I SA/Wa 757/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) asesor WSA Tomasz Wykowski Protokolant Monika Chorzewska - Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2007 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę. Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania J. R., decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2006 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia J. R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Zaskarżona decyzja została wydana w sprawie o następującym stanie faktycznym: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2006 r., wydaną na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), odmówił potwierdzenia J. R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jego rodziców A. i F. małż. R. nieruchomości położonej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, we wsi J., rejon [...], obwód [...], w Republice B.. Według zaświadczenia z Archiwum Państwowego obwodu [...] z dnia [...] października 2000 r. A. i F. małż. R. byli do 1952 roku właścicielami przedmiotowej nieruchomości, a w jej skład wchodziło [...] ha ziemi, dom mieszkalny i szopa. Z aktów zgonu wynika, że A. R. zmarła [...] grudnia 1995 r. w miejscowości L., okręg [...], obwód [...], Republika B., natomiast E. R. zmarł w dniu [...] lutego 1980 r. we wsi J., rejon [...], obwód [...], Republika B.. Fakt, iż właściciele nieruchomości nie opuścili terytorium byłej Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn wskazanych w art. 1 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy i nie przybyli do Polski lecz zmarli na terenie Republiki B., w swoim oświadczeniu potwierdził wnioskodawca. Na tej podstawie Wojewoda [...] i stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia ustawowych wymogów do uzyskania decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Od decyzji Wojewody [...] J. R. wniósł odwołanie podnosząc, że art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie rozstrzyga kwestii, gdzie ma nastąpić śmierć osób, które opuściły terytorium byłej Rzeczypospolitej Polskiej w związku z wypędzeniem lub rozpoczętą w 1939 r. wojną. Odwołujący wskazał, że uprawnionymi do otrzymania rekompensaty są również wszyscy spadkobiercy zmarłego właściciela spełniający wymóg posiadania obywatelstwa polskiego. Ponadto podniósł, że w 1945 r. został powołany do polskiej armii i w związku z tym był na froncie, gdzie został ranny i jest od tego czasu inwalidą wojennym. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2005 r. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji, iż na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] kwietnia 2001 r. sygn. akt [...] ustalił, że spadek po F. R. zmarłym w dniu [...] lutego 1980 r. w J. oraz po A. R. zmarłej [...] grudnia 1995 r. ostatnio stale zamieszkałej w J., nabył syn J. R. w całości. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, iż rodzice wnioskodawcy nie zostali wypędzeni, ani nie opuścili terytorium byłej Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn wskazanych w art. 1 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy, czy też na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 roku. A. i F. małż. R. nie przybyli do Polski lecz pozostali na terenie Republiki B. i tam zmarli. Oznacza to, że nie pozostawili nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a zatem nie spełnili przesłanek z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., co oznacza, że nie nabyli prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Sam wnioskodawca w chwili opuszczenia domu rodziców w związku z wstąpieniem do Ludowego Wojska Polskiego (w dniu [...] lipca 1944 r.) nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości. W tym stanie rzeczy J. R. nie jest osobą uprawnioną, w myśl art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 2 powołanej ustawy, do skorzystania z prawa do rekompensaty, o jakiej mowa w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. Na powyższą decyzję J. R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz wydanie orzeczenia potwierdzającego prawo do rekompensaty, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący podniósł, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] oparte są jedynie na ustaleniu, że uprawnieni do rekompensaty zmarli na terenie Republiki B. i nie powrócili do Polski. Zdaniem skarżącego powoływanie się na ten fakt nie ma żadnego znaczenia dla rozpatrzenia sprawy, gdyż przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. nie rozstrzygają kwestii zgonu osób uprawnionych do rekompensaty. Rodzice jego byli prześladowani i nie mogli wrócić do Polski, gdyż nie było takiej możliwości. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Istota sprawy sprowadza się do oceny, czy w danym stanie faktycznym istniała podstawa prawna do odmowy potwierdzenia prawa skarżącego do rekompensaty, o jakiej mowa w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. Powołana ustawa określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie wymienionych w art. 1 ust. 1 układów republikańskich, w tym układu z dnia 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium B.S.R.R. i ludności Białoruskiej z terytorium Polski. Przepisy tej ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2). Zgodnie z art. 2 ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1; 2) posiada obywatelstwo polskie. W przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej prawo do rekompensaty przysługuje jego spadkobiercom (art. 3 ust. 2). Podstawą odmowy uwzględnienia wniosku skarżącego przez organy orzekające w sprawie było ustalenie, że rodzice wnioskodawcy, będący właścicielami przedmiotowej nieruchomości do 1952 r., nie spełniali określonej w art. 2 ust. 1 przesłanki warunkującej przyznanie prawo do rekompensaty, gdyż nie zostali repatriowani do Polski na podstawie układów republikańskich wskazanych w art. 1 ust. 1 tej ustawy, ani nie opuścili byłych terenów Rzeczypospolitej Polskiej na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczęta w 1939 r. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że nigdy nie powrócili do Polski i zmarli na terenie dzisiejszej Republiki B.. Faktu tego skarżący nie kwestionuje. Trafne jest zatem stanowisko organów orzekających w sprawie, że skoro właściciele nieruchomości nie wypełnili przesłanek art. 2 powołanej ustawy to nie mogli nabyć prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym prawa do rekompensaty nie mógł nabyć ich spadkobierca. Nie ma także podstaw do przyjęcia, że sam skarżący pozostawił nieruchomość poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej również nie spełnia przesłanki art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., gdyż jak wynika z treści jego pism, w dacie opuszczenia rodzinnego domu w związku z wstąpieniem do [...] Armii Wojska Polskiego w dniu [...] lipca 1944 r. nie był właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Zasadnie zatem organy administracji uznały, że J. R. nie nabył prawa do rekompensaty o jakiej mowa w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.