I SA/Wa 764/24

WyrokWSA w Warszawie2024-07-09

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Bożena Marciniak, Justyna Wtulich-Gruszczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli od dnia jej doręczenia upłynęło trzydzieści lat, zgodnie z art. 158 § 3 k.p.a. wprowadzonym ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r.?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, ponieważ od dnia jej doręczenia upłynęło ponad trzydzieści lat, co stanowi przesłankę do odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 158 § 3 k.p.a. Wprowadzenie tej regulacji przez ustawę z dnia 11 sierpnia 2021 r. jest zgodne z Konstytucją, gdyż służy stabilizacji porządku prawnego, ochronie pewności prawa i zaufania obywateli do państwa, a także jest proporcjonalne do celu, jakim jest wygaszanie stanu niepewności prawnej po upływie znacznego czasu.
Stan faktyczny
Skarżący O. B. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z 1979 r. o przejęciu jego gospodarstwa rolnego na własność Państwa. Wojewoda odmówił wszczęcia postępowania, a Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał to postanowienie w mocy, powołując się na art. 158 § 3 k.p.a., który stanowi, że nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli od jej doręczenia upłynęło trzydzieści lat. Skarżący zaskarżył postanowienie Ministra, zarzucając naruszenie przepisów Konstytucji i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 lipca 2024 r. sprawy ze skargi O. B. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 lutego 2024 r. nr DNI.gn.625.77.2023 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Postanowieniem z 5 lutego 2024 r. nr DNI.gn.625.77.2023 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu zażalenia O. B., utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Warmińsko - Mazurskiego z 10 maja 2023 r. nr WIN-III.7511.1.2.2023.MJ o odmowie wszczęcia postępowania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z 10 listopada 1979 r. nr 691/51/79 Naczelnik Miasta i Gminy w [...] orzekł o przejęciu na własność Państwa (jako opuszczonego) gospodarstwa rolnego położonego we wsi [...], o pow. 6,43 ha, stanowiącego własność O. B. Wnioskiem z 20 kwietnia 2023 r. O. B. wystąpił o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji z 10 listopada 1979 r. Postanowieniem z 10 maja 2023 r. Wojewoda Warmińsko-Mazurski odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie objętej powyższym wnioskiem. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł O. B. Postanowieniem z 5 lutego 2024 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Warmińsko - Mazurskiego z 10 maja 2023 r. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał treść art. 61a § 1 k.p.a. i podniósł, że w niniejszej sprawie zaistniała przeszkoda do wszczęcia postępowania jaką są obowiązujące przepisy. Z dniem 16 września 2021 r. weszła bowiem w życie ustawa z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491), którą wprowadzono zmiany do kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 1 pkt 2 ustawy, w art. 158 k.p.a. dodano § 3 w brzmieniu "Jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji". Badając przesłanki wskazane w powołanym przepisie organ odwoławczy podniósł, że nie zachowały się zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z 10 listopada 1979 r. Określenie daty doręczenia napotyka więc trudności spowodowane obiektywną przeszkodą, jaką jest znaczny upływ czasu, gdyż od wydania kwestionowanej decyzji minęło kilkadziesiąt lat. W tym czasie zmieniały się: ustrój organów władzy publicznej, kompetencje i struktura organizacyjna urzędów, podział administracyjny kraju, a także sposób funkcjonowania i zakres działania archiwów państwowych. Organ podniósł, że wymienione okoliczności sprzyjały rozproszeniu lub zaginięciu dokumentacji. Jednakże to, że dziś nie można wykazać za pomocą dokumentów, że doręczenie (ogłoszenie) nastąpiło i miało miejsce określonego dnia, nie pozwala na zanegowanie faktu doręczenia decyzji, tym bardziej że na egzemplarzu zaskarżonej decyzji znajduje się pieczęć z datą 25 listopada 1979 r. informująca, że decyzja w tym dniu uprawomocniła się i podlegała wykonaniu. W tej sytuacji, zdaniem Ministra, przyjąć trzeba, że doręczenie powyższej decyzji musiało nastąpić przed jej uprawomocnieniem, a więc przed 25 listopada 1979 r. Minister podniósł kolejno, że wniosek O. B. o stwierdzenie nieważności decyzji z 10 listopada 1979 r. wpłynął do Wojewody w dniu 24 kwietnia 2023 r. (co potwierdza prezentata na wniosku), a więc po ponad 44 latach od jej doręczenia. W tej dacie obowiązywał już art. 158 § 3 k.p.a., a więc postępowanie w sprawie objętej wnioskiem, co słusznie stwierdził Wojewoda, nie mogło zostać wszczęte. Minister dodał, że ustawa z 11 sierpnia 2021 r. nie przewiduje żadnych wyjątków ograniczających jej stosowanie. Zatem rozpoznając niniejszą sprawę Wojewoda nie mógł pominąć zmian w stanie prawnym, które zaistniały na skutek wejścia w życie powyższej ustawy. Organy administracji publicznej działają bowiem na podstawie przepisów prawa (por. art. 6 k.p.a.). Ponadto, organy administracji nie są uprawnione do rozstrzygania o zgodności przepisów z Konstytucją, która w sposób jednoznaczny upoważnia tylko Trybunał Konstytucyjny do rozstrzygania o niekonstytucyjności ustawy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi złożył O. B. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1) art. 1 pkt 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego dodający § 3 w art. 158 k.p.a., który jest niezgodny z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 2) art. 2 ust. 1 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, który jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 3) art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, który jest niezgodny z art. 2, art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 4) art. 3 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, który jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, 5) art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1992r. nr 85 poz. 427) tekst konwencji opublikowany (Dz. U. z 1993r. nr 61, poz. 284) przez pozbawienie strony prawa do rzetelnego procesu sądowego. Powołując się na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ odwoławczy. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa własności, bowiem de facto skarżący został wywłaszczony i to bez żadnego odszkodowania. Naruszono więc "święte prawo własności", które powinno zostać przywrócone bądź powinno zostać wypłacone stosowne odszkodowanie. Na poparcie swojego stanowiska skarżący przywołał poglądy Trybunału Konstytucyjnego zaprezentowane w sprawie o sygn. K 25/95. Skarżący wskazał również, że ustawa z 11 sierpnia 2021 r. znacząco ograniczyła jego prawo do sądu w zakresie dochodzenia odszkodowania za szkody w związku z wydaniem wadliwej decyzji. Dodany na mocy art. 1 pkt 2 ustawy nowy § 3 art. 158 k.p.a. uniemożliwia wydanie rozstrzygnięcia w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stanowiącego przecież prejudykat w procesach o odszkodowanie od Skarbu Państwa. Ustawa pozbawia zatem stronę, na mocy art. 45 ust. 1 Konstytucji, prawa do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. W niniejszej sprawie, której dotyczy powołany przepis, chodzi o ochronę praw konstytucyjnych, a zatem prawo do sądu nie może zostać ograniczone. W ocenie skarżącego, całkowite zamknięcie dla niego drogi sądowej w niniejszej sprawie naruszyło istotę prawa do sądu i jest ono niedopuszczalne. Skarżący dodał, ze art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. jest niezgodny z konstytucyjną zasadą proporcjonalności. Umorzenie zaskarżonego postępowania administracyjnego nie pozostaje bowiem w proporcji do ciężarów i niweczy wysiłki podejmowane zgodnie z prawem przez skarżącego. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W rozpoznawanej sprawie organ nadzoru, działając na podstawie art. 61a § 1 i art. 158 § 3 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta i Gminy w [...] z 10 listopada 1979 r. o przejęciu na własność Państwa jako opuszczonego gospodarstwa rolnego położonego we wsi [...], o pow. 6,43 ha, stanowiącego własność O. B., uznając, że brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpoznania sprawy w trybie administracyjnym. Zdaniem Sądu stanowisko organu jest prawidłowe. Zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powołany przepis wprowadza dwie samodzielne i niezależne przesłanki uprawniające do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, to jest nie posiada legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 k.p.a. do złożenia wniosku. Drugą natomiast przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych trafnie przyjmuje się, że do "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie administracyjne nie może być wszczęte, należy sytuacja, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W ocenie Sądu taka sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Jak bowiem trafnie wskazał organ odwoławczy, z dniem 16 września 2021 r. do obowiązującego porządku prawnego wprowadzono ustawę z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491, dalej jako "ustawa" lub "ustawa z 11 sierpnia 2021 r."). Na mocy powołanej ustawy zmieniono, między innymi, art. 156 § 2 k.p.a. Zgodnie z obecną treścią tego przepisu, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn wymienionych w § 1, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Ponadto, na mocy powołanej ustawy do art. 158 k.p.a. dodano § 3, zgodnie z którym, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji, o której mowa w art. 156 § 2, upłynęło trzydzieści lat, nie wszczyna się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Oznacza to, że po upływie wskazanych terminów nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a postępowanie już wszczęte powinno zostać umorzone. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego potwierdza ustalenie organu, że w aktach sprawy nie zachowały się zwrotne potwierdzenia odbioru kwestionowanej decyzji z 10 listopada 1979 r. Jednakże nie oznacza to, że orzeczenie nie zostało doręczone i nie weszło do obrotu prawnego. Wskazać należy, że od wydania kwestionowanej decyzji do dnia złożenia przez skarżącego wniosku o stwierdzenie jej nieważności upłynęło ponad 44 lata. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy prawidłowo przyjął organ, że za datę doręczenia kwestionowanej decyzji z 10 listopada 1979 r. należało uznać najpóźniej dzień 25 listopada 1979 r. Na egzemplarzu decyzji z 10 listopada 1979 r. znajduje się bowiem pieczęć z datą 25 listopada 1979 r. informująca, że decyzja w tym dniu uprawomocniła się i podlegała wykonaniu. Zasadnie w tej sytuacji uznał Minister, że doręczenie kwestionowanej decyzji musiało nastąpić przed jej uprawomocnieniem, a więc przed dniem 25 listopada 1979 r. Z kolei wszczęcie postępowania nieważnościowego nastąpiło 24 kwietnia 2023 r., co potwierdza prezentata wpływu znajdująca się na wniosku O. B. o stwierdzenie nieważności. Powyższe potwierdza ustalenie organu, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności zostało wszczęte po upływie trzydziestu lat od daty doręczenia decyzji z 10 listopada 1979 r. W tej sytuacji prawidłowo uznały organy, że wszczęcie i prowadzenie przedmiotowego postępowania, w świetle art. 158 § 3 k.p.a., jest w obecnym stanie prawnym niedopuszczalne i w konsekwencji powyższego prawidłowo odmówiły jego wszczęcia. Prawidłowości zaskarżonych rozstrzygnięć nie zdołały podważyć zawarte w skardze zarzuty dotyczące sprzeczności rozwiązań prawnych przyjętych w ustawie z 11 sierpnia 2021 r. z przepisami Konstytucji. Zarzuty te pomijają bowiem, że każdy system prawa przewiduje ograniczenia czasowe w dochodzeniu roszczeń, a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu. Tytułem przykładu można tu przywołać zasiedzenie następujące odpowiednio po upływie trzydziestu bądź dwudziestu lat w zależności od tego czy mamy do czynienia z posiadaczem w złej czy dobrej wierze (art. 172 § 1 i 2 k.c.), przedawnienie roszczeń przeciwko wieczystemu użytkownikowi o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, jak również roszczenie wieczystego użytkownika o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu które przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty (art. 243 k.c.) czy przedawnienie roszczeń z czynów niedozwolonych (art. 4421 § 1 i 2 k.c.). Wszystkie powyższe regulacje (poza szczególnymi wyjątkami) określają maksymalny czas przedawnienia (dochodzenia) roszczeń na maksymalnie trzydzieści lat. W art. 31 ust. 3 Konstytucji przewidziano z kolei zasadę proporcjonalności. Wymaga ona aby ograniczenia korzystania z konstytucyjnych wolności i praw były wprowadzane w formie ustawy (aspekt formalny), konieczność ustanawiania takich ograniczeń nie naruszała istoty danej wolności lub prawa podmiotowego i tylko wtedy gdy istnieje konieczność ich wprowadzenia w demokratycznym państwie prawa dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, ochrony środowiska, zdrowia, moralności publicznej albo wolności i praw innych osób. Zakres wprowadzonych ograniczeń powinien być zatem proporcjonalny tzn. konieczny dla realizacji określonego celu (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z 24 stycznia 2006 r., SK 40/04, 29 września 2008 r., SK 52/05 oraz 28 września 2006 r., K 45/04). Jak wiele razy wskazywał Trybunał Konstytucyjny w takim kontekście należy rozważyć czy istnieje rzeczywista potrzeba wprowadzenia danej ochrony a z drugiej strony trzeba uzyskać pewność, że podjęte środki prawne będą skuteczne, to jest rzeczywiście służące i niezbędne dla realizacji określonego celu. Chodzi bowiem o stosowanie jak najmniej uciążliwych środków dla podmiotów, których prawa zostaną regulacją ustawową ograniczone. Zasada proporcjonalności łączy się z zakazem nadmiernej ingerencji w sferę spraw i wolności konstytucyjnych. Test proporcjonalności polega więc na ocenie czy ograniczenia (tu czasowe) są konieczne w demokratycznym państwie prawa, czy wprowadzona regulacja jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków, czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest połączona oraz czy jej efekty pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych na obywatela. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku skarżącego, wprowadzona regulacja ograniczająca możliwość skutecznego wnioskowania o stwierdzenie nieważności decyzji była konieczna i stanowiła wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 12 maja 2015 r. P 46/13, którym stwierdzono niezgodność art. 156 § 2 k.p.a. z art. 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim nie wyłącza on dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. W motywach powyższego orzeczenia Trybunał wskazał, że możliwość stwierdzenia nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady poszanowania trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej. Jednocześnie podniósł, że "brak wyłączenia dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyny (wady) określonej w art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. po znacznym upływie czasu, skutkuje destabilizacją porządku prawnego, jeśli decyzją przyznano stronie ekspektatywę nabycia prawa, z której zamierza ona skorzystać". W tym kontekście Trybunał zwrócił uwagę, że określając przesłanki stwierdzania nieważności decyzji oraz zakres ich zastosowania ustawodawca powinien brać pod uwagę wszystkie zasady mieszczące się w klauzuli państwa prawnego, przewidzianej w art. 2 Konstytucji RP. Z kolei odstępstwa od zasady trwałości decyzji ostatecznej (do których trzeba zaliczyć możliwość stwierdzenia nieważności decyzji) nie powinny naruszać wynikających z art. 2 Konstytucji RP zasad bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony zaufania jednostki do państwa i stanowionego przez nie prawa. Sąd konstytucyjny zaakcentował również, że żadna z zasad, które w analizowanym przypadku są konkurencyjne, nie ma charakteru absolutnego. W jego ocenie ustawodawca ma wręcz obowiązek kształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu, wraz z upływem czasu, stanu niepewności. Niezbędne jest zatem ustanowienie odpowiednich granic dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji. Trwałość decyzji organów władzy publicznej nie może być pozorna. Taka pozorność występowałaby nie tylko gdyby ustawodawca nie przewidział ograniczeń wzruszalności ostatecznych decyzji, ale również jeżeli ograniczenia te nie byłyby wystarczające dla zachowania zasady zaufania obywatela do państwa i zasady pewności prawa. Ustawodawca nie może bowiem z jednej strony deklarować trwałości decyzji z uwagi na jej ostateczność, a z drugiej przewidywać nieograniczoną terminem, możliwość wzruszania decyzji, na podstawie której strona nabyła prawo lub ekspektatywę. Z tego właśnie powodu ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie w art. 156 § 3 k.p.a. cezury czasowej uniemożliwiającej wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jeżeli od jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło trzydzieści lat. Konsekwencją tego było także przyjęcie, że nie mogą obecnie zakończyć sią merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy będące w toku, czego wyrazem jest norma ustanowiona w przepisie przejściowym ustawy z 11 sierpnia 2021 r. (art. 2 ust. 2) zakładająca umorzenie z mocy prawa wszystkich postępowań wszczętych po upływie trzydziestu lat od doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia, niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej. Omawiana nowelizacja doprowadziła także do zamierzonych i wskazanych w tym wyroku skutków, to jest ograniczenia w czasie możliwości eliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznych, służy ochronie interesu publicznego w tym interesu Skarbu Państwa czy jednostek samorządu terytorialnego, które na skutek decyzji pozbawiających prawa własności nabyły prawa przy uwzględnieniu także i tego, że nabycie to z uwagi na upływ terminów zasiedzenia i tak by nastąpiło i nie stanowią nadmiernego ciężaru dla obywatela, który przez trzydzieści lat mógł skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego. Ten okres czasu był wystarczający do podjęcia inicjatywy w celu wyeliminowania decyzji czy postanowienia z obrotu prawnego. Jeżeli zatem jednostka przez kilkadziesiąt lat (w tym przypadku czterdzieści cztery lata) nie korzystała z przysługujących jej praw, to musi liczyć się z tym, że w pewnym momencie takiej możliwości zostanie pozbawiona. W takiej sytuacji zasada pewności obrotu prawnego i trwałości decyzji administracyjnej przeważa nad zasadami rekompensowania szkody poniesionej w wyniku niezgodnego z prawem działania organów Państwa. Nie bez znaczenia dla oceny zasadności skargi pozostaje również to, że co najmniej od daty wydania powołanego wyroku o sygn. P 46/13 każdy, a więc także skarżący, powinien liczyć się z tym, że ustawodawca ten wyrok wykona i stworzy regulacje ograniczające w czasie możliwość wzruszania w trybie nadzwyczajnym decyzji. Na tym polega m. in. zasada zaufania do organów. To właśnie zasada zaufania do prawa powinna być rozumiana w ten sposób, że po tak długim okresie pozostawania w obrocie ostatecznych decyzji administracyjnych i ukształtowanych w ich efekcie stosunków społecznych i gospodarczych na nieruchomościach nimi objętych organy nie będą mogły ich podważać. Zasada zaufania do prawa opiera się bowiem na pewności prawa i przewidywanym postępowaniu organów państwa. Sama natomiast norma prawna stanowiąca podstawę zaskarżonego postanowienia nie narusza, wbrew stanowisku skarżącego, konstytucyjnie chronionej własności ani praw majątkowych. W szczególności nie pozbawia ona podmiotów przynależnego im prawa podmiotowego czy prawa dziedziczenia. Uniemożliwia jedynie weryfikację legalności decyzji z 10 listopada 1979 r. w przedmiocie przejęcia gospodarstwa rolnego jako opuszczonego. Oceny konstytucyjności przyjętych przez ustawodawcę rozwiązań ograniczających w czasie możliwość weryfikacji w postępowaniu nadzwyczajnym decyzji administracyjnych nie może również determinować podniesiony w skardze zarzut braku możliwości uzyskania prejudykatu niezbędnego dla ewentualnego dochodzenia odszkodowania za niezgodne z prawem działania władzy publicznej nie może determinować. Celem tego rodzaju postępowań jest bowiem ocena legalności aktów administracyjnych (decyzji czy postanowień) w aspekcie kwalifikowanych wad prawnych i ich ewentualna eliminacja z obrotu prawnego z mocą wsteczną, a nie kreowanie podstaw odszkodowawczych. Te jedynie stanowią uboczny wynik podjętego w sprawie merytorycznego rozstrzygnięcia. Przy tym podkreślenia wymaga, że sama możliwość uruchomienia postępowania nadzorczego i kontrola decyzji w tym trybie nie oznacza, że z całą pewnością doszłoby do potwierdzenia (gdyby nie wprowadzony ustawą z 11 sierpnia 2021 r. okres przedawnienia), że taka decyzja byłaby obarczona wadą rażącego naruszenia prawa, co ewentualnie mogłoby uzasadniać odpowiedzialność odszkodowawczą. Stąd też zarzut, że nowelizacja k.p.a. dokonana ustawą z 11 sierpnia 2021 r., a w konsekwencji także wydanie zaskarżonego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, prowadzi do naruszenia prawa strony do wynagrodzenia szkody przez niezgodne z prawem działanie władzy publicznej (art. 77 ust. 1 Konstytucji) pozostaje chybiony. Sąd nie dostrzega także naruszenia wspomnianą nowelizacją zasad równości względem prawa, prawa do sądu, czy generalnej klauzuli definiującej państwo polskie jako dobro wspólne wszystkich obywateli. Stąd formułowany w tym aspekcie zarzut naruszenia zaskarżonym postanowieniem przepisów art. 2, art. 32 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji nie mógł mieć usprawiedliwionych podstaw. Podsumowując, wobec upływu ponad trzydziestu lat od doręczenia kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji z 10 listopada 1979 r. do dnia złożenia wniosku inicjującego to postępowanie wystąpiła podstawa do odmowy wszczęcia przedmiotowego postępowania. Z chwilą bowiem wejścia w życie ustawy z 11 sierpnia 2021 r. (to jest z dniem 16 września 2021 r.) organy administracji utraciły możliwość merytorycznej oceny takiej decyzji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 powołanej ustawy. ----------------------- 5

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło