I SA/Wa 771/19
WyrokWSA w Warszawie2019-12-11
Skład orzekający: Joanna Skiba, Elżbieta Lenart, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej z 1971 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w szczególności czy brak przeprowadzenia rozprawy odszkodowawczej i nieobecność biegłych na niej stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że brak przeprowadzenia rozprawy odszkodowawczej i nieobecność biegłych na niej, w sytuacji gdy właścicielka nieruchomości aktywnie uczestniczyła w postępowaniu, nie kwestionowała wysokości odszkodowania i wyraziła zgodę na przedterminową wypłatę rat, nie stanowi rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Odszkodowanie zostało ustalone na podstawie szczegółowych operatów szacunkowych, a jego wysokość odpowiadała obowiązującym wówczas przepisom o "sztywnych stawkach". W związku z tym, organ nadzoru prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej.Stan faktyczny
Wnioskodawca, następca prawny właścicielki nieruchomości, wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej z 1971 r., zarzucając jej wydanie bez przeprowadzenia rozprawy i możliwości odniesienia się do operatu szacunkowego. Organ nadzoru (Minister Inwestycji i Rozwoju) odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że nie doszło do rażącego naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę wnioskodawcy, podzielając stanowisko organu.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. N. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z [...] marca 2019 r. nr [...] orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1971 r. nr [...] orzekającej o odszkodowaniu za nieruchomość [...] położoną przy ul [...] , ozn. nr hip. " [...] ", nr rej. hip. [...] .
Decyzja Ministra I Inwestycji i Rozwoju wydana została w następującym stanie sprawy.
Nieruchomość [...] położona przy ul. [...] , ozn. nr hip. "[...] ", nr rej. hip. [...] , stanowiąca własność K.R., objęta została działaniem dekretu z dnia 26.10.1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279).
Prezydium Rady Narodowej w W. decyzją z dnia [...] maja 1971 r. stwierdziło, że grunt i wszystkie budynki położone przy ul. [...] o pow. [...] m2 przeszły na własność Skarbu Państwa z dniem 25 maja 1949 r. wobec niezłożenia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Zaś decyzją z [...] czerwca 1971 r. Prezydium odmówiło ustanowienia na rzecz K.R. prawa użytkowania wieczystego do powyższej nieruchomości i jednocześnie uchyliło swoją decyzję z [...] maja 1971 r.
Decyzją z dnia [...] czerwca 1971 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej W. na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1961 r., Nr 18, poz. 94) ustaliło odszkodowanie za nieruchomość [...] położoną przy ul [...] , ozn. nr hip. "[...] ", nr rej. hip. [...] oraz znajdujących się na niej zabudowań i roślinności w kwocie [...] zł i przyznało je K.R. Jako podmiot zobowiązany do wypłaty odszkodowania wskazano Dyrekcję Rozbudowy Miasta W.
Wnioskiem z dnia 21 czerwca 2016 r. J.N. (będący następcą prawnym K.R.) wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji odszkodowawczej z [...] czerwca 1971 r., zarzucając jej, że wbrew obowiązującym wówczas przepisom wydana została bez przeprowadzenia rozprawy, na której uprawniona mogłaby odnieść się do sporządzonego operatu szacunkowego.
W następstwie przeprowadzonego postępowania nadzorczego Minister Inwestycji i Rozwoju( dalej: Minister lub organ) zaskarżoną decyzją z [...] marca 2019 r. orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1971 r. nr [...] oceniając, że przy jej wydawaniu nie doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Na wstępie Minister stwierdził, że skoro nieruchomość położona w W. przy ul [...] zabudowana była domem jednorodzinnym sześcioizbowym, zamieszkanym przez właściciela, a nadto jej dotychczasowy właściciel został faktycznie pozbawiony użytkowania przedmiotowego gruntu po dniu 5.04.1958 r., to zostały spełnione przesłanki z art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości konieczne dla przyznania odszkodowania.
Minister podniósł, że dokonując oceny legalności kwestionowanej decyzji należy ustalić, czy wysokość przyznanego odszkodowania odpowiada przepisom prawa, a nadto, czy prowadząc postępowanie odszkodowawcze organ nie naruszył w sposób rażący przepisów ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Obowiązujące wówczas Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 stycznia 1961 r. w sprawie określania wysokości odszkodowania za wywłaszczone grunty w mieście i osiedlu oraz za ograniczenie prawa własności i innego prawa rzeczowego nieruchomości ( Dz. U Nr 5 poz. 35) opierało się na tzw. "sztywnych stawkach" gruntu i w określony sposób nakazywało dokonać wyceny znajdujących się na nich budynków. Organ w oparciu o sztywno przyjęte wskaźniki wyliczył wartość gruntu i znajdujących się na niej budynków. Z poczynionych ustaleń, zdaniem Ministra, wynika, że dokonując poszczególnych wyliczeń kierowano się wytycznymi zawartymi w przepisach prawa. Tym samym tak ustalone odszkodowanie należy uznać za wyliczone prawidłowo.
Odwołując się do poglądów wyrażanych w orzecznictwie Minister podkreślał, że nie można przyjąć, że sam ewentualny brak rozprawy , a w konsekwencji nieobecność biegłych na rozprawie, w przypadku braku jakichkolwiek zastrzeżeń ze strony właściciela przejętej nieruchomości co do wysokości odszkodowania ustalonego na podstawie opinii biegłych, stanowi rażące naruszenie prawa, w rumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Za rażące można by było bowiem uznać ustalenie odszkodowania w sposób dowolny czyli bez jakiejkolwiek opinii szacunkowej, jakiegokolwiek biegłego, co w kontrolowanej sprawie nie miało miejsca. Podkreślał jednocześnie fakt braku zgłoszenie przez stronę w toku postępowania odszkodowawczego zastrzeżeń czy uwag do wysokości odszkodowania oraz brak zaskarżenia kwestionowanej decyzji. W tej sytuacji zarzuty następcy prawnego właściciela przeddekretowego, że ówcześnie ustalone odszkodowanie dokonane zostało w sposób sprzeczny z ustawą, Minister uznawał za bezzasadne. Działania organu nie prowadziły do nieprawidłowego przyznania odszkodowania lub nieprawidłowego ustalenia jego wysokości i były usprawiedliwione okolicznościami sprawy.
Nie stwierdzono zatem, aby decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1971 r. przyznająca odszkodowanie została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Na powyższą decyzję J.N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej naruszenie:
1) przepisów prawa materialnego tj. art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 53 ust. 2, art. 21, art. 8 ust. 9 i ust. 11 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1971 r., mimo wydania jej z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na :
- nieprzeprowadzeniu przez organ obligatoryjnej rozprawy odszkodowawczej, na której K.R. mogłaby odnieść się do elaboratów dotyczących wartości ustalonego odszkodowania w zakresie zabudowań znajdujących się na nieruchomości, która z uwagi na oceny charakter stopnia zużycia i zniszczenia obiektów budowalnych, nie podlegała wyłącznie wyliczeniu na podstawie stawek sztywnych i cenników;
- wydanie decyzji odszkodowawczej w zakresie obiektów budowlanych znajdujących się na nieruchomości na podstawie elaboratów szacunkowych sporządzonych przed wszczęciem postępowania odszkodowawczego.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wnosił o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w ramach tych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Jak wynika z akt sprawy, postępowanie administracyjne zostało wszczęte na skutek złożenia, w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, wniosku z dnia 4 marca 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] czerwca 1971 r. o ustaleniu odszkodowania na rzecz K.R. za nieruchomość [...] .
Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji administracyjnej obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie nadzorcze prowadzone w oparciu o art. 156 - 158 kpa podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe z tym, że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy zostałam ona wydana z wadami, o których mówi art. 156 § 1 kpa. Istotą stwierdzenia nieważności decyzji jest to, że przesłanka będąca przyczyną stwierdzenia tej nieważności istniała już w dacie wydania tej decyzji, a więc decyzja, której stwierdzono nieważność, wydana została niezgodnie z prawem obowiązującym w dacie jej wydania. Należy podkreślić, że nie można stosować obecnie obowiązujących zasad przy dokonywaniu wykładni przepisów, których wykonywanie następowało w innym systemie prawnym. Prawidłowość decyzji administracyjnych ocenia się, stosując przepisy i ich wykładnię obowiązującą w dacie wydania ocenianej decyzji, a nie dokonując aktualnej interpretacji tych przepisów. Wyeliminowanie w tym trybie ostatecznej decyzji stanowi wyłom w ustanowionej w art. 16 kpa generalnej zasadzie trwałości decyzji administracyjnych. Z tego też względu, aby mogło dojść do przełamania tej zasady, wady prawne decyzji muszą znajdować potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Brak dowodów pozwalających na jednoznaczne stwierdzenie istnienia wspomnianych wad prawnych decyzji, wyklucza możliwość jej eliminacji z obrotu prawnego. Decyzja ta korzysta bowiem z domniemania legalności, będącego konsekwencją ww. zasady. Zasada ta zaś ma fundamentalne znaczenie dla zapewnienia bezpieczeństwa obrotu prawnego i stabilności ukształtowanych w przeszłości stosunków administracyjnoprawnych.
Podstawę materialnoprawną kontrolowanej w nadzorze decyzji stanowiły przepisy art. 7, 8, 12, 13, 53, 55 i 58 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94). Zatem istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do tego czy przy ustalaniu odszkodowania doszło do rażącego naruszenia przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r., będących podstawą wydania decyzji z dnia [...] czerwca 1971 roku.
Z uwagi na upływ czasu jaki upłynął od wydania przez Prezydium Rady Narodowej W. decyzji o ustaleniu odszkodowania, zachował się następujący materiał archiwalny dotyczący postępowania administracyjnego zakończonego tą decyzją: elaborat szacunkowy dotyczący ustalenia wartości budynków i urządzeń budowlanych znajdujących się na nieruchomości przy ul [...] sporządzony przez rzeczoznawcę w zakresie spraw budowlanych Prezydium Rady Narodowej A. M. z maja 1971 r., elaborat szacunkowy w sprawie ustalenia ceny kupna (wysokość odszkodowań) budynków, urządzeń gospodarczych i ogrodzeń na nieruchomości przy ul. [...] sporządzony przez rzeczoznawcę w zakresie spraw budowlanych Prezydium Rady Narodowej E. K. z maja 1971 r., elaborat szacunkowy w sprawie wyceny działki przy ul. [...] sporządzony przez rzeczoznawcę w zakresie spraw budowlanych Prezydium Rady Narodowej E. L. z czerwca 1971 r., elaborat szacunkowy wartości roślin znajdujących się na terenie przy ul. [...] sporządzony przez rzeczoznawcę w zakresie spraw rolnych Prezydium Rady Narodowej A. O. z maja 1971 r., pismo K.R. z 29 września 1969 r. skierowane do Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w W. z załącznikami, oświadczenie K.R. z 8 czerwca 1971 r., wezwanie z 4 czerwca 1971 r., kwestionowana decyzja wraz z dowodami jej doręczenia, decyzja Prezydium Rady Narodowej W. z [...] lipca 1972 r. o wyrażeniu na wniosek K.R. zgody na przedterminową wypłatę rat odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] . .
Zdaniem sądu organ nadzoru prawidłowo dokonał oceny legalności decyzji z dnia [...] czerwca 1971 r., jak też poprzedzającego jej wydanie postępowania, mając na względzie przede wszystkim treść decyzji oraz zastosowaną przy jej wydawaniu podstawę prawną. Stosownie do art. 80 kpa organ oprzeć się powinien w tym względzie na całości materiału dowodowego rozpatrywanego we wzajemnej łączności ze sobą, kierując się wiedzą oraz tzw. doświadczeniem życiowym, przy zastosowaniu reguły logiki prawniczej i wynikającego z nich imperatywu uwzględniania wpływu udowodnienia jednej okoliczności na inne. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie organ nadzoru obowiązkowi temu sprostał, a swoje stanowisko, jak też przesłanki jakimi się kierował podejmując rozstrzygnięcie przedstawił w sposób spełniający standardy wynikające, z respektowania uregulowanej w art. 11 kpa, zasady przekonywania i zgodnie z treścią art. 107 § 3 kpa.
W złożonej skardze skarżący wskazał na naruszenie prawa materialnego tj. art. 156 §1 pkt 2 kpa oraz w zw. z art. 53 ust. 2, art. 21, art. 8 ust. 9 i ust. 11 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. - poprzez przyjęcie, że przy ustaleniu odszkodowania za grunt nieruchomości warszawskiej brak było konieczności przeprowadzenie rozprawy administracyjnej oraz wysłuchania opinii biegłych, ponadto elaboraty szacunkowe zostały sporządzone przed wszczęciem postępowania odszkodowawczego, a tym samym wadliwie nie stwierdzono rażącego naruszenia przepisów prawnych.
Wskazać należy, iż zgodnie z art. 21 ww. ustawy, w wersji obowiązującej na datę wydania decyzji kontrolowanej w postępowaniu nadzorczym, odszkodowanie ustala się na podstawie wyników rozprawy po wysłuchaniu na niej opinii biegłych powołanych przez organ do spraw wewnętrznych prezydium wojewódzkiej rady narodowej. Bezsporne jest, iż w zachowanych archiwalnych aktach własnościowych nieruchomości brak jest protokołu z przeprowadzonej rozprawy. Również z uzasadnienia decyzji z dnia [...] czerwca 1971 r. nie wynika, że organ rozprawę przeprowadził. W ocenie Sądu, na podstawie całokształtu materiału dowodowego w sprawie można jednak z całą pewnością stwierdzić, iż w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji, aktywny udział brała właścicielka nieruchomości, która na żadnym jego etapie nie kwestionowała zasadności wywłaszczenia. Z akt też nie wynika, żeby ta decyzja była kwestionowana przez stronę w postępowaniu odwoławczym. Co więcej, na wniosek K.R., uzasadniony zamiarem wyposażenia otrzymanego mieszkania, organ wyraził zgodę na przedterminową wypłatę na jej rzecz rat odszkodowania. Biorąc powyższe pod uwagę, sąd uznał, iż podnoszone w skardze uchybienia postępowania w postaci nie przeprowadzenia rozprawy oraz braku w niej udziału biegłych nie mogą być oceniane w kategoriach rażącego naruszenia prawa. Z treści decyzji odszkodowawczej wynika, iż odszkodowanie ustalono na podstawie elaboratów szacunkowych biegłych rzeczoznawców. Z powyższego wynika, iż biegli przez sporządzenie opinii uczestniczyli w postępowaniu, a organ wydając decyzję o odszkodowaniu przeprowadził dowód z opinii tych biegłych. Przepis art. 21 ustawy wywłaszczeniowej zamieszczony został w Rozdziale 3 "Postępowanie wywłaszczeniowe", regulującym m. in. tryb postępowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Rozprawa administracyjna stanowiła zatem element procedury, a wobec tego cytowany przepis art. 21 miał charakter proceduralny. Ponadto przepis art. 53 ustawy wywłaszczeniowej stanowił o odpowiednim stosowaniu jej przepisów dotyczących odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości do odszkodowań za nieruchomości, które przeszły na własność Państwa na podstawie przepisów dekretu warszawskiego, a nie zaś o stosowaniu tych przepisów wprost. Zatem brak rozprawy administracyjnej czy też nieobecność biegłych na rozprawie odszkodowawczej stanowi naruszenie art. 21 omawianej ustawy, jednakże naruszenie to należy rozważyć w kontekście całości postępowania w przedmiocie ustalenia odszkodowania. Tylko wówczas gdyby naruszenie to miało wpływ na wysokość ustalonego odszkodowania można by uznać, że doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W sprawie zostały sporządzone 4 elaboraty przez biegłych z zakresu sprawa budowalnych oraz spraw rolnych, które w sposób szczegółowy opisują stan nieruchomości, naniesienia znajdujące się na niej oraz ich stan techniczny, a także roślinność znajdującą się na gruncie. Są to opinie bardzo szczegółowe (niektóre liczą kilkadziesiąt stron), sporządzone zostały po przeprowadzeniu oględzin z udziałem właścicielki, która na bieżąco udzielała wyjaśnień biegłym. W sprawie nie jest sporne, że wysokość odszkodowania została ustalona przy uwzględnieniu obowiązujących wówczas przepisach wykonawczych ustawy wywłaszczeniowej. Stąd też mając na uwadze powyższe ustalenia, brak rozprawy z przesłuchaniem w jej toku biegłych, pomimo iż stanowi naruszenie przepisów ww. ustawy wywłaszczeniowej, nie pozbawiło strony możliwości działania w procesie odszkodowawczym, podnoszenia zarzutów dotyczących ustalania wysokości odszkodowania za wywłaszczony grunt, czego efektem było odszkodowanie w pełni zaaprobowane przez właścicielkę.
Należy też mieć na uwadze to, że specyfika opinii wydawanych na potrzeby wywłaszczenia nieruchomości, pod rządami ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, polega na tym, że w tym czasie funkcjonowania państwa i prawa w praktyce nie istniał lub miał marginalne znaczenie wolny rynek obrotu nieruchomościami, a szacunki gruntu i znajdujących się na nich budynków, opierały się na "sztywnych stawkach". Zatem odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia gruntu wyliczane było nie w odniesieniu do materiału porównawczego (jak jest obecnie) a poprzez przemnożenie powierzchni wywłaszczanej ziemi przez stawkę ustaloną w obowiązującej tabeli w zależności od rodzaju i klasy gleby. Biegły szacując grunt mógł jedynie przemnożyć powierzchnię przez wartość 1 m2 w oparciu o aktualną ówcześnie cenę za grunt orny w określonej strefie ekonomiczne. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 lutego 2002 r., sygn. I SA 1834/00 publik internet " Aby ocenić, czy decyzję odszkodowawczą wydano z rażącym naruszeniem prawa - w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 in fine kpa - nie można pominąć zagadnienia, czy - niezależnie od oczywistych uchybień organu odszkodowawczego - orzeczona wysokość odszkodowania odpowiadała prawu." Na takim też stanowisku, konsekwentnie stoi obecne orzecznictwo sądów administracyjnych w odniesieniu do niespełnienia ustanowionego w art. 21 ustawy wywłaszczeniowej obowiązku wysłuchania na rozprawie opinii biegłych wskazując, że naruszenie to należy rozważyć w kontekście całości okoliczności, obrazujących przebieg postępowania w sprawie. Tylko bowiem wówczas, gdy zostanie wykazane, że nieobecność biegłych na rozprawie miała wpływ na wysokość ustalonego odszkodowania uznać można, że z tej przyczyny doszło do rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 195/09, a także m.in. w wyrokach z dnia 19 października 2011 r. sygn. akt I OSK 219/11, z dnia 27 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 985/11, z dnia 16 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 1519/12 publik. CBOSA).
Sąd w niniejszym składzie podziela także pogląd, że nawet nieprzeprowadzenie obligatoryjnej rozprawy w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość nie uzasadnia jeszcze stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na podstawie ustawy z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, jeżeli równocześnie nie stwierdzono, że przy ustalaniu odszkodowania naruszono zasady przyznawania odszkodowania wynikające z ówczesnego ustawodawstwa (zob. np. wyrok Naczelny Sąd Administracyjny z [...] maja 2016 r., I OSK 2321/15, CBOSA).
Należy również zwrócić uwagę, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] maja 2015 r., sygn. akt [...] ([...] z 2015 r., nr 5, poz.62), podniósł, że dokonywanie oceny rażącego naruszenia prawa po upływie kilkudziesięciu lat po wydaniu decyzji, w powiązaniu z nieostrością tej przesłanki, rodzi możliwość zarzucania wywołania takiej wadliwości organom administracyjnym, którym - w momencie ich działania, a nie z obecnej perspektywy - niekiedy trudno w istocie postawić zarzut rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji. W art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest mowa o wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa, ale w praktyce podczas oceny tej przesłanki, która dokonywana jest w późniejszym momencie, uwzględniany jest dorobek orzeczniczy, który powstał po wydaniu decyzji. W ocenie Trybunału prowadzić to może do destabilizacji zasady zaufania w stosunkach między obywatelem a państwem, która jest niezbędna dla zapewnienia bezpieczeństwa prawnego jednostki.
Przechodząc natomiast do oceny zasadności zarzutu odnoszącego się do ustalenia odszkodowania na podstawie elaboratów szacunkowych sporządzonych przed wszczęciem postępowania, wypada podkreślić, iż do kwestii odszkodowania za dom jednorodzinny na gruntach warszawskich, który przeszedł na własność Państwa, regulacje dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosowano odpowiednio (art. 53 ust. 1 i 2 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r.) Zgodnie z utrwalonym w literaturze poglądem "odpowiednie stosowanie przepisów" wymaga ich wykładni uwzględniającej cel i charakter postępowania, w którym mają one być wykorzystane. Zależnie od wyników powyższej analizy "odpowiednie stosowanie przepisów" może polegać zarówno na zastosowaniu niektórych z nich wprost – gdy jest to możliwe, innych z modyfikacjami, jeśli nie można ich zastosować wprost oraz na niestosowaniu tych, których zastosować się nie da. Zatem odpowiednie stosowanie przepisów wymaga wnikliwych zabiegów interpretacyjnych (vide: J. Nowacki, Odpowiednie stosowanie przepisów prawa, PiP 1964, nr 3; uchwała NSA z dnia 14 stycznia 2009r. sygn. akt II GPS 6/08, CBOSA). To zaś uniemożliwia uznanie, że w powyższym zakresie mamy do czynienia z "niewątpliwym stanem prawnym", a więc sytuacją, w której proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. Tym samym w odniesieniu do ww. przepisów ustawy wywłaszczeniowej z 1958r. nie jest spełniona podstawowa przesłanka umożliwiająca uznanie naruszania prawa za rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Niezależnie od powyższego stanowiska, jak podkreślono wyżej, z okoliczności sprawy wynika, iż decyzja odszkodowawcza została wydana po przeprowadzeniu postępowania z udziałem K.R. – właścicielki nieruchomości, która brała w nim czynny udział, uczestnicząc m.in. w inwentaryzacjach dokonywanych na gruncie i składając stosowne oświadczenia. Również po ustaleniu odszkodowania była właściciela nie zgłaszała do jego wysokości żadnych uwag. W doręczonej zaś jej decyzji odszkodowawczej były przedstawione zarówno zasady i podstawy ustalenia wysokości odszkodowania w oparciu o sporządzone w określonych datach operaty szacunkowe, jak i tryb odwoławczy. Nie można zatem uznać, że posłużenie się wycenami sporządzonymi przed wszczęciem postępowania odszkodowawczego rażąco naruszało prawo w sytuacji, gdy brak jest jakiegokolwiek dowodu wskazującego na kwestionowanie przez współwłaścicielkę kwoty przyznanego odszkodowania, wynikającej ze sporządzonych opinii.
Reasumując, skoro w świetle zachowanych dokumentów nie można stwierdzić, by postępowanie odszkodowawcze przeprowadzone zostało z naruszeniem przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r., a ustalona w nim kwota odszkodowania była zgodna z obowiązującymi w tym względzie przepisami, ustalającymi ceny sztywne za wywłaszczenie, to nie można temu rozstrzygnięciu zarzucić naruszenia prawa, tym bardziej naruszenia go w sposób rażący w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
W ocenie Sądu, organ zbadał wszechstronnie sprawę i podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zważyć przy tym należy, że także przez stronę nie zostały przedstawione jakiekolwiek dowody pozwalające obalić domniemanie legalności decyzji o ustaleniu odszkodowania. Skoro zatem w sprawie brak jest dowodów pozwalających na stwierdzenie, że w postępowaniu odszkodowawczym doszło do rażącego naruszenia prawa, a z zachowanych akt nie wynika, aby badana decyzja obciążana była inną kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 kpa, to organ nadzoru prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji o ustaleniu odszkodowania. To zaś, wobec niestwierdzenia istotnych naruszeń procedury administracyjnej w toku prowadzenia postępowania nadzorczego oznacza, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło