I SA/Wa 758/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant referent stażysta Marcin Sieradzki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2017 r. sprawy ze skargi J. R. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 55/16 1. wymierza Prezydentowi W. grzywnę w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz J. R. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. R. pismem z dnia 25 stycznia 2017 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta W. wyroku Sądu z dnia 5 maja 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 55/16. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...], [...], [...] ozn. hip. [...], działka nr [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1 wyroku) oraz stwierdził, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności, która miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2 wyroku). Skarżący w skardze wniósł o wymierzenie organowi grzywny oraz o przyznanie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazał, że prawomocnym wyrokiem z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 55/16, Sąd zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., w rejonie ulic [...], [...], [...] oznaczoną dawniej nr ew. działki [...] nr hip. [...], w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Pomimo upływu wyznaczonego terminu organ nie rozpoznał wniosku i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Z tego względu, pismem z dnia 8 grudnia 2016 r. wezwał organ do wykonania prawomocnego wyroku Sądu. Pomimo wezwania Prezydent W. nie rozpoznał wniosku i nie wydał decyzji w sprawie. Odpowiadając na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że w sprawie zachodzi konieczność ustalenia czy strony lub też inne osoby nie otrzymały odszkodowania za ww. nieruchomość w ramach umów międzynarodowych zawartych przez rząd PRL z rządami państw obcych. W tym celu, w dniu 15 maja 2017 r. zostało wystosowane zapytanie do Ministerstwa Finansów. Wskazał, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 Kpa obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 Kpa. Wskazał, że pismem z dnia 16 maja 2017 r. pełnomocnik stron został poinformowany o aktualnym stanie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, co skutkuje wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego przepisu wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą zostać spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę (wydanym na podstawie art. 149 P.p.s.a.) i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 maja 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 55/16 zobowiązał Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulic [...], [...], [...], ozn. hip. [...], działka nr [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że Prezydent W. dopuścił się bezczynności, która miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Bezsporne jest, że odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy został doręczony Prezydentowi W. w dniu 13 lipca 2016 r., co wynika z akt sądowych sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 55/16 (data stempla wpływu akt do organu). Oznacza to, że termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął w dniu 13 listopada 2017 r. Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wezwania przez skarżącego organu do wykonania prawomocnego wyroku, pismem z 8 grudnia 2016 r. Prezydent W. nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie i nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie. Dopiero po wniesieniu skargi do Sądu, pismem z dnia 16 maja 2017 r. poinformował skarżącego o aktualnym stanie sprawy. Skoro więc, Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z dnia 5 maja 2016 r. sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. Taka sytuacja prowadzi do podważania zaufania jednostek do organów władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W realiach niniejszej sprawy, Sąd ocenił, iż wystarczająco represyjną, jak też i dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 1.000 (tysiąc) złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia okresu o jaki przekroczono termin załatwienia sprawy, wyznaczony przez Sąd w wyroku z dnia 5 maja 2016 r. Wymierzając grzywnę w powyższej wysokości uwzględniono także kontekst sprawy, w rozpoznaniu której organ pozostaje w zwłoce. Ta zaś dotyczy ustalenia odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami za utraconą nieruchomość [...]. Sądowi z urzędu znana jest okoliczność znacznej ilości tego typu spraw zawisłych przed organem oraz ich stopień skomplikowania spowodowany przede wszystkim historycznym charakterem. Wprawdzie okoliczności te nie zwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonywanie prawomocnego orzeczenia sądu, niemniej jednak powinny być uwzględniane przy gradacji nakładanej z tego tytułu grzywny, jak też oceny charakteru zaistniałej zwłoki. Rozpoznając sprawę, stosownie do treści art. 154 § 2 P.p.s.a., Sąd ocenia, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność organu po wyroku Sądu rażącą narusza prawo. W szczególności naganne jest gdy organ nie podejmuje w sprawie żadnych czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Po otrzymaniu w dniu 13 lipca 2016 r. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do wydania decyzji. Nie informował strony o przyczynach zwłoki. Dopiero po złożeniu skargi Prezydent wystąpił do Ministra Finansów o udzielenie informacji, czy za przedmiotową nieruchomość zostało wypłacone odszkodowanie. Wówczas też poinformował pełnomocnika skarżącego o przyczynach zwłoki. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 154 § 1 i § 2 zd. 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącego o przyznanie sumy pieniężnej, gdyż w ocenie Sądu, wymierzona grzywna i orzeczenie o rażącym naruszeniu prawa stanowi wystarczającą dolegliwość dla organu, mobilizującą go do wydania orzeczenia. Dlatego w tej części Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 P.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku). W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. (pkt 4 sentencji). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł.