I SA/Wa 755/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury i Rozwoju na rzecz skarżącego Województwa [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury i Rozwoju, decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołań J.P. i Z.P. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo [...] prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną wojewódzką nr [...], położonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...], wydzielonej z parceli o numerze [...], objętej księgą wieczystą nr [...], stanowiącej w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność J.P. i Z.P., uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Minister Infrastruktury i Rozwoju wskazał, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa przez Województwo [...] opisanej wyżej nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Odwołania od powyższej decyzji wnieśli J.P. i Z.P. Minister Infrastruktury i Rozwoju rozpoznając sprawę przytoczył treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) i podkreślił, że przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie nie wykazało spełnienia wszystkich przesłanek określonych w powołanym przepisie. W szczególności – zdaniem organu odwoławczego - w aktach sprawy brak jest stosownej dokumentacji wskazującej jaki był stan faktyczny nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. oraz potwierdzającej sprawowanie władztwa publicznoprawnego nad nieruchomością w dniu 31 grudnia 1998 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju uznał zatem, że w sprawie konieczne jest przeprowadzenie dodatkowego postępowania wyjaśniającego, które potwierdziłoby spełnienie wszystkich ustawowo określonych przesłanek. W ocenie organu drugiej instancji konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Tym samym w sprawie zaistniały podstawy do uchylenia decyzji Wojewody [...] i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Województwo [...], zarzucając zaskarżonej decyzji: - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, polegające na nieuwzględnieniu indywidualnego charakteru sprawy poprzez podniesione przez organ odwoławczy żądanie przedstawienia środków dowodowych, które nie zostały określone jako normatywny katalog, a względem których skarżący przekazał informację o braku ich dostępności; - niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, wobec nieprawidłowego zastosowania przepisów postępowania administracyjnego w sprawie prowadzonej przez organ drugiej instancji, tj. art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 oraz art. 80 kpa; - naruszenie przepisów postępowania, poprzez błędne zastosowanie art. 138 § 2 kpa wskutek czego - po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego - wydana została zaskarżona decyzja. W uzasadnieniu skargi przytoczono argumenty na poparcie podnoszonych zarzutów i wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i utrzymanie w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2014 r. oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga, choć nie z powodów podniesiony przez stronę skarżącą, jest uzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa, co daje podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Na wstępie podkreślić należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty, tj. organ, przed którym toczy się postępowanie oraz strona, o której prawach organ administracyjny orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Zdolność prawną należy zaś oceniać według przepisów prawa cywilnego (art. 30 § 1 kpa). Zgodnie z art. 8 kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin, a kończy się z chwilą śmierci. Z powyższego wynika zatem, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Osoba zmarła nie może mieć ani zdolności prawnej, ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Innymi słowy w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć, ani prowadzić postępowania, nie mogą też być do niej kierowane wydane w sprawie rozstrzygnięcia. Z analizy akt administracyjnych rozpoznawanej sprawy wynika tymczasem, że zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] lutego 2015 r. skierowana m.in. została do J.P., który jak wynika z nadesłanego do Sądu, przy piśmie z dnia [...] lipca 2015 r., odpisu aktu zgonu, zmarł w dniu [...] stycznia 2015 r. Rozstrzygnięcie organu drugiej instancji skierowane więc zostało do osoby zmarłej. Zdaniem Sądu w sprawie zaistniały zatem przesłanki uzasadniające stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji. Jak wskazano decyzja ta skierowana została do osoby nieżyjącej, która w chwili jej wydawania nie miały już przymiotu strony, co stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż wydanie rozstrzygnięcia w stosunku do osoby zmarłej oznacza, że jest ono obarczone wadą nieważności i powinno być usunięte z obrotu prawnego, aby nie wywoływało skutków prawnych. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, że osoba będąca dotychczas stroną postępowania nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Mając zaś na uwadze, że zaskarżona decyzja podlega wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze wskazanej wyżej przyczyny, Sąd nie badał jej merytorycznie pod względem zgodności z prawem. Wskazane wyżej uchybienie wypełnia jednocześnie przesłankę upoważniającą Sąd, zgodnie z art. 119 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę wskazane wyżej kwestie i ustali, w oparciu o prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia, właściwe strony postępowania, do których należy kierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcia. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 120 w związku z art. 119 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy.