I SA/Wa 773/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) asesor WSA Iwona Kosińska Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania odwoławczego w sprawie komunalizacji nieruchomości postanawia odrzucić skargę I SA/Wa 773/05 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2005 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpatrzeniu odwołania "P." SA w W. Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami w K. od decyzji nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] października 2004 r., nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę K., z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w jednostce ewidencyjnej [...], obręb nr [...], jako działka nr [...], objętej księgą wieczystą nr [...], zawiesiła postępowanie odwoławcze do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny sprawy zgodności z Konstytucją RP art. 1 pkt 19 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720), bądź art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.) w zakresie, w jakim przepisy te dotyczą komunalizacji, która nastąpiła z mocy samego prawa na podstawie przepisów art. 5 ust. 1 i 2 oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r., Nr 32, poz. 191 z późn. zm.). W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] października 2004 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę K., z mocy prawa, nieodpłatnie własności nieruchomości opisanej w sentencji niniejszego postanowienia. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda podkreślił, że podstawę nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa stanowił traktat pokojowy z St. Germain en Laye oraz wpis ujawniony w wykazie hipotecznym [...] [...]. W rejestrze ewidencji gruntów jako osobę władającą tą nieruchomością ujawniono "P." SA. Organ wskazał, że P. SA pismem z dnia 28 czerwca 2002 r. złożyły w oparciu o przepis art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543), wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania opisanej wyżej nieruchomości. We wniosku wskazano, że prawo zarządu tych nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r. potwierdzone jest w decyzji Urzędu [...] K. z dnia [...] września 1986 r., nr [...] o ustaleniu opłat z tytułu zarządu. Organ pierwszej instancji podkreślił, że P. nie przedłożyły decyzji o zarządzie, a prawa tego nie można domniemywać. Skoro P. w dniu wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej nie przysługiwało prawo zarządu do nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, to nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego, wobec czego w myśl obowiązujących w tym dniu przepisów, nieruchomość pozostawała w zarządzie terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Odwołanie od tej decyzji wniosły "P." SA. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając odwołanie wskazała, że w czasie trwania postępowania komunalizacyjnego weszła w życie ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720). Na podstawie art. 1 pkt 19 tej ustawy w ustawie z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.) po art. 34 został dodany art. 34a w brzmieniu: "Grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.)". Zgodnie zaś z art. 5 powołanej ustawy z dnia 28 marca 2003 r. "Sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 19, wszczęte, a niezakończone prawomocną decyzją, umarza się". Jednakże jak stwierdził organ, powstała istotna wątpliwość, czy przepis art. 34a w zakresie, w jakim dotyczy komunalizacji, która już nastąpiła z mocy samego prawa na podstawie przepisów art. 5 ust. 1 i 2 oraz art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. nie pozostaje w sprzeczności z przepisami art. 2, art. 21 ust. 2, art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Organ wskazał, że dokonanie wiążącej oceny art. 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. nie należy do kompetencji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, ale wymaga rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny. Powziąwszy wiadomość, że Rada Miejska w L. podjęła uchwałę w sprawie zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem o stwierdzenie niezgodności art. 1 pkt 19 i art. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami z przepisami art. 2, art. 21, art. 64 ust. 2, art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uznała za zasadne zawieszenie postępowanie odwoławczego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Na powyższe postanowienie Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyły "P." SA w W. Wniosły o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący wskazał, że skierowanie pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności aktu ustawodawczego z Konstytucją nie stanowi zagadnienia wstępnego uzasadniającego automatyczne zawieszenie postępowania w innej sprawie. Ponadto skarżący podniósł, że dla skutecznego przepływu mienia na właściwą gminę w trybie przepisów art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej z dnia 10 maja 1990 r. wymagane jest m.in., aby nie wystąpiły w sprawie przesłanki negatywne, a zatem, aby żaden z podmiotów nie posiadał do nieruchomości poddanej komunalizacji tytułu prawnego na podstawie przepisów wydanych na dzień 27 maja 1990 r. Ta zasada stanowi zatem ograniczenie w wyposażeniu gminy w mienie ogólnonarodowe. Skoro nieruchomość pozostawała w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego "P.", zdaniem skarżącego, występowała negatywna przesłanka wykluczająca komunalizację. Skarżący wskazał także, że w odniesieniu do przedsiębiorstwa państwowego "P." funkcję organu założycielskiego, zgodnie z art. 46 ust. 2 obowiązującej w dniu ustawowej komunalizacji ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1989 r. Nr 26, poz. 138) wykonywał Minister Transportu Żeglugi i Łączności. Na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 powołanej wyżej ustawy, mienie "P." stanowiło wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, a w skład tego mienia wchodziły środki nabyte przez "P." w toku jego dalszej działalności. A zatem uzasadnione jest stwierdzenie, iż nieruchomości będące w dyspozycje P., a więc należące do przedsiębiorstwa państwowego, podległego naczelnemu organowi administracji, nie stało się mieniem komunalnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. - dalej zwaną ppsa), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wydając zaskarżone postanowienie mylnie pouczyła, że strony mogą od postanowienia wnieść skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Tymczasem stosownie do art. 101 § 3 kpa na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie. Przy czym, gdy postanowienie w pierwszej instancji wydaje centralny organ administracji państwowej zażalenie nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z postanowienia może zwrócić się do tego organu o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 3 w związku z art. 144 kpa.). Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa z racji usytuowania jest zrównana z centralnym organem administracji państwowej i stosuje się do niej przepisy odnoszące się do orzekania przez ministra (por. art. 5 § 2 pkt 4 kpa). Oznacza to, że od decyzji i postanowień wydanych w pierwszej instancji przez Komisję zamiast odwołania i zażalenia służy prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że postanowienie o zawieszeniu postępowania odwoławczego należy traktować jako wydane przez organ pierwszej instancji i dlatego przysługuje od niego zażalenie do organu wyższego stopnia (por. wyrok NSA z 20 lutego 2001 r. sygn. akt IV SA 2686/98 (LEX nr 55751, sygn. akt SA/Lu 235/92 - OSP 1994/3/42). Podkreślić należy, że w myśl wymagań art. 52 § 1 i 2 ustawy ppsa skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W tym wypadku stronie przysługiwało prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jest bezsporne, że strona skarżąca nie skorzystała z tego przysługującego jej środka na podstawie art. 127 § 3 w związku z art. 144 i art. 101 § 3 kpa. Wobec powyższego wniesienie skargi bez wyczerpania toku instancji nie spełnia wymogów z art. 52 ustawy ppsa, a tym samym z mocy art. 58 § 1 pkt 6 tej ustawy skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu.