I SA/Wa 756/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lutego 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z [...] listopada 2011 r. nr [...] odmawiającą przyznania M. S. przyznania pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego na pokrycie opłaty [...] w listopadzie 2011 r. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z [...] października 2011 r., zmodyfikowanym pismem z [...] listopada 2011 r., M. S. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy W. o przyznanie pomocy na zakup [...], leczenie [...], zakup [...], pokrycie [...]. W dniu [...] października 2011 r. pracownik socjalny zaktualizował wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalił, że M. S. jest osobą bezrobotną, zamieszkuje samodzielnie w [...] mieszkaniu [...], opłaty [...] wnoszone są na bieżąco i nie ma też zaległości czynszowych. Ponad to na podstawie dokumentów ustalono, że jest on uprawniony do dodatku mieszkaniowego w wysokości [...] zł miesięcznie (przyznanego na okres od [...] lipca 2011 r. do [...] grudnia 2011 r.), natomiast ze złożonego oświadczenia wynikało, że wnioskodawca otrzymuje pomoc od osób trzecich w opłacie [...], będącej odpowiednio różnicą pomiędzy wymiarem [...], tj. [...] zł, a wysokością przyznanego dodatku mieszkaniowego, tj. [...] zł, czyli [...] zł. Natomiast z informacji uzyskanej w dniu [...] lipca 2011 r. od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Wydziału Świadczeń Emerytalno-Rentowych wynikało, że M. S. ma ustalone prawo do renty z tytułu [...], którego wysokość netto wynosi [...] zł miesięcznie. Z uwagi na okoliczność, że nie pobiera on tego świadczenia, jest ono od chwili jego przyznania gromadzone na koncie ZUS i na dzień [...] maja 2011 r. łączna kwota zgromadzonych, należnych mu świadczeń wynosi [...] zł. Decyzją z [...] listopada 2011 r. Prezydent W. odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy finansowej w formie specjalnego zasiłku celowego na pokrycie opłaty [...] w listopadzie 2011 r. W uzasadnieniu tej decyzji Prezydent podniósł, że nie jest możliwe przyznanie wnioskodawcy specjalnego zasiłku celowego na zasadach określonych w art. 39 ustawy z 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm., dalej "u.p.s.") wobec faktu, że nie spełnia on określonego w tej ustawie kryterium dochodowego - wynoszącego 477 zł - uprawniającego do uzyskania świadczenia. Jego dochód bowiem wynosi [...] zł. Odmowę przyznania zaś wnioskodawcy zasiłku celowego specjalnego przewidzianego w art. 41 powołanej ustawy (którego przyznanie nie jest uwarunkowane spełnieniem kryterium dochodowego), przeznaczonego na pokrycie opłaty [...] w listopadzie 2011 r., organ uzasadniał tym, że M. S. ma zabezpieczoną potrzebę opłaty [...] dzięki przyznanemu dodatkowi mieszkaniowemu, oraz pomocy osób trzecich, które wnoszą za niego powyższą opłatę. Jednocześnie podnosząc, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, organ wskazał, że M. S. posiada własne uprawnienia i zasoby, a kwota zgromadzonych dotąd świadczeń rentowych (pokaźne zasoby finansowe zdeponowane na koncie ZUS), które w każdej chwili może odebrać, umożliwiają mu samodzielne zabezpieczenie bieżących potrzeb bytowych, bez konieczności ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej. Niezgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem M. S. wniósł od niego odwołanie, w następstwie rozpoznania, którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] lutego 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium stwierdziło, że okoliczność, iż wysokość świadczenia rentowego skarżącego ([...] zł) znacznie przekracza ustawowe kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., a więc okoliczność otrzymywania dochodu przekraczającego kwotę 477 zł, jest wystarczającą przesłanką uprawniającą do odmowy przyznania wnioskowanej pomocy. Z tego też względu, zdaniem organu, nie miał on obowiązku, badać, czy skarżącemu przyznany został dodatek mieszkaniowy oraz czy świadczona mu jest ewentualna pomoc osób trzecich. Ponadto wskazując na treść art. 39 ust. 1 u.p.s. wyjaśniło, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, co oznacza, że zasiłek celowy jest formą pomocy pieniężnej przyznawanej na podstawie uznania administracyjnego. Podnosząc, że organowi pierwszej instancji nie można było zarzucić dowolności w rozstrzygnięciu, gdyż zapadło ono w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy – dane pozyskane w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] października 2011 r., wykazały przekroczenie kryterium dochodowego (art. 8 ust. 1 u.p.s.). Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że przeprowadzone postępowanie wykazało, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie skarżącemu specjalnego bezzwrotnego zasiłku celowego na wskazany cel, o którym mowa w art. 41 pkt 1 u.p.s., gdyż skarżący posiada środki zgromadzone w ZUS-ie z tytułu przyznanego świadczenia rentowego, z których może w każdej chwili skorzystać, w tym w szczególności na pokrycie wydatków związanych z przedmiotem wniosku o przyznanie pomocy. Konkludując stwierdziło, że w sytuacji, gdy M. S. jest w stanie wykorzystując swoje możliwości sprostać swoim bieżącym potrzebom bytowym, to zasadna i prawidłowa była odmowa przyznania pomocy finansowej objętej przedmiotowym wnioskiem na pokrycie opłat [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję M. S. wniósł o przyznanie mu wnioskowanych zasiłków celowych, twierdząc jednocześnie, że pozbawiony jest środków do życia, nie pobiera emerytury, ani nie przysługuje mu zasiłek dla bezrobotnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Poinformowany o wniosku organu dotyczącym trybu rozpoznania skargi, M. S. nie wniósł w tym przedmiocie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: "P.p.s.a."), zgodnie z którym Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Nie rozstrzyga on zatem co do istoty sprawy administracyjnej. Ostatnia poczyniona uwaga jest konieczna ze względu na treść zawartego w skardze żądania przyznania skarżącemu zasiłków celowych. Tego rodzaju rozstrzygnięcia mogą być podejmowane wyłącznie przez organ administracji publicznej, a nie Sąd. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w ramach ww. kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja ta jak też poprzedzająca ją decyzja Prezydenta W. nie naruszają prawa. Materialnoprawną podstawą podjętych rozstrzygnięć o charakterze uznaniowym stanowiły przepisy ustawy 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Wyjaśnić zatem należy, że pomoc ta, jako instytucja polityki społecznej państwa, ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 powołanej ustawy). Zaś jej zadaniem jest wyłącznie wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 u.p.s.), a nie całkowite wyręczanie tych osób w ich aktywności zmierzającej do poprawy swojej sytuacji bytowej. Osoby ubiegające się o przyznanie im świadczenia z pomocy społecznej muszą zatem liczyć się z tym, że nie każdy ich wniosek i nie w pełnym zakresie zostanie automatycznie uwzględniony, bowiem rodzaj, forma i rozmiar świadczenia muszą być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy. Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych oraz zasiłków celowych specjalnych. Pierwszy z wymienionych zasiłków, zgodnie z art. 39 u.p.s. może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym jego przyznanie uzależnione od wysokości dochodu osiąganego przez osobę zainteresowaną. Gdy dochód ten przekracza kryterium dochodowe (w przypadku osób samotnie gospodarujących jest to kwota 477 złotych – art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s.). Drugi z wymienionych zasiłków (zasiłek celowy specjalny) w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, względnie zwrotny zasiłek okresowy lub zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe (por. art. 41 ust. 1 i 2 u.p.s.). W przedmiotowej sprawie organy prawidłowo ustaliły kryterium dochodowe skarżącego. Nie budzi wątpliwości fakt, że M. S. jest osobą samotnie gospodarującą w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej. Również poza sporem pozostaje okoliczność przyznania skarżącemu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w kwocie [...] zł, którego to świadczenia skarżący nie podejmuje. Tym samym należy uznać za prawidłowe stanowisko organów obu instancji, iż skarżący posiada zagwarantowany dochód, którego wysokość przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej, wynoszące 477 zł. Skoro organy orzekające w niniejszej sprawie ustaliły, że M. S. przekroczył wskazane wyżej kryterium dochodowe, to prawidłowo rozpoznawały złożony przez ww. wniosek o udzielenie pomocy na pokrycie opłaty [...] w oparciu o kryteria określone w powołanym art. 41 u.p.s. i dokonały oceny - czy zgłoszona potrzeba uzasadniona jest "szczególnymi okolicznościami", do których ten przepis nawiązuje. Wprawdzie użyty przez ustawodawcę w art. 41 u.p.s. zwrot "szczególne przypadki" jest pojęciem nieostrym, jednakże w orzecznictwie sądów powszechnych przyjmuje się, że pod tym zwrotem rozumieć należy przypadki wyraźnie odbiegające od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. Będzie to zatem sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że tak dotkliwe w skutkach lub tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia nie należą do zdarzeń codziennych. Zdarzenia takie wykraczają granicami przewidywalności poza wszelkie możliwości ludzkiej zapobiegliwości życiowej. (por. wyrok NSA z 12 maja 2011 r. I OSK 164/11, Lex nr 1080954). W niniejszej sprawie, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w aktach, konieczność pokrycia opłaty mieszkaniowej, takim szczególnym przypadkiem nie jest. Koszty utrzymania mieszkania są wszak typowymi wydatkami związanymi z bieżącym utrzymaniem, a nie wydatkiem wywołanym nadzwyczajnymi okolicznościami, o których mowa w art. 41 u.p.s. Tym bardzie nie może on być tak traktowany wówczas, gdy – jak w niniejszej sprawie- skarżący ma do dyspozycji znaczne środki finansowe (na dzień [...] maja 2011 r. łączna kwota zdeponowanych na koncie ZUS środków wynosi [...] zł), do których może w każdej chwili sięgnąć i opłacić z nich ww. wydatki. Konkludując, w ocenie Sądu, w toku rozpoznawania wniosku skarżącego organy obydwu instancji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa materialnego, nie uchybiły również normom i zasadom prawa procesowego, a podjęte rozstrzygnięcia uzasadniły zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a., wyjaśniając w sposób przekonujący motywy jakimi kierowały się przy odmowie przyznania stronie wnioskowanych świadczeń. Nie można im zatem skutecznie postawić zarzutu arbitralności przy rozstrzyganiu sprawy. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 119 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.