I SA/Wa 769/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Magdalena Zając po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2006 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] marca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia finansowego oddala skargę. I SA/Wa 769/05 UZASADNIENIE Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] marca 2005 r., nr [...] r., po rozpatrzeniu odwołania M. C., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w sprawie odmowy umorzenia należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu organ wskazał następujące okoliczności faktyczne i prawne. Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., nr [...] przyznał M. C. świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego za okres od dnia [...] czerwca 2002 r. do dnia utraty uprawnień do orzeczonego świadczenia. W dniu [...] stycznia 2004 r. M. C. poinformował Oddział Terenowy nr [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W., że od dnia [...] września 2002 r. nie mieszka w lokalu położonym przy ul. [...], na który otrzymuje przyznane mu świadczenie, a także oświadczył, że umowa najmu tego lokalu została rozwiązana z dniem [...] sierpnia 2002 r. Dyrektor Oddziału Terenowego nr [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...], za zgodą stron, uchylił z dniem [...] sierpnia 2002 r. wspomnianą decyzję z dnia [...] czerwca 2002 r. Jednocześnie zobowiązał M. C. do zwrotu odpowiedniej części otrzymanego świadczenia licząc od dnia, w którym utracił uprawnienie do jego otrzymywania. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2004 r. M. C. zwrócił się do Dyrektora Oddziału Terenowego nr [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z prośbą o umorzenie należności w kwocie [...] zł z tytułu nienależnie pobranego świadczenia finansowego. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. decyzją z dnia [...] października 2004 r., nr [...] odmówił umorzenia wnioskowanej należności. Od powyższej decyzji M. C. wniósł odwołanie. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. decyzją z dnia [...] grudnia 2004 r., nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] października 2004 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W., po ponownym rozpatrzeniu wniosku M. C. o umorzenie należności z tytułu nienależnie pobranego świadczenia finansowego, decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r., nr [...] odmówił wnioskowanego umorzenia, bowiem uznał, że nie zostały spełnione przesłanki z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460). Od powyższej decyzji M. C. wniósł odwołanie do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W., który decyzją z dnia [...] marca 2005 r., nr [...] r., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] stycznia 2005 r. Organ drugiej instancji w pierwszej kolejności wskazał, że zastosowanie przez Dyrektora Oddziału Regionalnego trybu administracyjnego do rozpatrzenia wniosku M. C. było prawidłowe i miało swoje umocowanie m. in. w przepisach art. 19a ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 368, ze zm.). Organ wskazał, na treść prawomocnego wyroku Sądu Garnizonowego w W. z dnia [...] czerwca 2004 r., którym zobowiązano stronę do naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego Oddziału Terenowego nr [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. kwoty [...] zł. Podkreślił, że decyzja z dnia [...] stycznia 2005 r. Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. rozstrzygała sprawę odmowy umorzenia należności merytorycznie i nie mogła stanowić tytułu prawnego do wszczęcia jej egzekucji. W ocenie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. dłużnik nie wykazał, by w jego przypadku zaistniały przesłanki uzasadniające umorzenie należności zgodnie § 2 ust. 1 pkt 2 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460). Okoliczności sprawy nie uzasadniały zdaniem organu uznania, że egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków jego rodziny. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazywał, że M. C. uzyskał stały dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł brutto miesięcznie, jego żona M. C. również uzyskała stały dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł brutto miesięcznie z tym, że od [...] listopada 2004 r. przebywała na urlopie [...]. Małżonkowie w roku 2003 r. uzyskali łącznie dochód w wysokości [...] zł., co daje kwotę [...] zł miesięcznie (od listopada 2004 r. na [...] rodzinę). Nie posiadali majątku w postaci ruchomości lub nieruchomości, natomiast dysponowali zasobami pieniężnymi w kwocie [...] zł. Mając na uwadze powyższe organ uznał też, że nie zachodziło uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności. Prezes wskazał również, że powołany § 2 ust. 1 wyżej wymienionego rozporządzenia, dopuszcza możliwość umorzenia należności pieniężnych, w razie wystąpienia określonych przesłanek, co oznaczało, że organ nie miał obowiązku umorzenia należności, lecz rozstrzygał w ramach uznania administracyjnego w granicach obowiązującego prawa. Ponadto podkreślił, że materiał dowodowy został zebrany w sposób wyczerpujący, w sprawie nie zaistniały nadzwyczajne okoliczności uzasadniające umorzenie należności. Na powyższą decyzję M. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając wydanej decyzji rażące naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 1 pkt 1 kpa, polegające na rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej sprawy, do której należy stosować przepisy art. 405 i następne kodeksu cywilnego. Skarżący stwierdził, że bezspornym jest, iż w wyroku z dnia [...] czerwca 2004 r. Sąd Garnizonowy w W. w sprawie [...] obciążył go obowiązkiem naprawienia szkody wynikłej z nienależnie pobranych przez niego świadczeń finansowych umożliwiających pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego, położonego w W. przy ul. [...]. Podniósł, że Sąd Garnizonowy w W. nie mógł wydać wyroku zasądzającego to świadczenie, jak również, że w sprawie wykonania obowiązku nie mogło być prowadzone żadne postępowanie administracyjne, którego wszczynanie pozbawione jest podstaw prawnych. Orzeczony w ramach art. 72 § 2 kk obowiązek naprawienia szkody nie podlega też wykonaniu na zasadach przewidzianych w ustawie kodeks karny wykonawczy. Jedyną sankcją jaką można zastosować w przypadku braku realizacji obowiązku, może być zarządzenie wykonania kary, które następuje z urzędu i dokonywane jest wyłącznie w drodze fakultatywnego postanowienia sądu wydanego na podstawie art. 75 § 2 kk. W konkluzji skarżący stwierdził, że Wojskowa Agencja Mieszkaniowa nie jest uprawniona do wszczynania jakiejkolwiek procedury dotyczącej wykonania opisanego obowiązku lub umarzania należności z tego tytułu. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie organ odwoławczy wskazał na treść art. 19 a ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 368, ze zm.), jak również na § 6 rozporządzenia wykonawczego Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460), które to przepisy stanowiły uzasadnienie dla zastosowania trybu administracyjnego dla rozpatrzenia złożonego przez M. C. wniosku. W piśmie procesowym z dnia [...] lutego 2006 r. skarżący ponownie nawiązał do treści wyroku Sądu Garnizonowego w W. z dnia [...] czerwca 2004 r., Podniósł, że Oddział Terenowy nr [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. w chwili obecnej nie istnieje, co powoduje konieczność zmiany wyroku i wskazanie innego beneficjenta. Stwierdził, że organ administracji orzekający w jego sprawie nie mógł stosować przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r., gdyż weszło ono w życie dopiero po wydaniu i uprawomocnieniu się wyroku skazującego. Zwrócił ponadto uwagę na sporządzenie odpowiedzi na skargę w dniu [...] kwietnia 2004 r., to jest przed wejściem w życie przepisów w niej powołanych, nie dostrzegł bowiem, że pismo to, na skutek oczywistej omyłki oznaczone zostało datą [...] kwietnia 2004 r. zamiast [...] kwietnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie podnieść należy istotne dla sprawy niniejszej, a pomijane przez skarżącego okoliczności, w tym fakt, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją wszczęte zostało na wniosek M. C. z dnia [...] czerwca 2004 r. dotyczący umorzenia kwoty wskazanej w "poleceniu zapłaty" wystawionym przez Oddział Terenowy nr [...] WAM w W., nr [...]. Pismo to oznaczone datą [...] maja 2004 r. zawiera wezwanie skarżącego do zapłaty w terminie [...] dni kwoty [...] zł z tytułu nadpłaconego świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego od dnia [...] września 2002 r. do dnia [...] lutego 2004 r. W wezwaniu tym odwołano się do decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego nr [...] WAM z dnia [...] marca 2004 r., nr [...] i powołano § 5 pkt 2 (powinno być ust. 2) obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania oraz trybu przyznawania świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 121, poz. 1302). Wskazaną decyzją, wydaną na podstawie art. 155 kpa, po rozpatrzeniu wniosku M. C. uchylono za zgodą stron decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego nr [...] WAM nr [...] z dnia [...] czerwca 2002 r. w sprawie przyznania świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego z dniem [...] sierpnia 2002 r. Decyzja ta jest ostateczna (oświadczenie pełnomocnika organu na rozprawie w dniu 28 lutego 2006 r.). Zgodnie z § 5 ust. 2 powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 października 2001 r. w przypadku, gdy żołnierz zawodowy utracił uprawnienie do świadczenia finansowego albo przestał faktycznie zamieszkiwać w wynajętym lub podnajętym lokalu mieszkalnym, jest zobowiązany do zwrotu odpowiedniej części otrzymanego świadczenia, licząc od dnia, w którym utracił uprawnienie lub opuścił lokal. Natomiast stosownie do § 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 24, poz. 2460) rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności pieniężnej przysługującej Agencji następuje w trybie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W powyższej sytuacji z oczywistych względów nie mogły mieć żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej powoływane przez skarżącego przepisy kodeksu karnego i kodeksu cywilnego. W świetle art. 18 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 ze zm.) i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 23 czerwca 2004 r. w sprawie nadania statutu Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 148, poz. 1558 ze zm.) nie budzi wątpliwości kwestionowane przez skarżącego następstwo prawne Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. Zarówno z treści decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] marca 2005 r., nr [...] r., jak i z dokumentacji znajdującej się w przekazanych przez organ aktach administracyjnych wynika, że Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej utrzymując w mocy decyzję o odmowie umorzenia należności pieniężnych z tytułu nienależnie pobranego świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego, działał zgodnie z prawem. Podstawę do wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 19a ustawy z dnia 22 czerwca 1985 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. z 2004 r., nr 245., poz. 2460). Organ działając w granicach uznania administracyjnego, może umorzyć takie należności w całości lub w części w przypadku wystąpienia co najmniej jednego z przypadków, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 do 5 cytowanego rozporządzenia. Zaznaczyć należy, że na wniosek dłużnika mogą być umorzone należności pieniężne Agencji jedynie w przypadkach, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 2-4 rozporządzenia (§ 5 ust. 1 pkt 2 omawianego rozporządzenia). W praktyce w stosunku do M. C. umorzenia należności na jego wniosek nastąpić mogłoby jedynie na podstawie § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, to jest w przypadku uznania, że dłużnik, będący osobą fizyczną, posiada wyłącznie składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej, o których mowa w pkt 1, oraz przedmioty codziennego użytku domowego albo egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków jego rodziny. Przypadki określone w § 2 ust. 1 pkt 3 i 4 nie mogły mieć zastosowania w niniejszym postępowaniu. W ocenie Sądu przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe dało uzasadnione podstawy do uznania, że M. C. nie spełnił warunków dla umorzenia na jego wniosek należności pieniężnych przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie przekracza granic uznania administracyjnego, w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący przedstawione zostały jej motywy. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należało, że organy pierwszej i drugiej instancji prawidłowo rozpatrzyły wniosek M. C. o umorzenie należności pieniężnych, wobec czego decyzja Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] marca 2005 r., nr [...] r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] nie mogły być skutecznie kwestionowane. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.