I SA/Wa 782/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska /spr./ Sędzia WSA Jerzy Siegień Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2007 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], decyzją z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...], mocą której przyznano W. K. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w lutym 2007 r. w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zużycia wody za [...] kwartał 2006 r. - w kwocie [...] zł oraz zakup biletu [...] do [...] na wizytę lekarską w Poradni [...] - w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że W. K. wnioskiem z dnia [...] lutego 2007 r. wystąpił do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z prośbą o przyznanie zasiłku celowego w wysokości "[...] zł na wodę", zaś wnioskiem z dnia [...] lutego 2007 r. wystąpił m.in. o przyznanie zasiłku celowego w wysokości "[...] zł za bilet [...] do Poradni [...] w P.". Burmistrz Gminy [...] decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. przyznał W. K. świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w lutym 2007 r. w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zużycia wody za [...] kwartał 2006 r. - w kwocie [...] zł oraz zakup biletu [...] do [...] na wizytę lekarską w Poradni [...] - w kwocie [...] zł. W odwołaniu od powyższej decyzji W. K. zakwestionował zasadność podjętego rozstrzygnięcia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] rozpoznając sprawę stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i podkreślił, że Państwo powołując instytucję pomocy społecznej nałożyło na nią obowiązek realizacji swojej polityki pomocy osobom i rodzinom, które nie są w stanie, z różnych przyczyn, pokonać trudnych sytuacji życiowych. Pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich satysfakcjonującej, czy pożądanej. Przy czym ma to być pomoc w wysokości umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a nie na poziomie uznanym przez stronę za wystarczająco wysoki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że ustawa o pomocy społecznej daje także wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 2 ust. 4). Organ odwoławczy podniósł również, że w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza, jeśli sprawa rozpoznawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego, jak to ma miejsce w przypadku zasiłku celowego, odmowa przyznania pomocy może nastąpić tylko wówczas, jeżeli udowodnione zostanie, na podstawie dowodów określonych w art. 75 kpa i przy zachowaniu zasad ustalonych art. 7 i art. 77 § 1 kpa, że ubiegający się o pomoc, choć znajduje się w trudnej sytuacji, jest w stanie tę sytuację sam pokonać i jego żądania nie odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, będący materialnoprawną podstawą przyznania pomocy w formie zasiłku celowego stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyty w powołanym przepisie zwrot "może" wskazuje zatem, że w przypadkach nim określonych orzekanie następuje w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że przyznanie zasiłku celowego nie jest obligatoryjne, nawet wówczas, gdy zostaną spełnione wszystkie przesłanki warunkujące udzielenie tej pomocy. Udzielenie pomocy społecznej jest również limitowane posiadanymi przez organ administracji środkami pieniężnymi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaznaczyło, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że W. K. nie pracuje zawodowo, mieszka sam i samotnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest on osobą [...] i z tego tytułu otrzymuje zasiłek [...] w wysokości [...] zł miesięcznie, co wraz z otrzymywaną [...] w wysokości [...] zł stanowi jego jedyne źródło dochodów. Łączny dochód miesięczny wnioskodawcy wynosi [...] zł i stanowi równowartość określonego ustawowo kryterium dochodowego (tj. kwoty [...] zł). W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji nie przekroczył granic uznania. Skarżący musi zdawać sobie sprawę z faktu, że przyznanie zasiłku [...] z pomocy społecznej nie jest prawnym obowiązkiem organów administracji i nie rodzi dla strony roszczenia o przyznanie świadczenia, zaś dla ośrodka obowiązku jego przyznania. Ośrodki zachowują w tej mierze znaczny zakres swobody zarówno w ocenie warunków bytowych osoby zainteresowanej, jak i w ocenie okoliczności sprawy, a także korzystają ze znacznego zakresu swobody w wyborze właściwego rozstrzygnięcia. Dzięki temu stwarza się możliwość dokonywania właściwych wyborów, ale tym samym nie każdy potrzebujący w każdym czasie może uzyskać spełnienie pełnych oczekiwań, ze względu na ograniczone środki, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej. Organ odwoławczy zaznaczył, że W. K. otrzymuje stałe wsparcie finansowe z pomocy społecznej. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] podniosło ponadto, że organy pomocy społecznej nie mają obowiązku wyręczania swoich klientów w ich osobistych staraniach o zapewnienie poprawy swego bytu. Zaspokajanie potrzeb z zasobów pomocy społecznej powinno być ukierunkowane w pierwszej kolejności na te osoby, które ze względu na całkowity brak dochodów lub ich nieznaczną wysokość bez udzielenia im pomocy nie byłyby w stanie egzystować. Skarżący – w ocenie organu - do takich osób nie należy. Fakt, że nie wszystkie żądania skarżącego zostały spełnione, nie może być uznane za niewłaściwe. Pomoc społeczna ma udzielać wsparcia, a nie spełniać wszystkie, często wygórowane żądania podopiecznych. Organ zaznaczył, że wymienione we wniosku z dnia [...] lutego 2007 r. żądanie przyznania pomocy zostało rozstrzygnięte decyzją z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...]. Tym samym - zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] - rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji było prawidłowe. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył W. K. Podkreślić trzeba, że uzasadnienie skargi oraz zawarte w niej zarzuty są nieczytelne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2007 r. nie narusza prawa. Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Stosownie do treści art. 2 ust. 1 tej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zaznaczyć trzeba, że zadaniem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1). Nie oznacza to jednak, że pomoc społeczna ma utrzymywać osoby, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej oraz zaspakajać ich wszystkie potrzeby i oczekiwania. Zwłaszcza, że możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie. Stosownie do treści art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z powołanego przepisu wynika – jak słusznie zauważył organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Oznacza to, co już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie sądowym, że sam fakt spełniania ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego. Nie zawsze też świadczenie zostanie przyznane w wysokości zgodnej z oczekiwaniami osoby ubiegającej się o nie. Z przepisów ustawy o pomocy społecznej, regulujących tryb przyznawania zasiłku celowego wynika, że udzielając świadczeń z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Zaznaczyć trzeba, że uznanie administracyjne obejmuje również prawo do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalić w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Jak bowiem wskazano możliwości finansowe organów odpowiedzialnych za udzielenie pomocy nie są nieograniczone, a liczba osób wymagających wsparcia jest znaczna i stale rośnie. Tym samym organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. W rozpoznawanej sprawie organ uznał, że W. K. spełnia przesłanki określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej warunkujące uzyskanie świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego i przyznał skarżącemu zasiłek celowy w lutym 2007 r. w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów zużycia wody za [...] kwartał 2006 r. - w kwocie [...] zł oraz zakup biletu [...] do [...] na wizytę lekarska w Poradni [...] - w kwocie [...] zł. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2007 r. nie narusza prawa. W uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśniono motywy podjętego rozstrzygnięcia. Wskazano, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi oraz że muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby skarżącego (który otrzymuje stałe wsparcie z pomocy społecznej) i cel pomocy, ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja wydana została w granicach uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić niezgodności z prawem. Zwłaszcza, że jest to decyzja korzystna dla skarżącego, a z uwagi na [...] skargi trudno jest stwierdzić jakimi motywami kierował się W. K. zaskarżając ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaznaczyć dodatkowo trzeba, że z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, iż zawarte we wnioskach z dnia [...] lutego 2007 r. i z dnia [...] lutego 2007 r. pozostałe żądania skarżącego dotyczące przyznania świadczeń z pomocy społecznej zostały rozstrzygnięte stosownymi decyzjami Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] i nr [...] utrzymującymi w mocy decyzje Burmistrza Gminy [...] z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...] i nr [...]. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.