I SA/Wa 779/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska (spr.) Sędziowie WSA Jolanta Zdanowicz asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Bożena Dąbkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły [...] i [...] im. [...] [...] w W. z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] Wyższej Szkoły [...] i [...] im. [...] [...] w W. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...]; 2.stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3.zasądza od Uczelnianej Odwoławczej Komisji Stypendialnej Wyższej Szkoły [...] i [...] im. [...] [...] w W. na rzecz skarżącej I. M. kwotę 200 złotych (dwieście) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 779/05 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna Wyższej Szkoły [...] i [...] im. [...] utrzymała w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] tej uczelni z dnia [...] listopada 2004 r. w przedmiocie odmowy przyznania I. M. stypendium [...]. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że Wydziałowa Komisja Stypendialna, po rozpatrzeniu wniosku I. M. o przyznanie stypendium [...], zgodnie z postanowieniem § 9 i § 13 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów z dnia 24 września 2004 r. zwanego dalej Regulaminem, w dniu [...] listopada 2004 r. wydała decyzję nr [...], mocą której odmówiła wnioskodawczyni przyznania stypendium [...] na rok akademicki 2004/2005, gdyż na podstawie załączonych do wniosku dokumentów nie można było ustalić wysokości dochodu na osobę w jej rodzinie, co zgodnie z § 9 ust. 2 Regulaminu stanowi warunek konieczny uzyskania powyższego stypendium. Organ podniósł, że złożone przez I. M. odwołanie i załączone do niego dokumenty nie wpłynęły na zmianę stanu faktycznego, a we wniosku brakuje dokumentów, tj. zaświadczeń rodziców i rodzeństwa z urzędu skarbowego o osiągniętych dochodach w 2003 r. Organ odwoławczy wskazał, że po ponownym przeanalizowaniu wniosku uzupełnionego dokumentami złożonymi wraz z odwołaniem, Uczelniana Odwoławcza Komisja Stypendialna podjęła decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej, gdyż na ich podstawie nadal, nie możliwym jest ustalenie wysokości miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie wnioskodawczyni. Na powyższą decyzję skargę w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła I. M. Skarżąca podniosła, że nie pozostaje na utrzymaniu rodziców, bowiem samodzielnie się utrzymuje. Wskazała, że jest w trudnej sytuacji materialnej. Skarżąca podkreśliła, że składając wniosek przedstawiła wszystkim niezbędne dokumenty. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że podstawową przesłanką umożliwiającą przyznanie stronie świadczenia pomocy materialnej w formie stypendium [...] jest ustalenie przez organ przyznający rzeczywistych dochodów rodziny strony w roku poprzedzającym złożenie wniosku, czyli w roku 2003. Przy ustalaniu dochodów rodziny strony organy obu instancji opierały się na przepisach § 14 pkt 4 oraz § 15 ust. 6 Regulaminu ustalenia wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów z dnia 24 września 2004 r. Zgodnie z § 14 pkt 4 Regulaminu przez rodzinę należy rozumieć odpowiednio małżonków, rodziców, opiekuna prawnego dziecka, opiekuna faktycznego dziecka oraz pozostające na utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia. Zgodnie z § 15 ust. 6 Regulaminu jeżeli student zawarł związek małżeński i w nim pozostaje, a jego małżonek pracuje zawodowo lub posiada inne stałe źródło dochodów, przyjmuje się, że student z małżonkiem i ewentualnie dziećmi tworzą odrębną rodzinę i przy obliczaniu dochodu rodziny za osoby pozostające na utrzymaniu uznaje się tylko członków tej rodziny. Organ wskazał, że z przyjętych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych jednoznacznie wynika, że strona nie spełnia przesłanki zawartej w § 15 ust. 6 Regulaminu, a zatem do dochodów rodziny strony powinny być zaliczone także osiągnięte w 2003 r. dochody rodziców i ewentualnego rodzeństwa. Przy ustaleniu braku samodzielności finansowej strony organy obu instancji posiłkowały się także pismem z dnia [...] sierpnia 2004 r. Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu skierowanym do Rektorów Szkół Wyższych, zgodnie z treścią którego student jest samodzielny finansowo jeżeli spełnia łącznie warunki: 1) posiada stałe źródło dochodów w ostatnim roku podatkowym, 2) posiada stałe źródło dochodów w roku bieżącym, 3) jego miesięczny dochód w wymienionych okresach nie jest mniejszy od najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników, ogłoszonego na podstawie odrębnych przepisów, obowiązującego w ostatnim miesiącu roku podatkowego w przypadku dochodu studenta z ostatniego roku podatkowego i obowiązującego w miesiącu złożenia wniosku o przyznanie stypendium w przypadku studenta z roku bieżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu. Stosownie do treści art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwana ppsa), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga analizowana pod tym względem zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały bowiem z naruszeniem prawa procesowego. Jest poza sporem, że skarżąca składając wniosek do Wydziałowej Komisji Stypendialnej o przyznanie stypendium [...] wykazała wyłącznie własny dochód za z 2003 r. w wysokości [...] zł. Z akt sprawy (k. 6) wynika, że organ pierwszej instancji skierował do skarżącej wyłącznie jedno wezwanie w dniu 9 listopada 2004 r. żądając uzupełnienia braków wniosku poprzez złożenie oświadczenia o niepobieraniu stypendium [...] na innej uczelni. Tymczasem z decyzji nr [...] z [...] listopada 2004 r. wynika, że podstawą odmowy przyznania stypendium [...] był "niewłaściwie wypełniony wniosek i załączone do niego niewłaściwe dokumenty". Oznacza to, że skoro organ pierwszoinstancyjny nie występował o uzupełnienie innych braków, to jego decyzja wydana była przedwcześnie. Wymaga podkreślenia, że przepis § 15 ust. 1 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, dalej zwany "Regulaminem", stanowi, że wypełniając formularz wniosku o przyznanie stypendium [...] student składa oświadczenie o liczbie członków rodziny utrzymujących się ze swoich połączonych dochodów. Ponadto osoba podpisująca tę decyzję nie wskazała zajmowanego stanowiska służbowego, a do decyzji nie zostało dołączone upoważnienie do podpisania decyzji zgodnie z wymogami art. 152 a ust. 4 w związku z art. 161 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 z późn. zm.) i związku z art. 268a kpa. Z tych przepisów wynika, że jeżeli decyzję w przedmiocie stypendium [...] nie podpisuje przewodniczący komisji, lecz jego zastępca, to winien on dołączyć do decyzji upoważnienie wydane w formie pisemnej wydane zgodnie z treścią art. 268a kpa. Przy czym art. 152 a ust. 4 wyżej przytoczonej ustawy o szkolnictwie wyższym zawęża krąg osób, którym przewodniczący komisji może udzielić upoważnienia. Takie upoważnienie może dotyczyć wyłącznie zastępcy przewodniczącego komisji, a nie innego członka komisji. Powyższe uchybienia procesowe organ odwoławczy obowiązany był uwzględnić z urzędu, bez względu na zarzuty odwołania. Zgodnie bowiem z zasadą dwuinstancyjności organ ten ponownie rozpoznaje i rozstrzyga sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy naruszył art. 138 § 1 pkt 1 kpa., gdyż utrzymał w mocy wadliwą procesowo decyzję organu pierwszej instancji, nie uzupełnił braków postępowania dowodowego i w sposób niewystarczający odniósł się do zarzutu odwołania, jedynie lakonicznie stwierdzając, że złożone odwołanie nie wpłynęło na zmianę stanu faktycznego. Ponadto jak wynika z adnotacji na odwołaniu, do odwołania nie zostały dołączone załączniki. Z kolei organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołuje się na załączone do odwołania dokumenty. Nie wiadomo więc, jakie dokumenty organ rozpatrywał w postępowaniu odwoławczym. Narusza to przepisy art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa., w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W decyzjach organów obu instancji nie zostały omówione wszystkie zastosowane przepisy Regulaminu. Kluczowa dla sprawy jest interpretacja przepisów § 14 pkt 4 w związku z § 15 ust. 1 Regulaminu. Przepisy te wymagają łącznej interpretacji. Zgodnie z treścią § 15 ust. 1 Regulaminu, w oświadczeniu uwzględnia się tylko tych członków rodziny, którzy utrzymują się ze swoich połączonych dochodów. Organy obu instancji nie omówiły jak rozumieją te przepisy. Tylko częściowo ich rozumienie przedstawił organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, a więc decyzje nie spełniają wymogów art. 107 § 3 kpa. Brak w nich przede wszystkim odniesienia się do kwestii ukończenia przez studenta wieku 25 lat, jeżeli nie pozostaje on na utrzymaniu rodziny. Nie można podzielić stanowiska zawartego w odpowiedzi na skargę, że jeżeli student nie spełnia przesłanki zawartej w § 15 ust. 6 Regulaminu, to niejako automatycznie należy uwzględniać rodziców i rodzeństwo studenta przy obliczaniu dochodu na osobę w jego rodzinie, niezależnie od utrzymywania się z połączonych dochodów. Organ nie zbadał indywidualnej sytuacji skarżącej w tym zakresie. Ponadto powoływanie się w decyzji administracyjnej na wytyczne Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu, które nie są prawem powszechnie obowiązującym w rozumieniu art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, nie jest prawidłowe. Mając na uwadze omówione powyżej okoliczności sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku z mocy art. 145 § 1 pkt 1) lit. c ) i art. 152 ustawy ppsa. O kosztach postępowania sąd orzekł zgodnie z treścią art. 200 ustawy ppsa. Organ pierwszej instancji ponownie rozpoznając wniosek skarżącej o przyznanie stypendium [...] zażąda złożenia oświadczenie o liczbie członków rodziny utrzymujących się ze swoich połączonych dochodów w 2003 r., stosownie do treści § 15 ust. 1 Regulaminu. Organ zbada indywidualną sytuacje skarżącej. W zależności od wyników tych ustaleń organ wyda stosowną decyzję.