I SA/Wa 752/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie WSA Bożena Marciniak WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy referent Justyna Kobylarczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2017 r. sprawy ze skargi po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2017 r. sprawy ze skargi I. N., M. P., A. B., U. K., P.G., M. G. i A. K. w przedmiocie niewykonania przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 575/15 1. wymierza Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa grzywnę w wysokości [...] złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury i Budownictwa na rzecz I. N., M. P., A. B., U. K., P. G., M. G. i A. K solidarnie kwotę [...] (osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. N., M. P., A. B., U. K., P. G., M. C. i A. K. skargą z dnia [...] kwietnia 2017 r. (data prezentaty) wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 575/15 oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Ministra Infrastruktury i Rozwoju do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1951 r. nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (dawna ul. [...]) ozn. nr hip. [...]. w części wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa - w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że organ nie wykonał wyroku Sądu z dnia 3 listopada 2015 r. - mimo tego, iż termin wyznaczony przez Sąd upłynął w dniu [...] kwietnia 2016 r. Dlatego też pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. wezwali Ministra Infrastruktury i Budownictwa do wykonania wyroku. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Budownictwa wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko podniósł, że w dniu [...].01.2016 r. do wpłynął do niego prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3.11.2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 575/15 w sprawie skargi na bezczynność I. N., M. P., A. B., U. K., P. G., M. C. i A. K. – w którym Sąd zobowiązał go do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...].05.1951 r. w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W związku z tym pismem z dnia [...].03.2016 r. wystąpił do strony postępowania o nadesłanie informacji o etapie postępowań spadkowych po współwłaścicielach lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] posadowionego na gruncie, co do którego prowadzone jest postępowanie, tj. po Z. L. oraz E. L.. W dniu [...].03.2016 r. do akt sprawy wpłynęło postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po E. L.. Pismem z dnia [...].04.2016 r. Minister wystąpił do strony o nadesłanie informacji o aktualnym adresie zamieszkania lub miejscu pobytu spadkobierczyni zmarłej E. L.. Następnie postanowieniem z dnia [...].04.2016 r. nr [...] zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...].05.1951 r. nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (dawna ul. [...] ) ozn. nr hip. [...]. w części wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa - do czasu dołączenia do akt sprawy prawomocnego postanowienia sądowego o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. L.. Od powyższego postanowienia nie wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu [...].06.2016 r. do organu wpłynęło wezwanie I. N., M. P., A. B., U. K., P. G., M. C. i A. K. do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 listopada 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 575/15. Wobec powyższego pismem z dnia [...].06.2016 r. poinformował on pełnomocnika wnioskodawców, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] .05.1951 r. zostało zawieszone z urzędu. W dniu [...].09.2016 r. do Ministra Infrastruktury i Budownictwa wpłynęło postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po Z. L. - którego brak był podstawą zawieszenia postępowania. Dlatego też postanowieniem z dnia [...].10.2016 r. nr [...] podjął on postępowanie zawieszone postanowieniem z dnia [...].04.2016 r. Następnie pismem z dnia [...].10.2016 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] o nadesłanie odpisu postanowienia po zmarłym S. S., stronie niniejszego postępowania - współwłaścicielu lokalu nr [...] w budynku posadowionym przy ul. [...] i współużytkowniku wieczystym gruntu nieruchomości w stosunku do której prowadzone jest powyższe postępowanie administracyjne. Wnioskowane przez organ pismo wpłynęło do akt sprawy w dniu [...].01.2017 r. Zaś w dniu [...].02.2017 r. wpłynęło wezwanie I. N., M. P., A. B., U. K., P. G., M. C. i A. K. do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3.11.2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 575/15. Pismami z dnia [...].02.2017 r. oraz z dnia [...].04.2017 r. organ wystosował monity do Agencji Mienia Wojskowego o nadesłanie dokumentów dotyczących wyodrębnienia własności lokali i oddania gruntu przy ul. [...] w użytkowanie wieczyste, których brak uniemożliwiał wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Również pismem z dnia [...].02.2017 r. poinformował pełnomocnika wnioskodawców w trybie art. 36 § 1 k.p.a. o konieczności uzupełnienia materiału dowodowego oraz wskazał przewidywany termin rozstrzygnięcia. W dniu [...].04.2017 r. pracownik ministerstwa - wobec braku odpowiedzi przez Agencję Mienia Wojskowego - dokonał kwerendy dokumentów znajdujących się w Agencji Mienia Wojskowego dotyczących wyodrębnionych lokali w budynku przy ul. [...] w [...] , co pozwoliło na ocenę wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych. Następnie decyzją z dnia [...].05.2017 r. nr [...] Minister Infrastruktury i Budownictwa stwierdził, że orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...].05.1951 r. nr [...] w części gruntu działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] oddanego w użytkowanie właścicielom lokali nr: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...] , [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] , [...],[...],[...],[...] w budynku przy ul. [...] zostało wydane z naruszeniem prawa, a w pozostałej części gruntu ww. działki ewidencyjnej nr [...] stwierdził jego nieważność. W dalszej części odpowiedzi na skargę Minister odniósł się do zarzutów skargi wskazując, iż niewykonanie przez organ wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność - zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zachodzi wtedy, gdy organ nie wywiązuje się z obowiązku wydania w określonym wyrokiem terminie aktu, dokonania wymaganej czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. W określonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3.11.2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 575/15 terminie, organ wydał akt, tj. postanowienie z dnia [...].04.2016 r. zawieszające postępowanie - z uwagi na śmierć strony postępowania. Należy zatem zauważyć, że do dnia upływu terminu zobowiązującego organ do wydania rozstrzygnięcia, a więc do dnia [...].04.2016 r., wyrok nie nadawał się do wykonania biorąc możliwość merytorycznego rozstrzygania przez organ. Dodał, iż w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła sytuacja ignorowania wyroku sądowego, bowiem nie można było go wykonać, z uwagi na brak w aktach sprawy prawomocnego postanowienia spadkowego po zmarłej stronie postępowania, a w konsekwencji braku możliwości ustalenia jej następców prawnych, których organ wszechstronnie poszukiwał. Należy wskazać, że wydanie przez Ministra Infrastruktury i Budownictwa merytorycznego rozstrzygnięcia w terminie zakreślonym w ww. wyroku powodowałoby wydanie decyzji z naruszeniem prawa, bowiem organ musiałby skierować taką decyzję do osoby zmarłej albo pominąć w rozstrzygnięciu jej spadkobierców. Ponadto wskazał, iż zgodnie z art. 103 k.p.a. zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminu określonego wyrokiem Sądu - co czyni skargę nieuzasadnioną, bowiem nie można organowi postawić racjonalnego zarzutu niewykonania wyroku w terminie w sytuacji zawieszenia postępowania. Natomiast po podjęciu postępowania organ wydał merytoryczne rozstrzygnięcie niezwłocznie po zgromadzeniu całości materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa grzywny. Skarga ta została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tęgo artykułu Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przy czym niewykonanie wyroku w rozumieniu tego przepisu ma miejsce zarówno wówczas, gdy organ ten w ogóle nie wykonał orzeczenia sądowego, jak również wówczas, gdy wprawdzie orzeczenie to wykonał, ale uczynił to z przekroczeniem wyznaczonego terminu i po wniesieniu skargi - jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 listopada 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 575/15 zobowiązał Ministra Infrastruktury i Rozwoju (obecnie Minister Infrastruktury i Budownictwa) do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] maja 1951 r. nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] (dawna ul. [...]) ozn. nr hip. [...]. w części wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa - w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Bezsporne jest, iż akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu w dniu [...] stycznia 2016 r. (data prezentaty) - zatem wyznaczony przez Sąd trzymiesięczny termin upłynął w dniu [...] kwietnia 2016 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wniesienia skargi z [...] kwietnia 2017 r. - mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku - Minister Infrastruktury i Budownictwa nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy, zaś decyzję w tym przedmiocie podjął dopiero w dniu [...] maja 2017 r. Skoro organ w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 3 listopada 2015 r. sprawy nie załatwił, a rozstrzygnięcie podjął dopiero po wniesieniu niniejszej skargi, oznacza to, iż wyroku tego nie wykonał. Wyrok ten wszak zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy (do czego doszło po wniesieniu skargi) ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Ministrowi Infrastruktury i Budownictwa grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów – niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych – w demokratycznym państwie prawnym nie może być w tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Załatwienie natomiast przez organ administracji publicznej sprawy, w której pozostawał on w zwłoce, po wniesieniu skargi stanowi okoliczność, którą Sąd bierze pod uwagę przy wymiarze zasądzanej grzywny. Celem bowiem grzywny w takiej sytuacji jest wyłącznie ukaranie organu za niewykonanie orzeczenia sądowego w terminie wyznaczonym przez Sąd w wyroku z dnia 3 listopada 2015 r. W realiach niniejszej sprawy skład orzekający ocenił, iż wystarczająco represyjną funkcję spełni grzywna w wysokości 1000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Jednocześnie, mając na uwadze treść art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że w związku z kilkumiesięcznym (w okresie zawieszenia postępowania termin nie biegnie) przekroczeniem terminu wyznaczonego przez Sąd, bezczynność organu po wyroku Sądu z dnia 3 listopada 2015 r. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 i art. 200 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 6