I SA/Wa 752/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Justyna Wtulich po rozpoznaniu w dniu 6 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia odmówić S. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu. S. K., zwana dalej wnioskodawczynią, w dniu 17 czerwca 2016 r. nadesłała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu renty w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że nie posiada domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, papierów wartościowych, wierzytelności, czy dochodów o wartości powyżej [...] zł. Jako stałe wydatki i zobowiązania podała opłaty za media w wysokości [...] zł, wydatki na leczenie - [...] zł, na zakup środków czystości – [...] zł, zakup żywności – [...] zł, zakup ubrań – [...] zł, oraz koszty dojazdu – [...] zł. Zarządzeniem z dnia 6 lipca 2016 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie gdzie zamieszkuje (mieszkanie/dom), należało podać wielkość w m ² oraz czyją stanowi on własność, gdyż w nadesłanym formularzu wnioskodawczyni zaznaczyła, że nie posiada zarówno domu, jak i mieszkania, a zatem nie wiadomo gdzie mieszka. Zapytano także wnioskodawczynię, czy ponosi, a jeśli tak, to jakie koszty związane z utrzymaniem mieszkania/domu, bądź też koszty związane z wynajmem lub inne, jeśli tak, należało je wyszczególnić i podać ich miesięczną wysokość. Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem, czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami (np. córką, synem, zięciem, synową), w przypadku prowadzenia gospodarstwa domowego wspólnie z innymi osobami należało je wskazać oraz podać wysokość miesięcznych dochodów przez te osoby uzyskiwanych. Zapytano wnioskodawczynię, czy dochód, który otrzymuje z tytułu renty jest jej jedynym dochodem oraz czy otrzymuje jakąkolwiek pomoc od dzieci, rodziny, znajomych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem, czy uzyskuje pomoc od instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W dniu 5 sierpnia 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęła odpowiedź na powyższe wezwanie. Z nadesłanej informacji wynika, że wnioskodawczyni zamieszkuje w domu u córki, gdzie posiada do dyspozycji parter, tj. [...] m ². Wnioskodawczyni podała, że nie płaci czynszu oraz opłat za wodę. Zaznaczyła, że poniosła wydatek związany z zakupem pieca gazowego i montażem w wysokości [...] zł. Oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nikt jej nie pomaga. Wyjaśniła, że jest wdową i poza rentą nie uzyskuje żadnego innego dochodu. Wskazała, że opłaty za gaz w okresie zimowym wynoszą [...] zł miesięcznie, a w okresie letnim [...] zł. Podała, że na leczenie i zakup lekarstw oraz masaże przeznacza miesięcznie kwotę [...] zł, na zakup żywności – [...] zł oraz na zakup środków czystości – [...]zł. Dodała, że jest osobą schorowaną, chodząca przy pomocy kul, a w domu posługującą się wózkiem inwalidzkim. Wyjaśniła, że z tego względu, aby gdziekolwiek dojechać korzysta z taksówek, których koszt to około [...] zł miesięcznie. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że ostatnio w związku z utratą słuchu poniosła koszt zakupu aparatu słuchowego w wysokości [...] zł. Oznajmiła, że korzysta z pomocy innych osób, za którą musi płacić. Wnioskodawczyni wyszczególniła ponoszone przez siebie wydatki miesięczne, tj. : [...] zł - za gaz w sezonie letnim i [...] zł - za gaz w sezonie zimowym, ok. [...] zł – za leczenie i masaże, [...] zł – na środki czystości, [...] zł - na taksówki, [...] zł – na zakup żywności, [...] zł - na energię elektryczną, [...] zł - na zakup ubrań, co łącznie stanowi kwotę w wysokości [...] zł miesięcznie. Wnioskodawczyni poinformowała, że nie otrzymuje pomocy od instytucji społecznych lub państwowych. Dodała, że aby pokryć nieprzewidziane wydatki musi oszczędzać na wyżywieniu i leczeniu. Zarządzeniem z dnia 17 sierpnia 2016 r. wezwano wnioskodawczynię do nadesłania stosownego dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanej renty, do nadesłania wyciągów lub wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z trzech ostatnich miesięcy, dokumentów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych w związku z leczeniem i utrzymaniem, o których wnioskodawczyni wspomina w piśmie z dnia 31 lipca 2016 r., oświadczenia, czy córka, u której wnioskodawczyni zamieszkuje uzyskuje jakikolwiek dochód, a jeżeli tak, to w jakiej wysokości i z jakiego tytułu oraz do nadesłania dokumentów potwierdzających powyższe i wskazania czy ewentualnie uzyskiwanych dochód przeznaczany jest wyłącznie na potrzeby własne. W dniu 26 września 2016 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia oraz dokumenty. Wnioskodawczyni nadesłała wydruk z konta bankowego z 3 ostatnich miesięcy, na którym widoczna jest wysokość renty wnioskodawczyni oraz środki finansowe jakimi dysponuje. Z wyciągu rachunku bankowego wnioskodawczyni za okres od 3 września 2016 r. do 15 września 2016 r. wynika, że saldo końcowe na rachunku, jak również dostępne środki wynoszą [...] zł. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że zaoszczędzone na koncie środki finansowe w wysokości [...] zł miała przeznaczyć na koszty sądowe i leczenie. Oświadczyła, ze względu na pogorszenie się jej stanu zdrowia zmuszona będzie wydać powyższe środki na dalsze swoje leczenie. Odnosząc się do kwestii wezwania do udokumentowania wysokości wydatków ponoszonych w związku z leczeniem i utrzymaniem wnioskodawczyni oznajmiła, że nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających powyższe koszty, gdyż nie zbiera potwierdzeń wydatków ponoszonych na co dzień. W kwestii leczenia wyjaśniła, że korzysta prywatnie z usług masażysty i nie posiada od niego żadnych rachunków. Co do wskazania wysokości dochodu uzyskiwanego przez córkę u której zamieszkuje, wnioskodawczyni podała, że córka otrzymuje emeryturę, jednak odmówiła wskazania kwoty swojej emerytury. Dodała, że córka przeznacza swoją emeryturę na własne utrzymanie. Wnioskodawczyni dołączyła dokumenty przedstawiające wysokość ponoszonych przez nią wydatków na leczenie (paragony z aptek) oraz związanych z ponoszonymi opłatami za gaz i energię elektryczną. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 t.j.), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona powinna wykazać, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki, którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że brak jest uzasadnionych powodów do przerzucenia kosztów sądowych na współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy. Wnioskodawczyni posiada bowiem stały, dochód miesięczny z tytułu renty, który pozwala jej na zaspokojenie własnych potrzeb życiowych, jak również na ponoszenie kosztów związanych z utrzymaniem siebie, leczeniem oraz opłatami. Pomimo ponoszonych wydatków wyszczególnionych w nadesłanych dodatkowych wyjaśnieniach wnioskodawczyni zgromadziła środki pieniężne na koncie w wysokości [...] zł. W świetle powyższego stwierdzono, że nie można uznać wnioskodawczyni za osobą ubogą, zaspokajającą tylko podstawowe potrzeby życiowe. Wyjaśnić należy, czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich, a do takiej kategorii osób z pewnością nie można zaliczyć wnioskodawczyni ze zgromadzonymi na koncie bankowym oszczędnościami i miesięcznymi dochodami wynoszącymi [...] zł netto miesięcznie. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną (do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności posiada zgromadzone oszczędności pieniężne, to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Stwierdzono zatem, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy trudno uznać, że wnioskodawczyni żyje na poziomie ubóstwa, skoro oprócz dochodów bieżących posiada jeszcze w rezerwie środki pieniężne na koncie bankowym w wysokości [...] zł, czyli niewspółmiernie większe od wszelkich możliwych wydatków, z którymi wiąże się złożenie skargi w niniejszej sprawie. Podkreślić należy, że prawo pomocy stanowi instytucję wyjątkową i dlatego też powinno być przyznawane wyłącznie, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie, możliwość taką dają wnioskodawczyni zgromadzone przez nią na koncie bankowym środki pieniężne. Zaznaczyć należy, że wnioskodawczyni dysponuje stałym miesięcznym dochodem, bez obciążeń. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, więc uzyskiwane środki pieniężne przeznacza tylko i wyłącznie na własne potrzeby. Poza tym wnioskodawczyni mieszka u córki, gdzie, jak oznajmiła, nie ponosi kosztów czynszu, ani opłat za wodę. Jak podała jej miesięczne wydatki wynoszą w sumie [...] zł., a zatem po odjęciu powyższej kwoty od kwoty uzyskiwanego dochodu [...] zł i tak pozostają wnioskodawczyni wolne środki finansowe do dyspozycji w wysokości [...] zł. Stwierdzono zatem, że przy dysponowaniu takiej wysokości środkami finansowymi wnioskodawczyni jest w stanie samodzielnie ponieść koszty sądowe w sprawie, jak również koszty związane z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Przy czym, nie spowoduje to utraty całości posiadanych przez wnioskodawczynię środków finansowych, a tylko ich uszczuplenie. Stały miesięczny dochód z tytułu renty zapewnia wnioskodawczyni środki na bieżące utrzymanie siebie, części domu, ponoszenie opłat, czy leczenie i zakup lekarstw. Uznano zatem, że wnioskodawczyni posiadając stały dochód miesięczny oraz zgromadzone na koncie bankowym środki pieniężne nie kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższych względów, odmówiono wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.