I SA/Wa 785/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Maria Tarnowska Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Monika Nowicka Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...]. orzekającą o zwrocie wywłaszczonej (wykupionej) nieruchomości. W toku postępowania ustalono następujący stan faktyczny. Umową sprzedaży z dnia 20 maja 1987 r. zawartą w trybie przepisu art.53 w związku z art. 50 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) Skarb Państwa nabył od E. i S. małżonków R. nieruchomość położoną w W., aktualnie w dzielnicy B. oznaczoną jako działka nr [...] (obecnie: działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...]), o powierzchni [...] m², z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego [...], zgodnie z decyzją Urzędu W. Wydział Urbanistyki i Architektury o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej z dnia [...] sierpnia 1979 r. nr [...]. Wnioskiem z dnia 5 lipca 1995 r. E. R. wystąpił o zwrot wywłaszczonej nieruchomości podnosząc, iż do dnia dzisiejszego przedmiotowa nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Następnie wniosek taki złożyli C. R. i S. R., zaś pismem z dnia 10 maja 2005 r. o zwrot nieruchomości wystąpili również pozostali spadkobiercy byłych właścicieli. Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2004 r. wyznaczył jako organ właściwy do załatwienia zwrotu opisanej wyżej nieruchomości Starostę L. Po rozpoznaniu tego wniosku Starosta L. decyzją z dnia [...] lipca 2007 r., nr [...]. orzekł o zwrocie wywłaszczonej (wykupionej) nieruchomości, oznaczonej obecnie jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m², położonej w W. w dzielnicy [...] na rzecz S. R., R. B., C. R. i S. R.. Jednocześnie zobowiązał ich do zwrotu na rzecz Miasta W. zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwocie [...] zł. Starosta stwierdził, że zgodnie z art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, postępowanie o zwrot nieruchomości wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie powołanej wyżej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów Przepisy art. 216 ust. 2 pkt 3 tejże ustawy zawierają jednoznaczną ustawową definicję stosowania przepisów dotyczących zwrotów wywłaszczonych nieruchomości do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - zatem mają zastosowanie w niniejszej sprawie. W myśl art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami poprzedni właściciel lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu – w niniejszej sprawie na cel określony w akcie notarialnym nabycia nieruchomości. Zaś zgodnie z art. 137 ust. 1 nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu jeżeli: 1) pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu, 2) pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Omawiana nieruchomość - działka ewidencyjna nr [...] - stanowi obecnie własność Miasta W. Starosta stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (w szczególności oględzin nieruchomości z dnia 1 sierpnia 2006 r., wyjaśnień stron oraz pism Urzędu W.) wynika, iż przedmiotowa nieruchomość - mimo że leży w granicach lokalizacji osiedla mieszkaniowego [...] - stanowi niezabudowaną i niezagospodarowaną działkę, porośniętą w nieuporządkowany sposób drzewami i krzewami, w kilku miejscach znajdują się nielegalne składowiska śmieci. Wobec tego jest bezsporne, że działka nie została zagospodarowana w znaczeniu prawnym i faktycznym zgodnie z celem wywłaszczenia (wykupu). Zachodzą zatem przesłanki do uznania nieruchomości za zbędną na cel wywłaszczenia (wykupu) w rozumieniu art. 137 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami i do orzeczenia o jej zwrocie na rzecz byłego właściciela. Potwierdza powyższe również operat szacunkowy z dnia 30 kwietnia 2007r., w którym stwierdzono, że nieruchomość jest niezabudowana, niezagospodarowana, porośnięta trawą i samosiewkami, a po wywłaszczeniu (wykupie) na nieruchomości nie były podjęte żadne działania, które zmieniłyby wartość przedmiotowej nieruchomości. Ponieważ w niniejszej sprawie spełniony został wymóg określony w w/w art. 137 ust.1 pkt 1 w/w ustawy skutkujący zwrotem nieruchomości, to Starosta L. - stosownie do przepisu art. 136 ust. 3 tejże ustawy - orzekł, że przedmiotowa nieruchomość podlega zwrotowi na rzecz uprawnionych osób, jednocześnie zobowiązując ich do zwrotu wypłaconego odszkodowania w zwaloryzowanej kwocie. Odwołanie od powyższej decyzji Starosty L. wniosło Miasto W. domagając się jej uchylenia z uwagi na brak możliwości dochodzenia zwrotu nieruchomości zbytej w drodze umowy cywilnoprawnej, zawartej na podstawie ustawy z 1985 r., gdyż nie można umowy przenoszącej na rzecz Skarbu Państwa własność przedmiotowej nieruchomości utożsamiać z wywłaszczeniem. Po rozpoznaniu odwołania, Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...]. orzekającą o zwrocie wywłaszczonej (wykupionej) nieruchomości, oznaczonej obecnie jako działka ewidencyjna nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m², położonej w W. w dzielnicy [...] na rzecz S. R., R. B., C. R. i S. R. Wojewoda stwierdził, że zgodnie z przepisem art. 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami sprawy wszczęte, lecz nieukończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie wyżej powołanej ustawy, prowadzi się na podstawie jej przepisów. Natomiast termin "wywłaszczenie" oznacza władcze odjęcie prawa własności lub innego prawa rzeczowego w drodze indywidualnego aktu administracyjnego. Zasadnym jest więc pogląd Prezydenta W., że nie zawierają się w tym zakresie nieruchomości nabyte dla realizacji celów publicznych w drodze umowy cywilnoprawnej. Niemniej jednak, wyjątek od powyższej zasady ustanawia art. 216 ust.2 pkt 3 w/w ustawy, mówiący o nieruchomościach przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Poza tym Wojewoda uznał, iż bezspornym jest, że cel na który przejęto przedmiotową nieruchomość nie został zrealizowany – a zatem spełniony został wymóg określony w przepisie art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, uzasadniający zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz byłych właścicieli i ich spadkobierców. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Miasto W. wnosiło o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podnosiło, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa w drodze umowy cywilnoprawnej, wobec czego mają do niej zastosowanie przepisy prawa cywilnego, a nie administracyjnego - nie można bowiem umowy przenoszącej na rzecz Skarbu Państwa własności przedmiotowej nieruchomości utożsamiać z wywłaszczeniem. Ponadto, art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami nie może mieć zastosowania do umów zawartych przed wejściem w życie tej ustawy tj. przed dniem 1 stycznia 1998 r. Co prawda art. 216 ust.2 pkt 3 tejże ustawy stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jednakże przepis ten nie wyszczególnia umów zawieranych w trakcie obowiązywania tej ustawy. Tym samym - w odniesieniu do nieruchomości nabytej w drodze umowy cywilnoprawnej zawartej w dniu 20 maja 1987 r. – nie ma zastosowania tryb administracyjny przy żądaniu jej zwrotu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2008 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] lipca 2007 r. orzekającą o zwrocie wywłaszczonej (wykupionej) nieruchomości. W niniejszej sprawie niewątpliwym jest fakt, że przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia (wykupu) - pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] - czego nie kwestionuje nawet skarżące Miasto W. Sąd w całości podzielił stanowisko i argumentację organów odnośnie tego, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia (wykupu). Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że cała nieruchomość nie została dotychczas zagospodarowana – jest porośnięta w sposób nieuporządkowany trawą oraz drzewami i krzewami, w kilku miejscach zaś znajdują się nielegalne składowiska śmieci. Ponieważ w powyższej sprawie spełnione zostały wymogi określone w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami skutkujące zwrotem nieruchomości, dlatego tez Sąd przyjął, że stanowisko organów uznających, że wnioskowana nieruchomość podlega zwrotowi na rzecz uprawnionych osób jest prawidłowe. Sąd podzielił również pogląd orzekających w niniejszej sprawie organów odnośnie prawidłowości zastosowania art. 216 ust.2 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Stanowi on, że przepisy rozdziału 6 działu III (zawierające art. 136 i art. 137) stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Nie budzi żadnych wątpliwości Sądu fakt, że przedmiotowa nieruchomość została sprzedana Skarbowi Państwa w trybie przepisu art. 53 w związku z art. 50 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości – co wynika ewidentnie z treści umowy sprzedaży. W związku z powyższym ma do niej zastosowanie art. 216 ust.2 pkt 3 w/w ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Podsumowując, Sąd uznał, że decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem. Stwierdzić też należy, że organy orzekające w sprawie wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy rozstrzyganiu sprawy. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.