądu stanowi to rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Mając zaś na uwadze, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej przyczyny, Sąd nie badał ich merytorycznie pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali, w oparciu o prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia, właściwe strony postępowania, do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.