I SA/Wa 770/08
WyrokWSA w Warszawie2008-09-04
Skład orzekający: Sędzia WSA Jolanta Rudnicka, Sędzia WSA Joanna Skiba, Asesor WSA Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji wywłaszczeniowej, wydana wobec osób zmarłych, jest obarczona wadą nieważności?Ratio decidendi
Decyzja administracyjna skierowana do osoby zmarłej, która w chwili jej wydania nie posiadała statusu strony postępowania, jest obarczona wadą nieważności. Organ administracji publicznej, prowadząc postępowanie, powinien ustalić krąg następców prawnych zmarłej strony i doręczyć im rozstrzygnięcie, a w przypadku niemożności wezwania spadkobierców, zawiesić postępowanie. Skierowanie decyzji do osoby zmarłej stanowi rażące naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 30 § 1 i art. 97 § 1 pkt 1 KPA, co skutkuje stwierdzeniem nieważności takiej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 KPA.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2002 r. stwierdzającą nieważność decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] kwietnia 1998 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] maja 1970 r. i decyzji z dnia [...] października 1969 r. w części dotyczącej wywłaszczenia nieruchomości. W toku postępowania administracyjnego ustalono, że niektóre ze stron postępowania, do których skierowano decyzje, zmarły przed datą ich wydania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrywał skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2002 r. w części dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowych.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 1998 r.; stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Skiba Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2008 r. sprawy ze skargi [...] Oddziału Regionalnego w G. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 1998 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...], po rozpoznaniu wniosku W. – Oddział Rejonowy w G. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 1998 r., nr [...] stwierdzającą, że decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1970 r., nr [...] i poprzedzająca ją decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Gdańsku z dnia [...] października 1969 r., nr [...] w części udziałów ustanowionych praw współużytkowania wieczystego działki nr [...] i współwłasności części wspólnych budynku, objętych kw nr [...], przynależnych do lokali mieszkalnych stanowiących odrębną własność oraz udziałów ustanowionych praw współużytkowania wieczystego działki nr [...] i współwłasności części wspólnych budynku objętych księgą wieczystą Kw nr [...], przynależnych do lokali mieszkalnych, stanowiących odrębną własność – została wydana z naruszeniem prawa oraz stwierdzającą w pozostałej części nieważność decyzji ostatecznej Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z dnia [...] maja 1970 r. i poprzedzającej ją decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z [...] października 1969 r. – uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] kwietnia 1998 r., w części dotyczącej nieruchomości nr [...] stwierdzając, że w tej części decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z dnia [...] maja 1970 r., nr [...] i poprzedzająca ją decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1969 r., nr [...] zostały wydane z naruszeniem prawa, a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Powyższa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G., działając na podstawie art. 1, art. 14 i art.20 oraz art. 48 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961r. Nr 18 póz. 194), decyzją z dnia [...] października 1969 r. Nr [...] wywłaszczyło na rzecz Skarbu Państwa - Oddziału [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. część nieruchomości, położonej w G. przy ul. [...], wpisanej w księdze wieczystej Państwowego Biura Notarialnego w G. wykaz [...], oznaczonej katastralnie jako parcela [...] Wywłaszczenie polegało na odjęciu prawa własności wpisanej w księdze wieczystej E. S. oraz przyznało spadkobiercom po zmarłej E. S. odszkodowanie za grunt w kwocie [...] zł.
W motywach wydanej decyzji stwierdzono, że Dyrekcja [...] w G. jako uprawniona z art. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. do ubiegania się o wywłaszczenie nieruchomości, złożyła w dniu 21 sierpnia 1957 r. wniosek o wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości na budownictwo mieszkaniowe, który był zgodny z dekretem z dnia 26 kwietnia 1949 r. oraz uzyskała od Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. zezwolenie z dnia [...] października 1957 r. na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. O wywłaszczeniu nieruchomości orzeczono w oparciu o art. 3 cytowanej ustawy, a odszkodowanie ustalono na podstawie art. 8 ust. 6 cyt. ustawy.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. S.
Komisja Odwoławcza do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych decyzją z dnia [...] maja 1970 r. Nr [...] odwołania nie uwzględniła i zaskarżoną decyzję utrzymała w mocy. W uzasadnieniu wskazano, iż nie uwzględniono zarzutów odwołującego się, gdyż nie udowodnił on, że pomiary nieruchomości objętej wywłaszczeniem zostały sporządzone w sposób nieprawidłowy.
Pismem z dnia 22 kwietnia 1996 r. M. P. wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej wywłaszczenia spornej nieruchomości, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącej decyzja wywłaszczeniowa wydana, została 6 lat po realizacji celu wywłaszczenia. W chwili jej wydania nie istniały przesłanki uzasadniające postępowanie wywłaszczeniowe, a zastosowanie winny mieć przepisy Kodeksu cywilnego o budowie na cudzym gruncie. M. P. jest następcą prawnym E. S. byłej właścicielki nieruchomości oraz M. K., na dowód czego przedłożyła postanowienia sądowe o stwierdzeniu nabycia spadku po wyżej wymienionych osobach.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zawiadomieniem z dnia [...] lutego 1998 r. wszczął postępowanie w przedmiocie zbadania legalności z prawem decyzji wywłaszczeniowych, informując jednocześnie pozostałe strony o wszczętym postępowaniu.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 1998 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1970 r., nr [...] i poprzedzająca ją decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1969 r., nr [...] w części udziałów ustanowionych praw współużytkowania wieczystego działki gruntu nr [...] i współwłasności części wspólnych budynku objętych księgą wieczystą kw nr [...] przynależnych do lokali mieszkalnych stanowiących odrębną własność oraz udziałów ustanowionych praw współużytkowania wieczystego działki gruntu nr [...] i współwłasności części wspólnych budynku, objętych księgą wieczystą kw nr [...], przynależnych do lokali mieszkalnych stanowiących odrębną własność – zostały wydane z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził nieważność decyzji ostatecznej Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia z dnia [...] maja 1970 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1969 r.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wskazał, że z materiału zawartego w archiwalnych aktach sprawy wynika, iż postępowanie w sprawie wywłaszczenia za odszkodowaniem spornej nieruchomości zakończone ostateczną decyzją z dnia [...] maja 1970 r. i poprzedzającą ją decyzją z dnia [...] października 1969 r., zostało wszczęte przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. w dniu [...] sierpnia 1957 r., na podstawie art. 18 dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4 poz. 31). Wnioskodawcą wywłaszczenia była Dyrekcja [...] w G., która wnioskiem z dnia [...] sierpnia 1957 r. wystąpiła o wywłaszczenie m.in. przedmiotowej nieruchomości pod realizację budownictwa mieszkaniowego, przeznaczonego w planie inwestycyjnym w 1957 r. Następnie, w związku z przejęciem inwestycji budownictwa mieszkaniowego na nieruchomościach objętych wnioskiem wywłaszczeniowym, Dyrekcja [...] przeniosła, a Zarząd Kwaterunkowo-Budowlany [...] w G. przejął z dniem [...] stycznia 1958 r. ogół praw i obowiązków Dyrekcji [...] wynikających z decyzji władz centralnych, terenowych organów władzy i umów w stosunku do właścicieli prywatnych nieruchomości i przynależności znajdujących się na terenach objętych wnioskami terenowymi Dyrekcji [...], w tym m.in. wnioskiem z dnia [...] sierpnia 1957 r.
Powyższe ustalenia organ nadzoru poczynił w oparciu o zawiadomienie o wszczęciu postępowania (k. 438), wniosek wywłaszczeniowy (k. 424), umowę o przejęciu inwestycji (k. 508-509) oraz o treść uzasadnienia decyzji z dnia [...] października 1969 (k. 622-623). Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wskazał ponadto, że postępowanie wywłaszczeniowe w spornej sprawie zostało wszczęte w czasie obowiązywania dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. i nie zostało zakończone przed datą 5 kwietnia 1958 r. tj. przed dniem uchylenia tego dekretu przepisem art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17 poz. 70). Zgodnie z art. 48 ust. 1 wymienionej ustawy postępowanie wywłaszczeniowe wszczęte po wyzwoleniu i nie zakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się według dotychczasowych przepisów a czynności dokonane w dotychczasowym postępowaniu pozostają w mocy. Organ nadzoru wytknął, że podstawę materialnoprawną wywłaszczenia stanowiły przepisy dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych a nie, jak błędnie przyjęto w kwestionowanej decyzji, przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Organ nadzoru uznał zatem, że kwestionowana w postępowaniu nadzorczym decyzja z dnia [...] maja 1970 r. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1969 r. zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 48 ust.1 i art.3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Ponadto wnioskodawca wywłaszczenia Dyrekcja [...] w G. posiadała zezwolenie z dnia [...] marca 1957 r. wydane przez Przewodniczącego Komisji Planowania przy Radzie Ministrów na podstawie art.4 i 5 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. Z zezwolenie tego wynika, że Dyrekcja [...] była wykonawcą narodowych planów gospodarczych i uzyskała zezwolenie na nabycie przedmiotowej nieruchomości. Zatem Dyrekcja [...] w G. była uprawniona do nabycia nieruchomości celem realizacji nałożonych na nią zadań. Organ nadzoru zaznaczył, że w myśl art.8 ust.1 i 4 dekretu z 26 kwietnia 1949 r. wykonawca narodowych planów gospodarczych obowiązany był wyczerpać obligatoryjny tryb nabycia nieruchomości w drodze umowy kupna - sprzedaży. Wprawdzie Dyrekcja wystąpiła do spadkobierców właściciela z wezwaniem do zawarcia umowy sprzedaży, lecz w wezwaniu tym nie określono kwoty, za jaką właściciel miałby zbyć dobrowolnie nieruchomość a jedynie powołano się na przepisy, na podstawie których cena nieruchomości dopiero zostanie określona. Jest to w ocenie organu nadzoru rażące naruszenie art.8 ust.1 dekretu. Organ podał, że wywłaszczone parcele nr [...] stanowią obecnie własność Skarbu Państwa – [...], są wpisane do księgi wieczystej kw nr [...]. Natomiast parcela [...] są własnością Skarbu Państwa – [...]. Na działkach tych znajdują się budynki mieszkalne, w których Skarb Państwa dokonał sprzedaży lokali mieszkalnych wraz z udziałem we współwłasności części wspólnych budynku i prawem użytkowania wieczystego gruntu, co wynika z załączonych do sprawy aktów notarialnych. Dlatego Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uznał, że w zakresie udziałów ustanowionego prawa użytkowania wieczystego gruntu działek nr [...] i współwłasności części wspólnych budynków oraz odrębnej własności lokali mieszkalnych kwestionowana decyzja z dnia [...] maja 1970 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] października 1969 r. zostały wydane z naruszeniem prawa z uwagi na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych, o których mowa w art.156 §2 kpa.
Z powyższą decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 1958 r. nie zgodziła się [...], która we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podała, że również na działce nr [...] wybudowano wielorodzinny budynek mieszkalny, w którym dokonano zbycia części lokali mieszalnych wraz z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] kwietnia 1998 r. w części dotyczącej nieruchomości wchodzącej w skład działki nr [...] i orzekł, że w tej części badana w postępowaniu nadzorczym decyzja Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1970 r. oraz poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] października 1969 r. zostały wydane z naruszeniem prawa. W pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wskazał, że nieprawidłowo przeprowadzono wymagane dekretem z dnia 26 kwietnia 1946 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych rokowania w sprawie dobrowolnego zbycia nieruchomości, co powoduje rażące naruszenie art.8 ust.1 i ust.4 dekretu i stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji (art.156 §1 pkt 2 kpa). Ponadto organ podkreślił, że działki oznaczone numerami [...] stanowią obecnie własność Skarbu Państwa i w tej części stwierdzono nieważność kwestionowanej decyzji z dnia [...] maja 1970 r. oraz decyzji z [...] października 1969 r. Natomiast z korespondencji nadesłanej przez Prezydenta Miasta G. z dnia [...] listopada 2001 r. wynika, że na terenie działki nr [...] również wybudowano budynek mieszkalny wielorodzinny, w którym dokonano zbycia części lokali wraz z ustanowieniem prawa użytkowania wieczystego do gruntu pod budynkiem, a zatem również w tej części zaistniały nieodwracalne skutki prawne. Nieodwracalność skutków prawnych w rozumieniu art.156 §2 kpa ma miejsce, gdy poprzedni stan prawny nie może być przywrócony, jak również gdy nastąpiło zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej chronionej rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych, co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie a art.156 §2 kpa zaistnienie nieodwracalnego skutku prawnego stanowi przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji.
Skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...] w części stwierdzającej nieważność decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Spraw Wewnętrznych z dnia [...] maja 1970 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji wywłaszczeniowej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w G. z dnia [...] października 1969 r., nr [...] tj. w zakresie dotyczącym działek gruntu o numerach: [...] złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W. Oddział Rejonowy w G.
Skarżąca wskazała, że w skład nieruchomości objętej kwestionowaną decyzją wywłaszczeniową wchodzą działki zabudowane budynkami mieszkalnymi wielorodzinnymi (nr [...]) oraz działki niezabudowane ([...]). W skardze podniesiono, że Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w dniu [...] sierpnia 2001 r. wydał decyzję nr [...] uznając za nieważną decyzję wywłaszczeniową także w części dotyczącej działki nr [...]. Decyzja z [...] sierpnia 2001 r. kończy postępowanie prowadzone na wniosek M. P.. W części dotyczącej gruntów opisanych jako podwórko i zieleń zaskarżona decyzja jest błędna, ponieważ rozstrzygnięcie nastąpiło już wcześniej. Dlatego w tej części skarżąca wnosiła o umorzenie postępowania, a w pozostałym zakresie o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że parcela nr [...] nie była dwukrotnie przedmiotem postępowania nadzorczego. Ponadto wyjaśnił, że parcele nr [...] maja obecnie takie same oznaczenia, zaś parceli nr [...] odpowiadają obecnie działki nr [...]
Natomiast przedmiotem postępowania zakończonego decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2001 r. była nieruchomość wywłaszczona dnia [...] stycznia 1961 r. oznaczona obecnie jako parcele nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art.97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Należy dodać, że zgodnie z art.134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną postawą prawną. Taka właśnie sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie.
Postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej zostało wszczęte na wniosek M. P. spadkobierczyni M. K., będącej córką E. S. – właścicielki wywłaszczonej nieruchomości, uczestnikami tego postępowania byli również właściciele lokali wykupionych od Skarbu Państwa wraz z odpowiadającym udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu i udziałem we współwłasności części wspólnych budynku. Wywłaszczone działki nr [...] zostały zabudowane budynkami mieszkalnymi, a część lokali w tych budynkach została sprzedana wraz z odpowiadającym im udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu. Właściciele wykupionych lokali, jako posiadający interes prawny i status strony w toczącym się postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji wywłaszczeniowej brali udział w tym postępowaniu i tym samym doręczano im decyzje podjęte w sprawie.
Stronami toczącego się postępowania administracyjnego byli m.in.: K. A., C. S., E. Z., J. Z., G. M., B. M., L. S., A. C., R. S., M. G., Z. L. Jak wynika ze znajdujących się w aktach sądowych aktów zgonu: K. A. zmarł 10 stycznia 1992 r. (k. 46, tom I), C. S. 24 sierpnia 1981 r. (k. 68, tom I), E. Z. 17 września 1988 r. (k. 128, tom I), J. Z. 12 lutego 1994 r. (k. 127, tom I), G. M. 12 stycznia 1989 r. (k. 671, tom IV), B. M. 29 czerwca 1981 r. (k. 674, tom IV), L. S. 18 grudnia 2000 r. (k. 29, tom I), A. C. 14 lipca 1999 r. (k. 66, tom I), R. S. 24 sierpnia 1999 r. (k. 561, tom III), M. G. 16 grudnia 1998 r. (k. 725, tom IV), Z. L. 2 grudnia 1999 r. (k. 361, tom II). Zatem w dacie wydania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 1998 r. K. A., C. S., E. Z., J. Z., G. M., B. M. już nie żyli, zaś przed datą wydania zaskarżonej decyzji tj. przed dniem [...] grudnia 2002 r. zmarli: L. S. (spadkobierczyni właścicielki wywłaszczonej nieruchomości), A. C., R. S., M. G. i Z. L. Powyższe okoliczności są bezsporne, bowiem wynikają z odpisów aktów zgonu.
Decyzje podjęte w sprawie przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa skierowane zostały do osób zmarłych. Kodeks postępowania administracyjnego nie zawiera normy, która by wprost regulowała kwestię skutków prawnych skierowania decyzji do osoby zmarłej. Jest jednak oczywiste, że status strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z chwilą jej śmierci. Jak stanowi art. 30 §.1 kpa zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Zdolność prawną ma każdy człowiek od chwili urodzenia (art. 8 kodeksu cywilnego) a z chwilą śmierci zdolność prawna wygasa. Zmarły nie może mieć ani zdolności prawnej ani być podmiotem praw i obowiązków z zakresu prawa administracyjnego. Podstawową regułą postępowania administracyjnego jest prowadzenie go wobec osób żyjących. W stosunku do osoby zmarłej nie można ani wszcząć postępowania, ani prowadzić postępowania, ani skierować do osoby zmarłej decyzji. Skoro w przedmiotowej sprawie doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej to należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności. Skierowana została bowiem do osoby nie będącej stroną w sprawie. W sytuacji, gdy w toku postępowania administracyjnego strona umrze a postępowanie dotyczy praw zbywalnych i dziedzicznych, to organ powinien zawiesić postępowanie administracyjne (art. 97 par.1 pkt 1 kpa), gdy wezwanie spadkobierców zmarłej strony nie jest możliwe i ustalić krąg następców prawnych, doręczając im wydane w sprawie rozstrzygnięcie.
W postępowaniu nadzorczym muszą być zachowane podstawowe zasady procesowe, które obowiązują w postępowaniu zwykłym. Skoro organ nadzoru wydał decyzję z rażącym naruszeniem art.30 § 4 i 5 kpa, art.97 §1 pkt 1 kpa, jak też doręczył decyzję osobie zmarłej to wadliwość takiej decyzji musi powodować stwierdzenie nieważności podjętych w sprawie rozstrzygnięć. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, że skierowanie decyzji do osoby zmarłej, która w chwili wydania decyzji nie miała już przecież przymiotu strony, jest wadliwością decyzji powodującą stwierdzenie jej nieważności.(art.156 §1 pkt 2 kpa).
Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 2 i art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło