I SA/Wa 788/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędzia WSA Gabriela Nowak Protokolant Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2009 r. sprawy ze skargi E.S. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...], utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r., nr [...] stwierdzającą nabycie przez Gminę Miejską L. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], uregulowanej w KW nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wskazała, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. odmówił wznowienia postępowania komunalizacyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] marca 1996 r., podnosząc, że wnioskodawca E.S. nie wykazał uzyskania przed dniem 27 maja 1990 r. tytułu prawnego do spornego mienia, a stronami postępowania komunalizacyjnego w takim stanie prawnym są tylko Skarb Państwa i właściwa gmina. Odwołanie od powyższej decyzji złożył E.S. zarzucając organowi nierespektowanie ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności oraz nierespektowanie ochrony prawa własności. Odwołujący się podniósł, że choć w sprawie spełniona została przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, organ pierwszej instancji uniemożliwił mu uczestnictwo w postępowaniu zwykłym zakończonym ostateczną decyzją z dnia [...] marca 1996 r., pozbawiając go tym samym kontroli instancyjnej powyższego rozstrzygnięcia komunalizacyjnego. E.S. zaznaczył ponadto, że żądał wznowienia postępowania w oparciu o wskazany art. 145 § 1 pkt 5 kpa, zatem Wojewoda [...] nie mógł przed wydaniem postanowienia o wznowieniu i wcześniejszym prowadzeniu wznowionego postępowania, skutecznie dokonać ustaleń w zakresie legitymacji wnoszącego podanie, lecz powinien ograniczyć się do formalnoprawnej oceny wniosku, w tym do oceny czy zachowany został termin do wniesienia żądania o wznowienie. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpoznając sprawę stwierdziła, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Organ drugiej instancji zaznaczył, że postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym i nowym w stosunku do postępowania zwykłego zakończonego ostateczną decyzją komunalizacyjną z dnia [...] marca 1996 r. Przed ewentualnym wydaniem postanowienia o wznowieniu organy administracji mogą dokonać wyłącznie formalnoprawnego sprawdzenia i oceny wniosku o wznowienie. Jednakże – wbrew twierdzeniom odwołującego - już w tej pierwszej fazie postępowania, właściwy organ do którego wpłynęło podanie o wznowienie badając czy jest ono w ogóle dopuszczalne, sprawdza także czy podmiot, który złożył wniosek jest stroną (z uwagi na treść art. 147 kpa) oraz czy został dotrzymany termin do złożenia wniosku określony w art. 148 § 1 kpa. Jeżeli organ w tej pierwszej fazie stwierdzi, że nie został spełniony którykolwiek z wyżej wymienionych wymogów, ma obowiązek wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa). Oceniając spełnienie wskazanego w odwołaniu wymogu dotrzymania terminu do wniesienia podania o wznowienie z powołaniem art. 145 § 1 pkt 5 kpa, organ odwoławczy zaznaczył, że podanie wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 kpa). Obowiązek wykazania kiedy strona dowiedziała się o powyższych okolicznościach ciąży na stronie, która występuje z wnioskiem o wznowienie. Organ drugiej instancji podkreślił, że E.S. wskazał, że o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania dowiedział się w końcu marca 2007 r. w Wydziale Geodezji. Zdaniem Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej nie wskazując daty (dnia) dowiedzenia się o powyższych okolicznościach, ani daty wizyty w Wydziale Geodezji nieokreślonego również urzędu, odwołujący uniemożliwił organom administracji sprawdzenie spełnienia tego ustawowego wymogu i tym samym nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku udowodnienia w jakiej dacie dowiedział się o wspomnianych okolicznościach, a każdy dzień ma w tym względzie istotne znaczenie. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, nie można decyzji organu pierwszej instancji skutecznie zarzucić naruszenia prawa. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł E.S.. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji błędną i dowolną interpretację art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz naruszenie zasad postępowania administracyjnego wskazanych w art. 6, 7, 8, 9, 10 kpa, a także reguł postępowania dowodowego, tj. art. 75 kpa i art. 81 kpa. W uzasadnieniu skargi E.S. podniósł, że organy obu instancji nie przeprowadziły należytego postępowania wyjaśniającego i dowodowego, bowiem miały możliwość przesłuchania świadków, tj. jego oraz osoby mu towarzyszącej podczas wizyty w urzędzie, celem ustalenia zachowania terminu do wniesienia wniosku o wznowienie. Zdaniem skarżącego w wyniku przesłuchania datę można byłoby ustalić z dokładnością do dwóch bądź trzech dni i stwierdzić, że miesięczny termin został zachowany. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem wydane w sprawie rozstrzygnięcia nie naruszają prawa. Na wstępie podkreślić należy, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, w sytuacji gdy zaistnieją przesłanki określone w art. 145 § 1 kpa lub art. 145a § 1 kpa. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od ustanowionej w art. 16 § 1 kpa ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. W związku z czym w orzecznictwie podkreśla się, że przepisy dotyczące wznowienia postępowania wymagają rygorystycznego i ścisłego ich stosowania. Zgodnie z art. 147 kpa wznowienie postępowania następuje z urzędu lub na żądanie strony. Jeżeli zaś organ administracji publicznej właściwy do rozpoznania wniosku o wznowienie postępowania stwierdzi, że żądanie wznowienia nie pochodzi od strony, wydaje wówczas, na podstawie art. 149 § 3 kpa, decyzję odmawiającą wznowienia postępowania. Z powyższego wynika zatem, że w przypadku złożenia wniosku o wznowienie postępowania, obowiązkiem organu jest zbadanie w pierwszej kolejności, czy wniosek pochodzi od podmiotu mającego przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa, zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Przy czym zaznaczyć trzeba, że na tym etapie postępowania organ nie bada zasadności wniosku. Organ bada jedynie czy wniosek pochodzi od osoby, która brała udział w charakterze strony w postępowaniu, w którym zostały wydane decyzje objęte wnioskiem, bądź też nie brała udziału w postępowaniu, ale posiada interes prawny w żądaniu wznowienia postępowania. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że E.S., powołując art. 145 § 1 pkt 5 kpa, wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r., mocą której stwierdzono nabycie przez Gminę Miejską L. z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], w obrębie [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], uregulowanej w KW nr [...]. Przedmiotowa decyzja wydana została na podstawie art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Wskazać zatem należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnych utrwalony został pogląd, że w stronami postępowania komunalizacyjnego, prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, są Skarb Państwa oraz właściwa miejscowo gminą. Inny podmiot może być stroną tego postępowania tylko wówczas, gdy wykaże, że legitymuje się tytułem prawnym do mienia będącego przedmiotem komunalizacji takim, który stałby na przeszkodzie komunalizacji z tego powodu, że przekreślałby tytuł Skarbu Państwa do mienia lub uniemożliwiałby komunalizację z przyczyn przewidzianych w art. 11 powołanej ustawy. Innymi słowy stroną postępowania komunalizacyjnego poza Skarbem Państwa i właściwą gminą, może być inna osoba, ale tylko wówczas, gdy wykaże, że komunalizacja narusza jej prawo własności do komunalizowanej nieruchomości. W orzecznictwie podkreśla się również, że podmiot, który nie brał udziału w postępowaniu komunalizacyjnym - żądając wznowienia postępowania - powinien wykazać, iż przysługuje mu tytuł prawnorzeczowy do skomunalizowanej nieruchomości. W rozpoznawanej sprawie - zdaniem Sądu – E.S. nie wykazał, że przysługuje mu tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości objętej decyzją komunalizacyjną Wojewody [...] z dnia [...] marca 1996 r. Zaznaczyć trzeba, że z analizy akt sprawy wynika, iż objęta powyższą decyzją nieruchomość, położona w L. przy ul. [...], oznaczona w ewidencji gruntów jako działka nr [...], w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, który stał się właścicielem wskazanej nieruchomości w drodze zasiedzenia na mocy postanowienia Sądu Powiatowego dla Miasta L. z dnia [...] kwietnia 1960 r., sygn. akt [...]. Postanowienie to stało się prawomocne i podlegało wykonaniu z dniem 29 lipca 1960 r. Skarżący nie przedstawił natomiast jakiegokolwiek dokumentu, z którego wynikałby jego tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości. Dokumentu takiego nie stanowi bowiem ani przedstawiony akt notarialny z dnia 20 września 1929 r., Repertorium Nr [...], z którego wynika, że R.B. i T.B. nabyli nieruchomość położoną w L. przy ul. [...], ani też odpisy postanowień Sądu Rejonowego dla L. [...] w L. o stwierdzeniu nabycia spadku po R.B. i T.B., odpowiednio z dnia [...] października 2006 r., sygn. akt [...] i z dnia [...] maja 2006 r., sygn. akt [...]. Z powołanych postanowień wynika co prawda, że E.S. nabył spadek po wskazanych wyżej osobach. Postanowienia te nie stanowią jednakże dowodu na okoliczność, że objęta decyzją komunalizacyjną nieruchomość istotnie wchodziła w skład masy spadkowej. Innymi słowy przedstawione przez skarżącego dokumenty potwierdzają jedynie, że E.S. jest spadkobiercą T.B. i R.B.. Na ich podstawie nie można jednakże stwierdzić, że nabył on tytuł prawnorzeczowy do objętej decyzją komunalizacyjną nieruchomości położonej w L. przy ul. [...]. W świetle powyższego stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, iż w dniu 27 maja 1990 r. był właścicielem przedmiotowej działki. Oczywiste zatem jest, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony postępowania komunalizacyjnego zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] marca 1996 r., a tym samym nie ma on legitymacji do żądania wznowienia postępowania zakończonego wskazaną decyzją. Odmowa wznowienia postępowania orzeczona przez organy obu instancji była więc zgodna z prawem. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w uzasadnieniu swojej decyzji skupiła się co prawda na kwestii zachowania terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, nie zaś na ocenie posiadania przez skarżącego przymiotu strony postępowania komunalizacyjnego. Okoliczność powyższa - zdaniem Sądu - nie ma jednakże wpływu na ocenę prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. Niezależnie bowiem od motywów wskazanych w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego, samo rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Jak wskazano z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że E.S. nie posiada przymiotu strony postępowania komunalizacyjnego zakończonego decyzją z dnia [...] marca 1996 r., co oznacza, że odmowa wznowienia postępowania zakończonego powyższą decyzją była zasadna. Wniesiona skarga jest więc bezpodstawna i podlega oddaleniu. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.