I SA/Wa 782/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Daniela Kozłowska Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2010 r. sprawy ze skargi H.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu gruntu nieruchomości [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Nieruchomość [...] położona przy ul. [...], oznaczona hip. nr [...], stanowiąca własność J. i M. P., na mocy art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) przeszła z dniem 21 listopada 1945 r., tj. z dniem wejścia w życie dekretu, na własność gminy m. W., a następnie na własność Skarbu Państwa. Przedmiotowa nieruchomość oznaczona obecnie jako część działki ewid. nr [...] z obrębu [...], stała się z dniem 27 maja 1990 r. własnością Dzielnicy-Gminy W. [...], co wynika z decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 1994 r., nr [...]. Obecnie działka stanowi własność miasta [...] W. na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 ze zm.). W dniu [...] maja 1986 r. M.P. złożyła wniosek o ustanowienie wieczystej dzierżawy do działki nr [...] przy ul. [...], róg [...] w W. Następnie H.P., następca prawny M.P. (postanowienie Sądu Rejonowego dla W. [...] Wydział I Cywilny z dnia [...] marca 1989, sygn. akt [...]) pismem z dnia [...] marca 1990 r. wystąpił o zwrot w/w nieruchomości. Pismem z dnia [...] listopada 1996 r. skarżący wystąpił o ustanowienie użytkowania wieczystego działki położonej w W. przy ul. [...] i [...], nr hip. [...]. Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] Prezydent W. odmówił H.P. ustanowienia na jego rzecz prawa użytkowania wieczystego do niezabudowanego gruntu o pow. [...] m² położonego przy ul. [...], ozn. jako część działki ewid. nr [...] z obrębu [...]. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że wniosek o ustanowienie prawa własności czasowej do nieruchomości [...], o którym mowa w art. 7 ust. 1 i 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nie został złożony przez poprzednich właścicieli. Dopiero w dniu [...] maja 1986 r. M.P. złożyła wniosek o ustanowienie wieczystej dzierżawy do działki nr [...] przy ul. [...], róg [...] w W. Prezydent W. uznał, że stosownie do mającego aktualnie zastosowanie w sprawach zwrotów nieruchomości objętych działaniem w/w dekretu z dnia 26 października 1945 r., art. 214 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), poprzednim właścicielom działek zabudowanych domami jednorodzinnymi, małymi domami mieszkalnymi i domami, w których liczba izb nie przekraczała 20, jeżeli zgłosili oni lub ich następcy prawny w terminie do dnia 31 grudnia 1988 wnioski o oddanie w/w gruntów w użytkowanie wieczyste, może zostać zwrócona jedna nieruchomość. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ I instancji stwierdził, że w dniu 21 listopada 1945 r., tj. w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., grunt nr [...] przy ul. [...], róg [...] w W., nie był zabudowany budynkiem, o którym mowa w art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy zdjęcie lotnicze wykonane w 1945 r. Prezydent W. stwierdził, że nieruchomość ta nie była zabudowana także przed w/w datą, co wynika z umowy sprzedaży z dnia [...] kwietnia 1943 r., Rep. [...] oraz nie jest zabudowana obecnie. Po rozpatrzeniu odwołania H.P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...]. Organ II instancji podzielił w pełni pogląd Prezydenta W. i stwierdził, że uwzględnienie żądania oddania gruntu nieruchomości położonej przy ul. [...] w użytkowanie wieczyste na podstawie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie było możliwe ze względu na niespełnienie określonego w nim warunku – bezspornego ustalenia, że grunt był zabudowany w określony w nim sposób. W niniejszej sprawie został spełniony tylko jeden warunek, tj. złożenie wniosku w terminie do dnia 31 grudnia 1988 r. Wobec powyższego, zdaniem Samorządowego kolegium Odwoławczego w W., decyzja odmowna była zasadna i zgodna z prawem. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] złożył H.P., domagając się zwrotu odebranej nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, choć z innych powodów, niż podniesione w skardze. Poza sporem jest to, że skarżący oraz jego poprzednik prawny M.P. w swych pismach z dnia [...] maja 1986 r., [...] marca 1990 r. oraz z [...] listopada 1996 r. i [...] września 2009 r. domagali się ustanowienia prawa użytkowania wieczystego bądź zwrotu nieruchomości przejętej dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Rację ma organ, że z całości dokumentacji dotyczącej spornej nieruchomości (np. z aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1943 r., Rep. [...]), jak i z twierdzeń samego skarżącego zawartych w pismach z dnia [...] marca 1990 r., z dnia [...] lutego 2010 r. oraz z dnia [...] lutego 2010 r. wynika, że działka nr hip. [...] nie została zabudowana w sposób, o jakim mowa w art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zastrzeżenia Sądu budzi jednak to, że w sytuacji, gdy wnioski skarżącego o zwrot przedmiotowego gruntu już bez potrzeby głębszej analizy stanu faktycznego sprawy nie zasługiwały na uwzględnienie, obowiązkiem organu było wyjaśnienie stronie, że domaganie się stosownej rekompensaty za grunt niezabudowany może nastąpić na podstawie przepisu art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, o którego treści organ winien stronę pouczyć. Skoro organ dysponował wiedzą na temat stanu prawnego i faktycznego sprawy, który z góry przesądzał o niemożności uwzględnienia wniosku skarżącego w trybie art. 214 ugn, to był zobligowany do wezwania H.P. o sprecyzowanie żądania (art. 50 § 1 Kpa), tzn. wskazanie, czy skarżący żąda załatwienia sprawy na podstawie art. 215 ugn. Sąd zauważa, że M.P. jak i H.P. nie wskazywali w swych wnioskach podstawy prawnej swego żądania, a przepis art. 215 ust. 2 umożliwia uzyskanie odszkodowania nie tylko w formie pieniężnej, lecz również w formie rzeczowej (ustanowienia na rzecz wnioskodawcy użytkowania wieczystego), a więc w formie, której domagał się skarżący i jago poprzednik prawny. Zdaniem Sądu, przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy obowiązkiem organu było wyjaśnienie i załatwienie sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu strony (art. 7 Kpa). Działanie organu winno pogłębiać świadomość prawną obywatela i budzić jego zaufanie do organu (art. 8 Kpa). Środkiem do realizacji tego obowiązku jest udzielanie stronie należytej informacji faktycznej i prawnej, wyjaśnień i wskazówek, aby obywatel nie poniósł szkody z powodu nieznajomości prawa (art. 9 Kpa). Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie organy administracji publicznej działały z pominięciem naczelnych reguł postępowania zasady postępowania określonych w art. 7– 9 Kpa, a naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutu strony, że dekret z dnia 26 października 1945 r. jest bezprawny, Sąd wskazuje, że jest to akt normatywny nadal funkcjonujący w obrocie prawnym, a zatem legalny. Jeżeli zaś chodzi o podnoszone w skardze okoliczności dotyczące losów rodziny skarżącego jego starań o prawo do utraconego gruntu, to Sąd stwierdza, że zagadnienia te pozostają bez wpływu na ocenę legalności podjętego w sprawie rozstrzygnięcia. W ponownie prowadzonym postępowaniu Prezydent W. zwróci się na piśmie do H.P. W piśmie tym pouczy skarżącego, o treści przepisów z art. 214 i 215 ugn i wezwie go do wypowiedzenia się w zakreślonym terminie, na podstawie którego z tych przepisów wniosek M.P. z dnia [...] maja 1986 r., poparty podaniami H.P. z dnia [...] marca 1990 r., [...] listopada 1996 r., [...] września 2009 r. winien być załatwiony. Po udzieleniu przez stronę odpowiedzi na wezwanie organ podejmie dalsze czynności procesowe w zależności od okoliczności sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.