I SA/Wa 777/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie NSA Irena Kamińska (spr) asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Magdalena Bocianowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 września 2005 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego. postanawia umorzyć postępowanie sądowe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie przyznania K. D. zasiłku stałego wyrównawczego oraz świadczeń zdrowotnych. Decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. przyznał K. D. zasiłek stały wyrównawczy w miesiącu listopadzie 2003 r. w wysokości [...] zł. natomiast w okresie od 1 grudnia 2003 r. do 30 września 2005 r. w wysokości [...] zł. oraz świadczenia zdrowotne od 1 listopada 2003 r. do 30 września 2005 r. na zasadach określonych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, uzasadniając to przesłankami i uwarunkowaniami wynikającymi z treści art. 27 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm. ), których spełnienie uprawnia do uzyskania świadczenia w formie zasiłku stałego wyrównawczego. Powyższe ustalenia K. D. zakwestionował. W treści wniesionego do Kolegium odwołania wskazując, że kwota otrzymanego zasiłku jest niewspółmiernie niska do jego życiowych potrzeb. W motywach rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podało, iż K. D. spełnia ustawowe kryteria uprawniające do korzystania ze świadczeń pomocy społecznej, albowiem wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 2 września 2003 r. zmieniającym orzeczenie Wojewody [...] został zaliczony okresowo do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, co zgodnie z art. 2a ust. 1 pkt 4 w związku z art. 27 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej, uprawnia do otrzymania zasiłku stałego wyrównawczego. Sposób ustalania wysokości tego zasiłku reguluje art. 27 ust. 6 pkt 2 w/w ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem wielkość tego świadczenia oblicza się – w przypadku osoby w rodzinie w wysokości stanowiącej różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, ustalonym zgodnie z art. 4 ust. 1, cytowanej ustawy, a faktycznym, rzeczywistym dochodem przypadającym na osobę w rodzinie. W analizowanym przypadku kryterium dochodowe zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – wynosi dla dwuosobowej rodziny K. D. [...] zł. co w przeliczeniu na osobę w rodzinie stanowi kwotę [...] zł. Natomiast dochód miesięczny jaki uzyskiwany jest w rodzinie odwołującego się wynosił : w miesiącu październiku 2003 r. - [...] zł., zaś w listopadzie 2003 r. – [...] zł. Realny dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosił zatem w październiku 2003 r. [...] zł., zaś w listopadzie 2003 r. [...] zł. Stąd też wysokość zasiłku stałego wyrównawczego w październiku stanowiła kwotę [...] zł., zaś w listopadzie [...] zł. Analiza wyliczeń dokonanych na podstawie w/w przepisów i ich konfrontacja z ustaleniami dokonanymi przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w ocenie organu odwoławczego prowadzi do wniosku, że organ pierwszej instancji ustalając swą decyzją wysokość przyznanego świadczenia w formie zasiłku stałego wyrównawczego rozstrzygnął wniosek zgodnie z przepisami prawa. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2003 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. D., wskazując na swoją trudną sytuację materialną. Zdaniem skarżącego organy administracji przyznały zasiłek stały wyrównawczy w zbyt niskiej kwocie. Podkreślił, iż wysokość udzielonej pomocy powinna umożliwiać prowadzenie skromnego życia i w związku z tym zarzucił, że pomoc jemu przyznana jest nieodpowiednia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe przy czym określenie "stało się" - według utrwalonej już w tym zakresie judykatury - oznacza ujawnienie przyczyny, która w chwili wniesienia skargi nie istniała a wystąpiła dopiero w toku rozpoznawania sprawy ( vide: postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 1999 r. II S.A./Łd 2465/97, OSP 1999/12/214 ) Tego rodzaju sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, gdyż przedmiotowa skarga została wniesiona w dniu 14 stycznia 2004 r., a po jej wniesieniu zaistniały okoliczności uzasadniające uznanie, że rozpoznanie skargi stało się bezprzedmiotowe. Z dniem 1 maja 2004r. weszła bowiem w życie ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Zgodnie z treścią przepisu art. 149 ust. 1 powołanej ustawy, z dniem wejścia jej w życie tj. z datą 1 maja 2004 r., wygasają z mocy prawa ( z zastrzeżeniem przewidzianych tę ustawą wyjątków ) decyzje, które zostały wydane na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej ( Dz. U z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm. ). Analiza przepisów i wydanych w oparciu o te przepisy decyzji administracyjnych w zakresie wyjątków przewidzianych w art. 149 ust. 1 prowadzi do wniosku, że decyzje, których przedmiotem był zasiłek stały wyrównawczy ( bądź odmowa przyznania tego zasiłku ) wygasły z dniem 1 maja 2004r. Ponadto, w myśl przepisu art. 150 nowej ustawy o pomocy społecznej, do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy ustawy nowej. Nadmienić należy, że nowa regulacja problematyki związanej ze świadczeniem przez Państwo przedmiotowej pomocy, po wejściu w życie w/w ustaw jest odmienną od poprzednio obowiązującej i niejednokrotnie nie przewiduje już istniejących dawniej instytucji prawnych. W związku z wątpliwościami dotyczącymi konstytucyjności wskazanej wyżej regulacji prawnej zostało przedstawione Trybunałowi Konstytucyjnemu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku pytanie prawne na które Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 8 marca 2005 r. w sprawie o sygnaturze P 15/04 udzielił odpowiedzi, że art. 149 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej jest zgodny z art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 oraz art. 184 zd, 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, postanawiając jednocześnie w pozostałym zakresie umorzyć postępowanie. Wprawdzie w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Trybunał Konstytucyjny wyraził zapatrywanie, że wygaszenie z dniem 1 maja 2004 r. przez nową ustawę o pomocy społecznej decyzji wydanych na podstawie ustawy poprzedniej pozwala Sądowi na wydanie w sprawie orzeczenia merytorycznego, ale Sąd orzekający w niniejszej sprawie poglądu tego nie podzielił. Wygaszenie zaskarżonej decyzji przed rozpoznaniem przez Sąd przedmiotowej skargi powoduje, że Sąd, przyjmując pogląd wyrażony przez Trybunał, orzekałby o akcie, który nie istnieje już w obrocie prawnym. W tego rodzaju sytuacjach w przypadku skarg uzasadnionych, które przy merytorycznym rozpoznaniu sprawy skutkowałyby uchyleniem decyzji lub stwierdzeniem jej nieważności, Sąd zobligowany byłby do zawarcia w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia zarówno wykładni przepisów prawa na podstawie których została wydana zaskarżona decyzja jak również wytycznych dla organów, którymi winny się kierować rozpoznając ponownie tę konkretną sprawę. Wytyczne te odnosiły by się siłą rzeczy jednak do stanu prawnego jaki obowiązywał na podstawie poprzedniej ustawy. Zgodnie natomiast z przytoczonym wyżej przepisem art. 150 ustawy o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. sprawy wszczęte i nie zakończone do dnia 1 maja 2004 r. muszą być rozpoznawane według przepisów nowych, a nie dotychczasowych. Związanie zatem, stosownie do treści przepisu art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądu i organów obecnym poglądem Sądu, wyrażonym na tle innego stanu prawnego niż ten według którego zarówno organy ( ewentualnie Sąd ) będą musiały w sprawie orzekać, nie znajduje prawnego i racjonalnego usprawiedliwienia. Warto zwrócić w tym miejscu również uwagę, że zgodnie z przepisem art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonywane. Stwierdzenie zatem przez Sąd, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w sytuacji, gdy decyzja ta już z mocy prawa dawno wygasła także musi być uznane za postępowanie niekonsekwentne i niezrozumiałe. Jednocześnie brak jest podstaw prawnych do traktowania w sposób zróżnicowany pod względem procesowym przypadków, w których skargę uwzględniono od przypadków w których skargi były niezasadne. Ponadto w tej ostatniej sytuacji praktycznie dla strony jest rzeczą obojętną czy skarga jej została oddalona czy też Sąd umorzył postępowania sądowe. Zaskarżona decyzja bowiem i tak ( oczywiście jeśli nie jest to wyjątek przewidziany nową ustawą ) wygasła już z dniem 1 maja 2004 r. i w obrocie prawnym nie istnieje. W związku z akcentowaną już wcześniej zmianą stanu prawnego w tym przypadku zarówno oddalenie skargi jak i umorzenie postępowania nie tamuje stronie wystąpienia z wnioskiem o przyznanie jej określonego świadczenia z zakresu pomocy społecznej przewidzianego nowym ustawodawstwem. Biorąc zatem powyższe pod uwagę Sąd - z mocy przepisu art. 161 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł -jak w sentencji