I SA/Wa 753/24

WyrokWSA w Warszawie2024-08-21

Skład orzekający: Marta Kołtun-Kulik, Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Marek Maliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku nieruchomości położonej na terenie objętym Dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, odszkodowanie za budynek i działkę może zostać przyznane na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeśli przesłanki określone w tym przepisie nie zostały spełnione kumulatywnie?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły przyznania odszkodowania za nieruchomość, ponieważ nie zostały spełnione kumulatywnie wszystkie przesłanki określone w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kluczową przesłanką, która nie została spełniona, było pozbawienie faktycznej możliwości władania nieruchomością przez byłego właściciela lub jego następców prawnych po dniu 5 kwietnia 1958 r. Sąd podkreślił, że okoliczności takie jak przejęcie budynków w zarząd przez państwowe jednostki organizacyjne oraz zamieszkiwanie wielu rodzin w budynku, przy jednoczesnym ograniczeniu korzystania z nieruchomości przez byłego właściciela do jednego lokalu, świadczą o utracie faktycznego władztwa nad nieruchomością przed wskazaną datą.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. S., J. M. i M. M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie, która znajdowała się na terenie objętym Dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Organy administracji uznały, że nie zostały spełnione kumulatywnie przesłanki z art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności dotyczące pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, art. 215 ust. 2 ugn, Konstytucji RP oraz Protokołu nr 1 do EKPC.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) asesor WSA Marek Maliński Protokolant starszy referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi M. S., J. M. i M. M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 19 stycznia 2024 r. nr 201/2024 w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 19 stycznia 2024 r., nr 201/2024 Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołania M. S., J. M. i M. M. od decyzji Prezydenta m. st. Warszawy z 14 kwietnia 2023 r., nr [...] odmawiającej przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...] znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Grodzkiego w [...] z [...] czerwca 1949 r., nr [...] jawnymi właścicielami tej nieruchomości byli S. i A. małżonkowie S. w równych częściach. Wnioskiem z 1 lipca 2016 r. M. S., J. M. i M. M. wystąpili o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość. Wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej nie został uwzględniony (decyzja Prezydenta m. st. Warszawy z 22 marca 2022 r., nr [...] utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 17 maja 2022 r. nr KOC/2567/Go/22). Jak wynika z opinii geodezyjnej z 29 grudnia 2020 r. sporządzonej przez geodetę J. W. dawna nieruchomość hipoteczna [...] o pow. 624 m2 znajduje się w granicach działki ew. [...] z obrębu [...]. Wojewoda przedstawił następstwo prawne po dawnych właścicielach nieruchomości. Decyzją z 14 kwietnia 2023 r. Prezydent [...] odmówił wnioskodawcom przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...]. Odwołanie od tej decyzji złożyli M. S., J. M. i M. M.. Rozpoznając sprawę Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r. poz. 344 - dalej jako "ugn") przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda stwierdził, że Prezydent w uzasadnieniu podał, iż odszkodowanie może być przyznane albo za dom jednorodzinny w przypadku, gdy nieruchomość była zabudowana w dniu wejścia w życie dekretu albo za działkę niezabudowaną. Pogląd ten w orzecznictwie uległ zmianie. Wojewoda powołał orzeczenia sądów administracyjnych i stwierdził, że organ prowadząc postępowanie w przedmiocie odszkodowania powinien badać przesłanki warunkujące przyznanie odszkodowania za budynek i działkę, tj. czy przedmiotowy budynek kwalifikuje się do uznania go za dom jednorodzinny oraz czy przeszedł na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r., jak również czy działka, przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne i poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r. Jak wynika z treści uzasadnienia decyzji organ I instancji, mimo stanowiska, że odszkodowanie przysługuje tylko za dom jednorodzinny, gdyż grunt pod nim przeszedł na własność Państwa bez odszkodowania, zbadał przesłanki zarówno przewidziane dla nieruchomości zabudowanej budynkiem, jak i nieruchomości niezabudowanej. Oceniając prawidłowość wniosków organu I instancji w zakresie przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania za budynek w pierwszej kolejności Wojewoda wskazał, że zgodnie z art. 1 dekretu z dniem jego wejścia w życie, tj. 21 listopada 1945 r. na własność ówczesnej gminy m.st. Warszawy przechodziły jedynie grunty. Natomiast na podstawie art. 5 dekretu warszawskiego budynki i inne przedmioty znajdujące się na przejętych gruntach pozostały własnością dotychczasowych właścicieli. W konsekwencji nieruchomości budynkowe stanowiły odrębny od gruntu przedmiot własności należący do dotychczasowych właścicieli. Wojewoda powołując zebrane w sprawie dowody wskazał, że przedmiotowa nieruchomość w dacie wejścia w życie dekretu warszawskiego zabudowana była budynkiem frontowym, murowanym, dwukondygnacyjnym, mieszkalnym. Zdaniem organu w okolicznościach przedmiotowej sprawy odszkodowanie może zostać przyznane za budynek posadowiony na gruncie, o ile zostaną spełnione przesłanki określone w art. 215 ust. 2 ugn, tj.: grunt i dom podlegały przepisom dekretu z 26 października 1945 r., dom przeszedł na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r., dom był jednorodzinny. Pozytywne rozpatrzenie sprawy odszkodowania jest możliwe przy łącznym spełnieniu wszystkich tych przesłanek. Wojewoda podał, że dawni właściciele przedmiotowej nieruchomości nie złożyli w terminie wniosku w trybie art. 7 dekretu. To oznacza, że z upływem terminu do jego złożenia (26 maja 1949 r.) budynek przeszedł na własność Państwa z dniem 26 maja 1949 r. Powyższe, zdaniem organu, oznacza, że w niniejszej sprawie jedna z przesłanek warunkujących, zgodnie z treścią art. 215 ust. 2 ugn, pozytywne rozstrzygnięcie w sprawie odszkodowania, nie została spełniona, bowiem budynek położony przy ul. [...], nie przeszedł na własność Państwa po 5 kwietnia 1958 r. Organ wyjaśnił, że ustawodawca przewidział także możliwość wypłaty odszkodowania za działkę, przeznaczoną przed dniem wejścia w życie dekretu pod budownictwo jednorodzinne, a dawni właściciele tej nieruchomości zostali pozbawieni możliwości jej faktycznego władania po 5 kwietnia 1958 r. Wprawdzie organ I instancji pominął w uzasadnieniu decyzji badanie przesłanki dotyczącej przeznaczenia przedmiotowego gruntu pod budownictwo jednorodzinne odnosząc się jedynie do przesłanki utraty przez dawną właścicielkę faktycznego władania przedmiotową działką przed 5 kwietnia 1958 r., jednakże Prezydent prawidłowo uznał, że brak jest podstaw do przyznania odszkodowania. Dawny właściciel utracił bowiem faktyczne władanie nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda wskazał, że z uwierzytelnionych kopii ksiąg archiwalnych przekazanych przez Biuro Organizacji Urzędu [...] przy piśmie z 4 stycznia 2023 r. dotyczących osób zameldowanych w budynku przy ul. [...] wynika, że w budynku znajdowało się 8 lokali mieszkalnych. Proces dokwaterowywania lokatorów trwał od 1946 r. do 1963 r. W ocenie organu okoliczność, że przedmiotowy budynek zamieszkiwali również dawni właściciele oraz ich następcy prawni nie ma znaczenia. Sam fakt meldowania przez właściwe organy osób trzecich w budynku potwierdza utratę faktycznej możliwości władania gruntem. W kwestii tej organ powołał orzecznictwo Naczelnego Sąd Administracyjnego (wyrok z 2 grudnia 2022 r., sygn. akt. I OSK 2066/19, z 24 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 3830/18). Ponadto w piśmie (odwołaniu) z 14 listopada 1951 r. (data wpływu: 17 listopada 1951 r.) skierowanym do Ministerstwa Gospodarki Komunalnej współwłaściciele hipoteczni przedmiotowej nieruchomości wskazali, że oddali w najem wszystkie mieszkania oraz czekają, aż zamieszkali w ich budynku lokatorzy uzyskają inne lokale ażeby móc się wprowadzić i zamieszkać we własnym budynku. Ze znajdującego się w aktach protokołu wynika, że 24 maja 1952 r. na skutek orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej z 29 października 1951 r. nr [...], delegowana przez Prezydium Rady Narodowej w [...] komisja dokonała objęcia budynków istniejących na nieruchomości. Z powyższego dokumentu wynika również, że ww. nieruchomość objęta została przez Skarb Państwa i przekazana jednocześnie w zarząd i administrację Miejskiemu Zarządowi Budynków Mieszkalnych Nr [...]. O tym, że nieruchomość znajdowała się z zarządzie i administracji Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych świadczą również potwierdzone za zgodność z oryginałem, kserokopie dokumentów związanych z wnioskiem lokatora mieszkania nr [...] w budynku przy ul. [...] zawierającego prośbę o wyremontowanie podłóg w zajmowanym mieszkaniu (pismo z 16 sierpnia 1955 r. I. H. adresowane do Dzielnicowej Rady Narodowej [...], sprawozdanie z 6 października 1955 r. Oddziału Orzecznictwa w sprawie zbadania lokalu nr [...], pismo Prezydium Rady Narodowej w [...] z 21 października 1955 r. skierowane do Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej [...], z którego m. in. wynika, iż w budynku tym we wrześniu br. zakończony został remont zabezpieczający w ramach którego wykonano naprawę dachu, drzwi na strych oraz studzienek przy otworach okiennych lokali suterenowych). Pismem z 28 maja 2020 r. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w Dzielnicy [...] poinformował, że budynek znajdujący się na przedmiotowej nieruchomości został wybudowany w 1937 r., a jego przejęcie nastąpiło w 1952 r. W ocenie organu, wobec obowiązku kumulatywnego spełnienia opisanych w art. 215 ust. 2 ugn przesłanek, bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostawała okoliczność, że zgodnie z ogólnym planem zabudowania m.st. Warszawy zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych 11 sierpnia 1931 r., obowiązującym w dacie wejścia w życie dekretu, nieruchomość położona przy ul. [...], ozn. hip. [...] znajdowała się w strefie lIIa, w której obowiązywała zabudowa zwarta o 3 kondygnacjach oraz 50% powierzchni zabudowania. Wojewoda podniósł, że wyżej powołane dokumenty dowodzą, że okoliczności w nich wskazane nie mogły zaistnieć bez pozbawienia byłego właściciela władania przedmiotową nieruchomością. Organ wskazał, że wprawdzie przez faktyczne władanie należało rozumieć nie tylko efektywne korzystanie z nieruchomości, ale także możliwość takiego korzystania, choćby władający nieruchomością nie czynił z niej użytku, to jednak ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że przedmiotowa nieruchomość przed 5 kwietnia 1958 r. była zajmowana przez wiele rodzin, a administrację nad budynkiem sprawował Zarząd Miejski. Powyższe oznacza, że uprawnienia władcze do nieruchomości nie przysługiwały dawnemu właścicielowi, a instytucji państwowej. W opinii Wojewody fakt władania przez instytucję państwową budynkiem oraz jego funkcja w postaci mieszkań dla wielu rodzin stanowi wiarygodny dowód na to, że dawny właściciel utracił faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością. Zasady logiki i doświadczenia życiowego prowadzą do wniosku, że grunt znajdujący się przed budynkami wielolokalowym, w którym zamieszkuje wiele rodzin służył wszystkim mieszkańcom w postaci, np. dojazdu, ciągów pieszych, zieleni. Zarządzanie i pełnienie czynności administracyjnych przez instytucję państwową budynku służącego wielu mieszkańcom kontynuowane w dacie wejścia w życie dekretu stanowi, że przeddekretowy właściciel gruntu, nie mógł korzystać z tego gruntu tylko na własne potrzeby z wyłączeniem innych osób. To oznacza, że dawny właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania spornym gruntem. Podsumowując Wojewoda stwierdził, że nie jest możliwe, wobec treści art. 215 ust. 2 ugn, przyznanie odszkodowania za grunt i budynek, gdy nie zostały spełnione kumulatywnie wszystkie przesłanki wskazane w tym przepisie. Skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego złożyli: M. S., J. M. i M. M.. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie: - przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1 i 3 i 80 kpa z uwagi na przekroczenie zasady swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy, przez błędne uznanie przez organ, że dawni właściciele nieruchomości (ich następcy prawni) utracili faktyczne władanie nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r., co skutkowało bezpodstawną odmową przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość; - art. 215 ust. 2 ugn, poprzez odmowę przyznania odszkodowania w sytuacji, gdy spełnione zostały wszystkie przesłanki określone w tym przepisie; - mając na względzie obowiązek bezpośredniego stosowania przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, o którym mowa w art. 8 ust. 2 Konstytucji, zarzucono również naruszenie przepisów Konstytucji, tj. art. 2, art. 21 ust. 2, art. 21 ust. 1 w związku z art. 20, art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3, a także naruszenie art. 1 - Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności - w wyniku przyjęcia, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nie skutkuje odpowiedzialnością odszkodowawczą. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęli w uzasadnieniu skardgi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Podstawą prawną rozstrzygnięć organów był przepis art. 215 ust. 2 ugn. Zgodnie z jego treścią przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Warunki wskazane w przepisie muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie zatem któregokolwiek z nich powoduje brak podstaw do odszkodowania. Prawidłowo wskazał Wojewoda powołując się na orzecznictwo, że Prezydent dokonał błędnej interpretacji art. 215 ust. 2 ugn przez przyjęcie, że nie ma możliwości przyznania odszkodowania za grunt, który był zabudowany. Organ prowadzący postępowanie odszkodowawcze w przypadku działki zabudowanej powinien badać zarówno przesłanki wynikające z art. 215 ust. 2 ugn warunkujące przyznanie odszkodowanie za budynek jak i samą działkę gruntu, tj. czy przedmiotowy budynek kwalifikuje się do uznania go za dom jednorodzinny oraz czy przeszedł na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r., jak również czy działka, przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, i poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po 5 kwietnia 1958 r. Jednakże nie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia, gdyż organy zbadały przesłanki zarówno przewidziane dla nieruchomości zabudowanej budynkiem, jak i nieruchomości niezabudowanej, trafnie ustalając, że poprzedni właściciel (jego następcy prawni) zostali pozbawieni możliwości władania nieruchomością (domem i działką) przed 5 kwietnia 1958 r. Wobec powyższego ustalenie, czy działka przed wejściem w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, wobec niespełnienia drugiej kumulatywnej przesłanki z art. 215 ust. 2 ugn nie ma znaczenia dla oceny zaskarżonej decyzji. Jednakże organy wskazały, że nieruchomość położona przy ul. [...], ozn. hip. [...] znajdowała się w strefie lIIa, w której obowiązywała zabudowa zwarta o 3 kondygnacjach oraz 50% powierzchni zabudowania. Nie wykluczało to więc przeznaczenia pod zabudowę jednorodzinną. W przedstawionej sprawie odmowa ustalenia odszkodowania nastąpiła przy powołaniu się na brak spełnienia przesłanki "pozbawienia faktycznej możliwości władania". Zważyć należy, że o pozbawieniu faktycznej możliwości władania działką przy uwzględnieniu wskazanej jako granicznej daty 5 kwietnia 1958 r., można mówić w sytuacji, gdy możliwym będzie ustalenie, czy doszło do objęcia faktycznego, rzeczywistego władztwa nad nieruchomością przez Państwo. "Faktyczna możliwość władania", o której mowa w art. 215 ust. 2 ugn odnosi się do stanu faktycznego, a nie prawnego. Obejmuje zatem sytuacje, gdy poprzedni właściciel lub jego następca prawny mógł realnie korzystać z nieruchomości. Nie chodzi jedynie o efektywne z niej korzystanie, czyli czynienie użytku z gruntu, ale istnienie samej obiektywnej możliwości tego rodzaju korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku. Hipoteza tej części normy prawnej obejmuje zatem tego rodzaju sytuacje, gdzie w następstwie działań faktycznych podjętych przez osoby trzecie (w tym podmioty publiczne) były właściciel po oznaczonej dacie (5 kwietnia 1958 r.) pozbawiony został realnej możliwości korzystania z nieruchomości. Takim zdarzeniem prawnym, w okolicznościach niniejszej sprawy, jest wskazywane przez organy, protokolarne przekazanie budynków znajdujących się na gruncie w zarząd i administrację Miejskiemu Zarządowi Budynków Mieszkalnych, co nastąpiło 24 maja 1952 r. Jak wynika z protokołu objęcie w posiadanie miało miejsce w obecności byłej właścicielki nieruchomości. Z adnotacji na protokole wynika, że "wł. nieruch ob. S., odmówiła podpisu". Z chwilą objęcia w posiadanie budynków przez podmiot państwowy nastąpiła utrata faktycznej możliwości władania tą nieruchomością przez byłego właściciela lub jego spadkobierców, co niewątpliwie nastąpiło przed 5 kwietnia 1958 r. Fakt władania nieruchomością przez instytucję państwową przesądza, że właściciel lub jego następcy utracili możliwość władania nieruchomością (por. wyrok NSA z 30 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1202/20). Natomiast zamieszkiwanie właściciela i jego rodziny na nieruchomości przejętej przez Państwo nie oznacza, że nadal nią władali. Jak wynika bowiem z zebranych w sprawie dowodów A. S. (przeddekretowa właścicielka nieruchomości) oraz jej dzieci A. S. i S. M. w piśmie z 14 listopada 1951 r. nazwanym odwołaniem wskazywali, że czekają na uzyskanie przez zamieszkałych w ich budynku lokatorów innych lokali aby móc się wprowadzić i zamieszkać we własnym budynku. Natomiast A. S. pismem z 16 grudnia 1954 r. zwrócił się do Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy o wydanie zaświadczenia o przejęciu znajdujących się na posesji przy ul. [...] budynków. Zaświadczenie wydano 22 grudnia 1954 r. Z kolei zamieszkała w budynku lokatorka I. H. pismem z 16 sierpnia 1955 r. zwróciła się do Dzielnicowej Rady Narodowej [...] (a nie do byłego właściciela domu) o wyremontowanie podłóg. Z książki meldunkowej budynku wynika, że od 1951 r. w budynku były meldowane różne osoby, przy czym niektóre z nich mieszkały od 1948 r. i 1949 r. (lokal nr [...]). Była właścicielka mieszkała w lokalu nr [...]. Powyżej wskazane dowody stanowią o tym, że korzystanie z nieruchomości przez dawnego właściciela, a następie jego spadkobierców ograniczało się jedynie do jednego lokalu, jak również do korzystania z części wspólnych gruntu znajdującego się wokół budynku, z którego korzystali także inni mieszkańcy. Trafnie wskazały organy, że zamieszkiwanie w jednym z lokali dawnego właściciela lub jego następców prawnych nie oznacza, że posiadali oni wobec nieruchomości uprawnienia władcze. Jak wyżej wskazano w budynku mieszkało kilka rodzin. Wobec tego grunt znajdujący się przed budynkiem służył wszystkim mieszkańcom. Oznacza to, że przeddekretowy właściciel, a następnie jego spadkobiercy nie mogli korzystać z gruntu i budynku tylko na własne potrzeby z wyłączeniem innych osób. Wszystkie powyżej wskazane okoliczności niewątpliwie świadczą o pozbawieniu faktycznej możliwości władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r., co oznacza niemożność przyznania odszkodowania na podstawie art. 215 ust. 2 ugn. Wobec powyższego nie doszło do naruszenia tego przepisu. Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów Konstytucji RP i Protokołu dodatkowego nr 1 do Konwencji o Ochronie Człowieka i Podstawowych Wolności, wskazać należy, że wprowadzone przepisem art. 215 ust. 2 ugn regulacje stanowią wyraz polityki państwa, ograniczającej zakres jego odpowiedzialności, dochodzonej w trybie administracyjnym. Do oceny tej polityki Sąd nie jest powołany (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1202/20 oraz z 11 września 2007 r., sygn. akt I OSK 942/06). Podkreślenia także wymaga, że przesłanka "pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r." była przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w postanowieniu z 28 października 2015 r., sygn. akt P 6/13, umarzając postępowanie wszczęte na skutek pytania prawnego o zgodność art. 215 ust. 2 ugn z przepisami Konstytucji, stwierdził, że brak regulacji odnośnie do byłych właścicieli gruntów warszawskich lub ich następców prawnych, którzy utracili władztwo nad nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. (co miało miejsce w niniejszej sprawie) stanowi rodzaj zaniechania legislacyjnego (prawodawczego), którego stwierdzenie niekonstytucyjności uzasadnione jest tylko wtedy, gdy istnieje konstytucyjny nakaz uregulowania jakiejś kwestii, a ustawodawca wykonuje ten nakaz jedynie w części. W ocenie Trybunału Konstytucyjnego nie można mówić o istnieniu takiego nakazu na gruncie art. 215 ust. 2 ugn. Konstytucja nie wymaga bowiem zagwarantowania prawa do pełnego odszkodowania. Trybunał Konstytucyjny nie miał przy tym wątpliwości, że ograniczenie stosowania wspomnianego przepisu do określonej grupy byłych właścicieli nie jest wynikiem przeoczenia prawodawcy, ale stanowiło wyraz braku woli ustanowienia przepisów reprywatyzacyjnych. Trybunał wydając wskazane postanowienie nie uchylił zatem art. 215 ust. 2 ugn, ani nie nadał temu przepisowi odmiennej treści od wynikającej z wykładni literalnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020 r., sygn. akt I OSK 1202/20 oraz z 17 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 934/21). Z powyżej wskazanych przyczyn nie sposób podzielić zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów Konstytucji i Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wbrew zarzutom skargi stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób prawidłowy. Dowody na podstawie których był on ustalony zostały przez organy ocenione w sposób niewykraczający poza granice wyznaczone treścią art. 80 kpa. Niezasadne są więc zarzuty naruszenia tego przepisu oraz przepisów art. 7 i art. 77 kpa. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło