I SA/Wa 79/15
WyrokWSA w Warszawie2015-03-02
Skład orzekający: Przemysław Żmich, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Anna Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił dochód rodziny wnioskodawczyni do celów przyznania zasiłku okresowego, stosując jako podstawę miesiąc złożenia wniosku zamiast miesiąca poprzedzającego jego złożenie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji naruszyły prawo, stosując jako podstawę do obliczenia dochodu rodziny miesiąc złożenia wniosku o zasiłek okresowy, podczas gdy zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, dochód należy ustalać z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, chyba że wystąpiła utrata dochodu. W związku z tym zaskarżona decyzja i decyzja organu pierwszej instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
E. G. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku okresowego. Organ I instancji przyznał zasiłek, ustalając dochód rodziny na podstawie miesiąca września 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa, wskazując, że dochód powinien być liczony za sierpień 2014 r., ponieważ wniosek złożyła 29 września 2014 r. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) WSA Anna Wesołowska Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2015 r. sprawy ze skargi E. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] października 2014 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Decyzją Wójta Gminy S. z dnia [...] października 2014 r., nr [...], przyznano E. G. zasiłek okresowy z powodu niepełnosprawności w wysokości [...] zł tj. 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem rodziny od 1 października 2014 r. do 30 listopada 2014 r.
Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 456 zł. Natomiast zgodnie z art. 6 pkt. 3 ww. ustawy, dochód na osobę w rodzinie jest to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie. Wskazał również, że w myśl art. 6 pkt. 4, dochód rodziny jest to suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 3, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem od osób fizycznych;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Wskazał również, że zgodnie z art. 8 ust. 4, do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczenia w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych, dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego. Natomiast zgodnie z treścią art. 38 ust. 1 pkt. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy do kryterium dochodowego rodziny. Natomiast zgodnie z treścią art. 38 ust. 2 pkt. 2 ww. ustawy zasiłek okresowy ustala się w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Wskazał, że z treści art 38 ust. 3 pkt. 2 ww. ustawy wynika natomiast, że kwota zasiłku okresowego, ustalona zgodnie z ust. 2, nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem tej rodziny. W myśl art. 106 ust. 3 ww. ustawy, świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.
Mając powyższe na uwadze organ pierwszej instancji wskazał, że kryterium dochodowe rodziny wnioskodawczyni wynosi [...] zł., a na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia [...] października 2014 r. ustalono, że na dochód rodziny osiągnięty we wrześniu 2014 r. składają się: świadczenia rodzinne w wysokości [...] zł, renta chorobowa w wysokości [...] złotych oraz dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł ([...] ha przeliczeniowych x 250,00 zł = [...] zł – [...] zł - składka KRUS), co łącznie daje kwotę [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje [...] zł i uprawnia do korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej.
Reasumując organ I instancji wskazał, że wysokość zasiłku okresowego została naliczona w następujący sposób: [...] zł –[...] zł = [...] zł x 50% = [...] zł. Wskazał także, że wniosek o zasiłek okresowy został złożony w dniu [...] września 2014 r. Świadczenie przyznano na miesiąc październik i listopad, gdyż odrębną decyzją w dniu [...] września 2014 r. nr [...], przyznano wnioskodawczyni zasiłek okresowy na miesiąc wrzesień 2014 r.
Na skutek złożonego odwołania przez wnioskodawczynię Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję podtrzymując w całości stanowisko organu I instancji.
Kolegium utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazało, że z analizy akt sprawy wynika, że organ I instancji prawidłowo ustalił dochód rodziny i zaskarżoną decyzją przyznał pomoc w postaci zasiłku okresowego na miesiąc październik i listopad 2014 r. w kwocie [...] zł tj. 50 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny, a dochodem rodziny i za podstawę przyjął dochód rodziny za miesiąc wrzesień 2014 r. Natomiast odrębną decyzją z dnia [...] września 2014 r. znak [...], przyznano odwołującej się - zasiłek okresowy za miesiąc wrzesień 2014 r i wówczas organ I instancji za podstawę wyliczenia dochodu rodziny przyjął dochód za miesiąc sierpień 2014 r. Kolegium po analizie akt sprawy uznało, że organ I instancji prawidłowo wyliczył dochód rodziny przyjmując dochód z miesiąca września 2014 r. jako podstawę do obliczenia kwoty zasiłku okresowego za miesiąc październik i listopad 2014 r.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. G.. W uzasadnieniu skargi wskazała, że decyzje organów orzekających w sprawie są sprzeczne z prawem. Podniosła, że wniosek o przyznanie zasiłku złożyła w dniu 29 września 2014 r., co oznacza, że dochód powinien być liczony za sierpień, a nie za wrzesień. Zaznaczyła, że Kolegium błędnie wskazało w uzasadnieniu swojej decyzji, że w decyzji z dnia [...] września 2014 r. był brany dochód za miesiąc sierpień 2014 r., podczas gdy dochód liczony był za miesiąc lipiec. Wskazała również, że rzeczywiście od decyzji tej nie odwoływała się z uwagi na to, że kwota przyznanego tą decyzją zasiłku była ustalona prawidłowo.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270).
W ocenie Sądu skarga jest uzasadniona, gdyż zarówno zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Na wstępie podkreślić należy, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 182).
Jednym ze świadczeń z pomocy społecznej, stosownie do treści art. 36 pkt 1 lit. b tej ustawy, jest zasiłek okresowy, który zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy, przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.
W myśl art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie.
Zgodnie z art. 38 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z art. 38 ust. 2 nie może być niższa niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Jednocześnie kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 ustawy).
Stosownie natomiast do treści art. 38 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy.
Z powołanych wyżej przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej wynika zatem, że warunkiem przyznania zasiłku okresowego jest spełnienie przez wnioskodawcę kryterium dochodowego, a ponadto wystąpienie szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie przedmiotowego świadczenia.
Zarówno z treści decyzji organów obu instancji jak i odpowiedzi na skargę złożonej do akt przez SKO w [...] wynika, że organ pomocowy rozpoznając wniosek skarżącej z dnia 29 września 2014 r. o przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego, na podstawie art. 38 ustawy o pomocy społecznej wyliczył na potrzeby toczącego się postępowania dochód jej rodziny w miesiącu, w którym wniosek został złożony.
Powyższe oznacza, że zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca zapadły z uchybieniem art.8 ust.1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:
1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych;
2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach;
3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Mając na uwadze wskazane uchybienie Sąd uznał tym samym skargę za zasadną. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji wezmą przedstawione stanowisko pod uwagę i wydadzą decyzje z poszanowaniem obowiązujących przepisów prawa.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło