I SA/Wa 785/05
WyrokWSA w Warszawie2007-02-14
Skład orzekający: Daniela Kozłowska, Maria Tarnowska, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odszkodowanie za nieruchomość objętą dekretem z 1945 r. przysługuje, jeśli działka przed wejściem w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a poprzedni właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r., przy czym pojęcie 'budownictwo jednorodzinne' należy rozumieć zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie wejścia w życie dekretu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odszkodowanie za nieruchomość objętą dekretem z 1945 r. przysługuje, jeśli działka przed wejściem w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, a poprzedni właściciel został pozbawiony faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Kluczowe jest przy tym rozumienie pojęcia 'budownictwo jednorodzinne' zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie wejścia w życie dekretu, a nie późniejszymi, które wprowadziły ograniczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi I. W. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie. Nieruchomość została objęta dekretem z 1945 r., a utrata faktycznej możliwości władania nią nastąpiła po 5 kwietnia 1958 r. Organy odmówiły odszkodowania, uznając, że nieruchomość nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne zgodnie z planem zabudowy z 1931 r. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie WSA Maria Tarnowska (spr.) Asesor WSA Przemysław Żmich Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lutego 2007 r. sprawy ze skargi I. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość [...] 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] października 2004 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej I. W. kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania I. P. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] października 2004 r. nr [...] odmawiającej przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. nr [...], o pow. [...] m² - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] podał, że Prezydent W. decyzją z dnia [...] października 2004 r. odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, uzasadniając rozstrzygnięcie brakiem jednej z przesłanek z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] stwierdził, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Prawo własności do tej nieruchomości należało do L. i M. małż. B. oraz do F. i I. małż. P. Organ ustalił, że przez nieruchomość tę przebiega magistrala sieci cieplnej "[...]". Prace związane z rozpoczęciem realizacji obiektu trwały w okresie od 13 grudnia 1978 r. do 29 czerwca 1981 r., a zatem utrata przez byłych właścicieli faktycznej możliwości władania nieruchomością nastąpiła po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Odnosząc się do drugiej przesłanki ustalenia i wypłaty odszkodowania, Wojewoda [...] stwierdził, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, możliwość przeznaczenia nieruchomości pod budownictwo jednorodzinne należy oceniać w oparciu o ogólny plan zabudowania m. st. Warszawy z dnia 11 sierpnia 1931 r. Skoro nieruchomość znajduje się w strefie IVa, a zatem była przeznaczona pod zabudowę zwartą o czterech kondygnacjach do wysokości 15 m i 50 % powierzchni zabudowania, to znaczy, że nie mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, lecz mogła być zabudowana budynkiem wielorodzinnym.
Skargę na decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła I. W.; zarzucając naruszenie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, domagała się uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. i stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
Skarżąca podniosła, że zarówno przed wojną, w okresie obowiązywania planu zabudowy z 1931 r., jak i obecnie, działki wykorzystywane pod zabudowę szeregową to grunt o powierzchni 200 – 250 m², najczęściej zabudowany czterema kondygnacjami naziemnymi (parter + 2 piętra, + poddasze użytkowe pełniące funkcję pomieszczenia rekreacyjnego), i nieruchomość przy ul. [...] spełnia te wymagania.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Skarga jest zasadna, dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza prawo.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest odmowa przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...].
Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku I. P. o odszkodowanie za tę nieruchomość.
Prezydent W., powołując się na art. 215 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.), odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. nr [...], o pow. [...] m², a Wojewoda [...] utrzymał w mocy tę decyzję.
Zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.), przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie tego dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.
Należy zauważyć, że zarówno rozporządzenie z 1928 r. o Prawie budowlanem, które utraciło moc z dniem 14 sierpnia 1961 r., jak również ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - nie definiują pojęcia "budynki" czy "budownictwo jednorodzinne". Jeżeli zatem art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, że odszkodowanie przysługuje wówczas, gdy działka, która była objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, przed datą wejścia w życie tego dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, to oznacza, że do pojęcia "dom jednorodzinny" należy stosować przepisy obowiązujące w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r., i rozumieć w znaczeniu, jakie mu wówczas nadawano. A zatem, w dniu wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. domem jednorodzinnym był budynek zaspokajający potrzeby jednej rodziny, bez ograniczeń powierzchni czy liczby pomieszczeń, które to ograniczenia zostały wprowadzone w późniejszym okresie (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 1999 r. sygn. akt IV SA 1671/97, LEX nr 47437).
W tej sytuacji nie może się ostać stanowisko obu organów orzekających w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania na rzecz skarżącej Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło