I SA/Wa 789/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Emilia Lewandowska Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 października 2011 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę. Minister Infrastruktury, decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], po rozpatrzeniu wniosku M.K. o ponowne rozparzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania z wniosku M.K. o stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [....] lutego 1956 r., nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w gromadzie K. pow. [...] ozn. Lwh [...], pgr. [...] o pow. [...] m2 oraz utrzymującej je w mocy decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1956 r., nr [...] – utrzymał w mocy swoją decyzję. Zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2011 r., została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. Orzeczeniem z dnia [...] lutego 1956 r., nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. wywłaszczyło za odszkodowaniem na rzecz Państwa nieruchomość położoną w gromadzie K. pow. [...] ozn. Lwh [...] pgr. [...] o pow. [...] m2, stanowiącą przed wywłaszczeniem własność E.Z. i jej męża F. Decyzją Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1956 r., nr [...] orzeczenie to zostało utrzymane w mocy. Wnioskiem z dnia 15 października 2008 r. M.K. wystąpił do Starosty R. o stwierdzenie nieważności ww. orzeczeń. Postanowieniem z dnia [...] października 2008 r., nr [...] Starosta R. przekazał powyższy wniosek, celem rozpatrzenia Wojewodzie [...]. Następnie Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] przekazał przedmiotowy wniosek do Ministra Infrastruktury według właściwości. Pismem z dnia [...] stycznia 2009 r. Ministerstwo Infrastruktury wystąpiło do wnioskodawcy o przedłożenie prawomocnych postanowień sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po E.Z. i po F.Z. wraz z aktualnymi adresami zamieszkania wymienionych w nim spadkobierców. W odpowiedzi, pismem z dnia 21 stycznia 2009 r., M.K. wskazał, że postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po E.Z. i F.Z. oraz po ich zstępnych nie zostały przeprowadzone. Przy piśmie tym M.K. nadesłał umowę z dnia [...] października 1978 r. o przekazaniu przez F.Z. gospodarstwa rolnego, określonego jako działka gruntu parc. [...], mapa [...] o powierzchni [...] ha na rzecz K.Z. oraz umowę z dnia [...] grudnia 1989 r. o przekazaniu przez K. i J. Z. gospodarstwa rolnego składającego się z nieruchomości oznaczonych kw nr [...] o powierzchni [...] ha, kw nr [...] o powierzchni [...] ha, kw nr [...] o powierzchni [...] ha, kw nr [...] o powierzchni [...] ha, kw nr [...] o powierzchni [...] ha oraz kw nr [...] o powierzchni [...] ha, kw nr [...] o powierzchni [...] ha, kw nr [...] o powierzchni [...] ha na rzecz A.K., a także umowę darowizny z dnia [...] kwietnia1994 r. na podstawie której on sam nabył własność tej nieruchomości od A.K. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., nr [...] Minister Infrastruktury odmówił wszczęcia postępowania z wniosku M.K. ze względu na brak przymiotu strony. W uzasadnieniu tej decyzji organ wskazał, iż M.K. nie był stroną postępowania wywłaszczeniowego, nie był właścicielem wywłaszczanej nieruchomości, ani nie udokumentował, że jest następcą pranym stron postępowania wywłaszczeniowego. Pismem z dnia 15 maja 2009 r. M.K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej ww. decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2009 r. We wniosku wskazał, iż z akt postępowania wynika że Skarb Państwa działający poprzez Agencję [...] w oparciu o decyzję wywłaszczeniową, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności domaga się wpisania w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R. [...] między innymi dla nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu jako właściciela właśnie Skarbu Państwa. Czyli wnioskodawca ma interes prawny w zwalczaniu decyzji wywłaszczeniowej. Odnośnie zaś stwierdzenia organu, iż M.K. nie udokumentował, że jest właścicielem nieruchomości podlegające wywłaszczeniu wnioskodawca odesłał organ do analizy dokumentacji i księgi wieczystej nr [...], podnosząc, iż decydujące znaczenie w niniejszej sprawie zasada publicznej wiary ksiąg wieczystych. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] Minister Infrastruktury utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na przepis art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego, wskazując iż M.K. nie posiada legitymacji do wystąpienia z wnioskiem w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] lutego 1956 r., nr [...] oraz utrzymującej je w mocy decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1956 r., nr [...]. Minister ponownie wskazał, iż w aktach sprawy brak jest dokumentów świadczących, iż M.K. jest następcą prawnym po wywłaszczonych E. i F. Z., jak również dokumentów potwierdzających prawo rzeczowe M.K. do wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto Minister wskazał, że umowa przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego z dnia [...] października 1978 r., akt notarialny z dnia [...] grudnia 1989 r. oraz akt notarialny z dnia [...] kwietnia 1994 r. (tj., dokumenty nadesłane przez M.K. przy piśmie z dnia 21 stycznia 2009 r.), zostały zawarte po wywłaszczeniu i nie obejmowały nieruchomości uprzednio wywłaszczonych. W żadnym ze wskazanych aktów Skarb Państwa nie występował jako właściciel wywłaszczonej nieruchomości, zatem z tych dokumentów nie wynika interes prawny M.K. do występowania z przedmiotowym wnioskiem. Dodatkowo organ podkreślił, iż z akt sprawy nie wynika, aby wywłaszczona parcela nr [...] była tożsama z działką oznaczoną nr [...] (obecnie nr [...] i nr [...]), dla której założona została księga wieczysta nr [...]. Odnosząc się do powoływanej przez skarżącego zasady publicznej wiary ksiąg wieczystych, organ wskazał, iż wiąże się ona z ochroną nabywcy, który na mocy czynności prawnej nabył nieruchomość od osoby ujawnionej w księdze wieczystej jako właściciel. Jednocześnie Minister zaznaczył, iż w przypadku uzyskania stosownego postanowienia właściwego sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po byłych właścicielach wywłaszczonej nieruchomości lub innego dokumentu potwierdzającego przymiot strony wnioskodawca będzie mógł złożyć ponownie wniosek o stwierdzenie nieważności kwestionowanego orzeczenia. Skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł M.K. Skarżący nie wskazując przepisów prawa, które w jego ocenie zostały przez organ naruszone, wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] i wszczęcie postępowania w sprawie zgodnie z wnioskiem skarżącego, oraz o zasadzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący zarzucił, iż nie może zgodzić się z organem, iż w świetle przepisu art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego nie ma on przymiotu strony w niniejszym postępowaniu. Dalej przywołał argumentację prezentowaną we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji tj., że z akt postępowania wynika, iż Skarb Państwa, działający poprzez Agencję [...], w oparciu o decyzję wywłaszczeniową, której dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności, domaga się wpisania w księdze wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w R. [...] między innymi dla nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu jako właściciela właśnie Skarbu Państwa. Taka sytuacja wskazuje, zdaniem skarżącego, iż wnioskodawca ma interes prawny w zwalczaniu decyzji - wywłaszczeniowej, bowiem Agencja [...] przedstawia ją jako dowód mający na celu obalenie domniemania wynikającego z treści art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. W ocenie skarżącego chybiony jest pogląd zawarty w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Ministra, jakoby wnioskodawca nie był udokumentowanym właścicielem nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu, gdyż Minister powinien ponownie przeanalizować dostarczoną dokumentację jak również akt księgi wieczystej [...]. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uznając ustalony przez organ nadzoru stan faktyczny zaistniały w sprawie za prawidłowy, Sąd stanął na stanowisku, że analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym jest decyzja Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] lutego 1956 r., nr [...] o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości położonej w gromadzie K. pow. [...] ozn. Lwh [...], pgr. [...] o pow. [...] m2 oraz utrzymującej je w mocy decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. z dnia [...] sierpnia 1956 r., nr [...]. Podstawą odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wskazaną przez organ nadzoru było przyjęcie, że wnioskujący o stwierdzenie nieważności orzeczenia wywłaszczeniowego i decyzji go utrzymującej M.K. nie miał przymiotu strony zarówno w postępowaniu wywłaszczeniowym, jak również w postępowaniu o stwierdzenie nieważności ww. aktów administracyjnych. Stosownie bowiem do treści art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wszczyna się na wniosek strony lub z urzędu. W ocenie Sądu, w tej kwestii, organ nadzoru dokonał prawidłowej oceny braku, po stronie wnioskującego o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] lutego 1956 r. i decyzji go utrzymującej z dnia [...] sierpnia 1956 r., przymiotu strony. Interes prawny ma bowiem charakter materialnoprawny, oparty więc jest na normach administracyjnego prawa materialnego, gdzie musi istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym znaczy to samo, co ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania (art. 28 kpa). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa materialnego, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Interes faktyczny nie tworzy legitymacji procesowej. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz także każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. W sprawach dotyczących weryfikacji w trybie nadzoru orzeczeń wywłaszczeniowych, a więc aktów administracyjnych rozstrzygających o prawach rzeczowych, interes prawny mają osoby, którym do nieruchomości, czy też do jej części przysługuje obecnie prawo rzeczowe, oraz osoby które były stronami postępowania wywłaszczeniowego albo ich spadkobiercy. Jak wynika z treści orzeczenia wywłaszeniowego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. M.K. nie był stroną postępowania wywłaszczeniowego. Ponadto w aktach sprawy brak jest dokumentów świadczących, iż M.K. jest następcą prawnym po wywłaszczonych E. i F.Z., jest również dokumentów potwierdzających prawo rzeczowe M.K. do wywłaszczonej nieruchomości. Z akt sprawy nie wynika bowiem, iż wywłaszczona parcela nr [...] jest tożsama z działką oznaczoną nr [...] (obecnie działka nr [...] i nr [...]), dla której została założona księga wieczysta nr [...]. Nie dowodzą o tym, żadne z dokumentów przedłożonych przez M.K. w trakcie postępowania. Wywieść tego nie można z umowy przekazania własności i posiadania gospodarstwa rolnego z dnia [...] października 1978 r., aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1989 r. oraz aktu notarialnego z dnia [...] kwietnia 1994 r., tym bardziej, iż jak słusznie organy obu instancji podniosły, czynności wymienione w tych aktach zostały dokonane po wywłaszczeniu i nie obejmowały nieruchomości uprzednio wywłaszczonych. Tożsamości nieruchomości niewątpliwie nie wykazał skarżący. Oznacza to, iż skarżący nie posiada żadnego interesu prawnego, w rozumieniu art. 28 kpa, które warunkuje możliwość wszczęcia przez skarżącego postępowania nadzorczego. W tym stanie Sąd orzekający uznał, że prawidłowa jest ocena organu nadzoru orzekającego w sprawie, że skarżący nie mając żadnego tytułu prawnego do uwłaszczonej działki, nie ma też interesu prawnego i tym samym nie ma przymiotu do bycia stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Oznacza to, że podniesienie w złożonej skardze zarzuty dotyczące zarówno naruszenia przepisów postępowania administracyjnego jak i przepisów prawa materialnego uznać należy za nieuzasadnione. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku. ----------------------- 6