I SA/Wa 777/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Berbecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2015 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. i J. D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: W dniu 9 grudnia 2013 r. do Wojewody [...] wpłynął wniosek J. L. o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. i J. D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła J. L. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Skarbu Państwa, przywołując treść art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1090 ze zm.), wskazał , iż aby uzyskać potwierdzenie prawa do rekompensaty, należało wystąpić ze stosownym wnioskiem w ustawowym terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. Wniosek J. L. o potwierdzenie prawa do rekompensaty wpłynął do organu w dniu 9 grudnia 2013 r. Do wniosku należało dołączyć dokumenty wymienione w art. 6 przedmiotowej ustawy. Minister wskazał, że wyrokiem z dnia 23 października 2012 r. Trybunał Konstytucyjny (sygn. akt. SK 11/12 - sentencja wyroku ogłoszona dnia 30 października 2012 r., Dz. U. z 2012 r. poz. 1195) orzekł, że art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. w zakresie, w jakim uzależnia prawo do rekompensaty od zamieszkiwania w dacie 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu 27 lutego 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r., poz. 195) – zwana dalej "ustawą zmieniającą". Na podstawie art. 1 ustawy zmieniającej dokonano zmiany przepisu art. 2 ustawy. Art. 2 ust. 1 ustawy zmieniającej stanowi, iż osoby, którym odmówiono potwierdzenia prawa do rekompensaty z powodu niespełnienia wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, mogą złożyć wniosek o wznowienie postępowania, zaś art. 2.ust. 2 przewiduje również osobom, które nie złożyły wniosku w terminie, o którym mowa art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., złożenie nowego wniosku, o ile wykażą , że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane w tej ustawie. Zdaniem Ministra Skarbu taka sytuacja nie zachodzi w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy uznał również, że w sprawie nie ma zastosowania art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty, gdyż znajdujące się w aktach sprawy postanowienie z dnia [...] lutego 1948 r. Wojewódzkiego Oddziału Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w W. stało się ostateczne. Biorąc powyższe pod uwagę, organ II instancji uznał, że Wojewoda [...] w zgodzie z ustawą odmówił J. L. prawa do rekompensaty. Na powyższą decyzję J. L. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca opisała bezskuteczne starania swojej rodziny o uzyskanie prawa do rekompensaty oraz podała, że w dniu 27 lutego 2014 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, która przywróciła działanie ustawy reprywatyzacyjnej na pół roku. Pomimo że jej wniosek został złożony wcześniej ( 6 grudnia 2013 r. ) to i tak omówiono jej przyznania prawa do rekompensaty z powodu przedawnienia. To powoduje, że czuje się pokrzywdzona działaniem organów. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w sprawie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez W. i J. D. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości K. przy ul. [...]. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zarówno zaskarżona decyzja, jak również decyzja poprzedzająca nie naruszają prawa. Materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji były przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1090 z późn. zm.) powoływanej dalej jako: "ustawa zabużańska". Prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w myśl przepisów tej ustawy, przysługuje ich właścicielowi (art. 2), a w przypadku jego śmierci wszystkim jego spadkobiercom bądź niektórym z nich wskazanym przez pozostałych spadkobierców, o czym stanowi art. 3 ust. 2 ustawy. Zgodnie natomiast z art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Z wniosku złożonego w dniu 9 grudnia 2013 r.( data wpływu do organu) przez J. L. wynika, że jej ojciec W. D. zmarł w 1942 roku, zaś matka J. D. w 1952 r., ona zaś jest jedną z ich spadkobierców, nie złożyła na tę okoliczność jednak żadnego dowodu. W niniejszej sprawie najistotniejszą kwestią podlegającą ocenie, jest kwestia zachowania terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty. Z akt administracyjnych wynika, że wniosek J. L. o potwierdzenie prawa do rekompensaty wpłynął do organu w dniu 9 grudnia 2013 r. Przewidziany w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej termin do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. 31 grudnia 2008 r., jest terminem prawa materialnego, który ogranicza w czasie dochodzenie praw podmiotowych. Zatem warunkiem potwierdzenia prawa do rekompensaty, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie, jest złożenie stosownego wniosku, jednakże nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Termin ten ma charakter zawity i nie podlega przywróceniu. Uchybienie temu terminowi wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa, i to bez względu na przyczyny złożenia wniosku po terminie. Wygaśnięcie roszczenia oznacza, że po upływie terminu wskazanego w ustawie roszczenie nie przysługuje i nie może być dochodzone. Termin prawa materialnego podlega przywróceniu tylko wyjątkowo i jedynie wówczas, gdy taką możliwość przewidują przepisy określające dany termin, jednakże przepisy ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. przepisu takiego nie przewidują. Zasadniczą i zarazem pierwotną przyczyną oddalenia skargi jest to, iż wniosek skarżącej został złożony po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy zabużańskiej. W sprawie tej nie może mieć zastosowanie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2012 r. (SK 11/12) uznający art. 2 pkt 1 cyt. ustawy za niezgodny z art. 64 ust. 2 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, odnośnie obowiązku zamieszkiwania na byłym terytorium Państwa Polskiego. Nowelizacja art. 2 ust. 1 ustawy o prawie do rekompensaty wprowadzona została ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. na skutek ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W ocenie sądu treść art. 2 ustawy zmieniającej oznacza, że osoby, którym odmówiono przyznania prawa do rekompensaty wyłącznie z uwagi na fakt nie spełnienia przesłanki zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, mogą na skutek powołanego wyroku i wprowadzonej nowelizacji do ustawy o prawie do rekompensaty ubiegać się o wznowienie postępowania, zaś osoby, które nie złożyły wniosku w terminie, o którym mowa art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. mogą złożyć nowy wniosek, o ile wykażą , że na ocenę spełnienia przez nie wymogu zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczpospolitej Polskiej mają wpływ zmiany dokonane w tej ustawie. Nie można zatem uznać za prawidłowe stanowisko zaprezentowanemu przez skarżącą w skardze o "przywróceniu" na pół roku działania ustawy rekompensacyjnej, gdyż ustawa zmieniająca z dnia 12 grudnia 2013 r. ma zastosowanie tylko do określonej sytuacji faktycznej, nie powoduje natomiast zmiany terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty. Przesłanka zamieszkiwania na były terytorium Państwa Polskiego nie była bowiem w ogóle podnoszona przez skarżącą, nie była też przedmiotem oceny organów administracyjnych w przedmiotowej sprawie, skoro w pierwszej kolejności należało zbadać czy wniosek wpłynął w terminie. Temu, że wniosek został złożony po terminie nie przeczy zresztą sama skarżąca, usprawiedliwiając ten fakt problemami zdrowotnymi, trudną sytuacją materialną oraz wysokimi kosztami uzyskania dokumentów z archiwów. Te okoliczności nie mogą być jednak brane pod uwagę w niniejszym postępowaniu. Prawidłowo również organ wskazał, że z powodu znajdowania się w obiegu prawnym ostatecznego postanowienia z dnia [...] lutego 1948 r. Wojewódzkiego Oddziału Państwowego Urzędu Repatriacyjnego w W. o oddaleniu prośby petenta z dnia [...] sierpnia 1948 r. o wydaniu orzeczenia odszkodowawczego za pozostawiony przez za Bugiem majątek nieruchomy, nie ma w sprawie zastosowania art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., z którego wynika, że sprawa wszczęta wnioskiem złożonym w trybie ustawy z 2005 r. stanowi sprawę odrębną od sprawy zakończonej wydaniem decyzji na podstawie przepisów obowiązujących przed jej wejściem w życie. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem Sądu, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, przepisy prawa materialnego jak również postępowania administracyjnego zostały właściwie zastosowane zarówno przez Ministra Skarbu Państwa jak i Wojewodę [...]. W tej sytuacji, w oparciu o art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd skargę oddalił. ----------------------- 5