I SA/Wa 77/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2008 r. sprawy skargi I. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie przyznania I. W. zaliczki alimentacyjnej dla syna E. na okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że I. W. wystąpiła o ustalenie zaliczki alimentacyjnej dla syna E. Decyzją z [...] września 2007 r. organ pierwszej instancji przyznał tę zaliczkę w wysokości [...] zł miesięcznie. Decyzja ta została wydana na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 9a, art. 10 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 5 i art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz o zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 723 ze zm.). Po rozpatrzeniu odwołania, w którym zakwestionowano wyliczenie kwoty zaliczki i wskazano, że sytuacja finansowa i dochody za 2006 r. nie uległy zmianom – SKO w W. podało, że warunki przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczeń alimentacyjnych na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna oraz zasady postępowania wobec osób zobowiązanych do świadczenia określa powołana wyżej ustawa. Zgodnie z art. 10 ust. 1 tej ustawy prawo do zaliczki ustala organ właściwy wierzyciela na wniosek osoby uprawnionej do zaliczki, jej przedstawiciela ustawowego lub opiekuna prawnego. Wniosek składa się za pośrednictwem komornika sądowego prowadzącego postępowanie egzekucyjne na rzecz osoby uprawnionej. Komornik dołącza do wniosku zaświadczenie o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego wraz z informacją o wysokości wyegzekwowanego świadczenia alimentacyjnego. Komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w O. przekazał wniosek I. W. do Ośrodka Pomocy Społecznej w O. wraz ze stosownym zaświadczeniem o bezskuteczności prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec dłużnika M. W. Zaliczka alimentacyjna zgodnie z art. 7 ustawy przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia albo, w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia. Zaliczka przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583 zł. Wobec ustalenia, że uprawniony, reprezentowany przez matkę, spełnia ustawowo określone przesłanki, organ pierwszej instancji przyznał zaliczkę na okres od 1 września 2007 r. do 31 sierpnia 2008 r. Jak wynika z ustaleń tego organu dochód rodziny w przeliczeniu na osobę wynosi [...] zł, zatem nie przekracza ustawowo określonej kwoty 583 r. Dochód ten jednak przekracza 50 % kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy, tj. 291,50 zł. Wobec tych ustaleń zaliczka alimentacyjna nie mogła być przyznana na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 1 ustawy. Prawo do zaliczki alimentacyjnej ustalone zostało prawidłowo począwszy od miesiąca, w którym został złożony u komornika sądowego wniosek wraz z prawidłową dokumentacją, do końca okresu zasiłkowego w prawidłowo ustalonej wysokości na podstawie przedłożonych dokumentów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I. W. podała, że nie zgadza się z decyzją o przyznaniu zaliczki w wysokości [...] zł. Do dochodów za 2006 r. doliczono stypendium socjalne z wydziału oświaty, które syn dostał tylko na podręczniki i obuwie szkolne po przedstawieniu faktur na kwotę [...] zł. Nie jest to dochód, którym można dysponować i przeznaczyć na wyżywienie czy opłaty za mieszkanie. Przez to stypendium socjalne, o które wcale nie prosiłam, mój syn traci przez rok [...] zł, ponieważ zamiast [...] zł miesięcznie dostaje tylko [...] zł. Skarżąca prosi o niewliczanie tego zasiłku do dochodów i ponowne rozpatrzenie wniosku o zaliczkę alimentacyjną. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie może więc ograniczyć się tylko do kontroli decyzji pierwszej instancji. Wynika to z art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji (a nie oddalenie odwołania). Odwołanie przenosi na organ odwoławczy kompetencje do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. W razie gdy organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę nie usunie naruszeń przepisów prawa, które nastąpiło przy rozpatrzeniu sprawy przez organ pierwszej instancji, decyzja organu odwoławczego jest decyzją wadliwą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 1986 r. sygn. II SA 1829/85 (ONSA 1986, z. 2, poz. 43). Treść zaskarżonej decyzji wskazuje, że wydana została z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 15 k.p.a., gdyż brak w niej jakichkolwiek własnych ustaleń organu odwoławczego. Wskazuje to, że nie rozpoznał on ponownie sprawy, lecz dokonał tylko oceny decyzji pierwszej instancji. Pominął też podnoszoną w odwołaniu okoliczność, że skarżąca otrzymywała w dwóch poprzednich latach zaliczkę alimentacyjną w wysokości [...] zł miesięcznie. Taki zarzut powinien być rozpatrzony przez organ odwoławczy i powinno to znaleźć wyraz w wydanej decyzji. Z akt sprawy wynika, że SKO utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. dnia [...] września 2007 r., która nie zawiera uzasadnienia. Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Trudno uznać za uzasadnienie decyzji zawarte w niej jedno zdanie: Na podstawie zgromadzonych dokumentów stwierdzono, iż zostały spełnione przesłanki do przyznania zaliczki alimentacyjnej. W uzasadnieniu tym pominięto zupełnie np. sposób obliczenia dochodu rodziny skarżącej i jego wysokość, a od tego przecież uzależnione jest przyznanie zaliczki i jej wysokość. SKO stwierdza w swojej decyzji jak wynika z ustaleń organu I instancji, co może wskazywać, że dostrzegło ten brak. Równocześnie należy stwierdzić, że chodzi zapewne o ustalenia zawarte w dokumencie z dnia [...] września 2007 r., sporządzonym przez inspektor E. Z., odnoszące się do dochodu rodziny skarżącej. Dokument ten nie mógł zastąpić uzasadnienia. Również pismo z [...] października 2007 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., w którym przedstawiono przebieg postępowania i stosowne obliczenia odnoszące się do dochodu skarżącej nie zastępuje uzasadnienia decyzji. Nie zachodziły też okoliczności, o jakich mowa w art. 107 § 4 k.p.a. określające warunki odstąpienie od uzasadnienia decyzji. W ponownym postępowaniu konieczna będzie ocena prawidłowości ustaleń dokonanych przez Prezydenta Miasta O. z uwzględnieniem, czy kwota [...] zł jako stypendium dla syna skarżącej jest dochodem, który podlegał wliczeniu do podstawy, od której oblicza się wysokość zaliczki alimentacyjnej. Z tych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).