I SA/Wa 792/15

WyrokWSA w Warszawie2015-10-02

Skład orzekający: Tomasz Szmydt, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Bożena Marciniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przejęciu nieruchomości na własność Państwa na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, wydana w 1961 r., została wydana z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadniałoby stwierdzenie jej nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja o przejęciu nieruchomości z 1961 r. nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Analiza dokumentów archiwalnych potwierdziła, że nieruchomość była we władaniu Państwa co najmniej od 1948 r. i pozostawała w jego władaniu w dacie wydania decyzji. Ustawa z 1958 r. nie uzależniała przejęcia nieruchomości od realizacji konkretnego celu, a samo przeznaczenie na określony cel potwierdzało władztwo Państwa. Nawet bezprawne wejście w posiadanie mogło być podstawą do przejęcia. Wobec braku rażącego naruszenia prawa, organ prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności decyzji.
Stan faktyczny
A. C., jako następca prawny J. H., złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] z 1961 r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności, a następnie utrzymał w mocy swoją decyzję odmowną. Skarżąca zarzuciła organom m.in. błędne ustalenie stanu faktycznego, naruszenie prawa materialnego (art. 9 ust. 1 ustawy z 1958 r.) i procesowego (art. 156 k.p.a., art. 7 i 77 k.p.a., art. 12 k.p.a.). Skarżąca kwestionowała fakt władania nieruchomością przez Państwo.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2015 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1961 r., nr [...], którym orzeczono o przejęciu na własność Państwa na postawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanychz przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr 17, poz. 71)- nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], zapisanej w KW [...], jako działka nr [...]o pow. [...]ha, stanowiącej byłą własność J. H. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. C. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym: Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej miasta [...]wystąpili następcy prawny J. H. tj. A. C., działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik K. B., A. B. i E. S. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia. W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, że podstawą prawną kontrolowanego orzeczenia był art. 9 ust. 1 ww. ustawy o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego, którego treść przytoczył. Oceniając przesłanki przejęcia ww. nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa określone art. 9 ust. 1 ww. ustawy Minister wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (vide: pismo z dnia 11 stycznia 1949r. Pełnomocnika Okręgowego dla spraw przejmowania majątków przez Państwowe Gospodarstwa Rolne Okręg [...]) potwierdza, że nieruchomość ziemska [...] znajdowała się we władaniu Państwa co najmniej od 1948 r. Stosownie bowiem do treści tego pisma "Zgodnie z pismem Komisji Głównej do przejmowania majątków rolnych na rzecz PGR z dnia 29 grudnia 1948r. wnoszę (...) o uznanie poniżej wymienionych majątków jako nienadających się do stałej gospodarki państwowej (...)[...] m. [...] - przeznaczony jest pod Oczyszczalnię Ścieków, pola irygacyjne, rozbudowę Gazowni Miejskiej oraz prace leśne (...) Niezależnie od tego przeznacza się resztę terenów majątku [...] pod budowę osiedla mieszkalno- robotniczego"). Ponadto, z pisma dnia 24 czerwca 1949r. Centralnego Zarządu Państwowych Gospodarstw Rolnych do Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych wynika, że majątek [...] użytkowany był w tamtej dacie przez Miasto [...]. Omawiany majątek znajduje się również w arkuszu ewidencyjnym zespołu PGR według stanu z dnia 1 lipca 1953r. Organ wskazał ponadto, żez kontrolowanej decyzji z dnia [...] kwietnia 1961 r. wynika, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...], zapisana w księdze wieczystej [...], jako działka nr [...] o pow. [...] ha w chwili orzekania znajdowała się we władaniu Państwa - Zakładu Ogrodniczego Państwowych Gospodarstwa Rolnych [...] – [...], a wpis Skarbu Państwa jako właściciela przedmiotowej nieruchomości nastąpił na podstawie ww. orzeczenia. W ocenie organu, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje kwestia faktycznego wykorzystania nieruchomości przy ul. [...] w [...] Kontrolując w trybie nieważnościowym decyzję z [...] kwietnia 1961 r. organ opiera się bowiem wyłącznie na brzmieniu art. 9 ust. 1 ww. ustawy z dnia 12 marca 1958 r. W myśl tego przepisu do przejęcia nieruchomości na własność Państwa niezbędne było stwierdzenie, że nieruchomość przed dniem 5 kwietnia 1958r. objęta została we władanie Państwa oraz nadal znajduje się we władaniu Państwa lub została przekazana przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Dowodem tego jest materiał archiwalny sprawy, z którego wynika, że działka nr [...]o pow. [...] ha, położona w [...] przed dniem 5 kwietnia 1958r., została objęta przez Państwo we władanie i znajdowała się w jego władaniu również w chwili wydania zaskarżonego orzeczenia z dnia [...]kwietnia 1961 r. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] sierpnia 2013 r. W uzasadnieniu ww. decyzji organ podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji pierwszoinstancyjnej, iż zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy bezsprzecznie wskazuje, że nieruchomość ziemska pn. [...] znajdowała się we władaniu Państwa co najmniej od 1948 r. Ponadto, Minister nie podzielił poglądu A. C. zgodnie z którym dopiero realizacja na nieruchomościach określonych celów potwierdzałaby prawdziwość treści zawartych w dokumentach stanowiących dowody w sprawie oraz sprawowanie nad nimi władztwa. W ocenie organu, przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. nie uzależniają dopuszczalności przejęcia nieruchomości od realizacji konkretnego celu na jaki zostały one przeznaczone. Natomiast samo przeznaczenie wymienionych nieruchomości na wskazane cele potwierdza sprawowanie nad nimi władztwa. Zaś przywołane dokumenty potwierdzają, że przedmiotowymi nieruchomościami faktycznie rozporządzało Państwo. Z tego względu Minister uznał, że Państwo wykonywało, zarówno przed 5 kwietnia 1958 r. jak i po tej dacie, czynności świadczące o władaniu nieruchomościami majątku Naramowice. W ocenie organu, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma znaczenia czy ostatecznie tereny będące we władaniu Państwa wykorzystano pod projektowane na nich inwestycje. Przepis art. 9 ust. 1 ustawy dotyczył każdej nieruchomości, która znalazła się we władaniu Państwa w tym także takiej, która miała być przeznaczona na określony cel, bez względu na realizację tego zamierzenia. Minister zaznaczył także, że powołany przepis nie dzielił nieruchomości znajdujących się we władaniu Państwa na nieruchomości, które w tym władaniu znalazły się legalnie i na nieruchomości znajdujące się we władaniu Państwa nielegalnie. Wobec powyższego, nawet bezprawne wejście przez Państwo w posiadanie mogło być podstawą do przejęcia nieruchomości w trybie przewidzianym przez wymieniony przepis. Reasumując organ wskazał, że przesłanka nieważności decyzji o przejęciu nieruchomości mogłaby zachodzić wtedy gdyby ponad wszelką wątpliwość wykazane zostało, że objęta wnioskiem nieruchomość w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. lub w dniu wydania badanego orzeczenia nie była we władaniu Państwa. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy okoliczność ta jednak w sposób oczywisty nie wynika. W przedmiotowej sprawie obie przesłanki zostały spełnione, bowiem nieruchomość objęta została w posiadanie Państwa przed wskazaną datą i pozostawała w jego władaniu. Tym samym, w ocenie organu,nie ma podstaw do uznania, że kontrolowane orzeczenie z [...] kwietnia 1961 r. naruszało prawo w sposób rażący. Minister zaznaczył ponadto, że w kontrolowanym orzeczeniu nie dopatrzył się wystąpienia kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., innych niż rażące naruszenie prawa. Skargę na powyższą decyzjędo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. C. zarzucając jej: sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału, przez błędne ustalenie, że: a) nieruchomość została przeznaczona na cele, na które została przejęta i nigdy nie została objęta we władanie Państwa oraz że b) pismo Pełnomocnika Okręgowego dla spraw przejmowania majątków przez Państwowe Gospodarstwa Rolne Okręgu [...] z dnia 11 stycznia 1949 r. oraz pismo Centralnego Zarządu Państwowych Gospodarstw Rolnych z dnia 24 czerwca 1949 r., nr [...], przesądzają o tym, że przedmiotowe nieruchomości znalazły się we władaniu Państwa; naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., poprzez błędne przyjęcie, że przedmiotowe nieruchomości znajdowały się we władaniu Państwa w dniu wejścia w życie ww. ustawy; naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 156 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że wyżej wymienione orzeczenie nie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, a w konsekwencji na odmowie stwierdzenia jego nieważności; naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. poprzez niedokładne ustalenie stanu faktycznego i nieuwzględnienie okoliczności istotnych z punktu widzenia interesu obywateli; naruszenie przepisu prawa procesowego, tj. art. 12 k.p.a. poprzez rozpatrywanie sprawy w sposób przewlekły, co stoi w opozycji z zasadą szybkości postępowania administracyjnego, wyrażoną w niniejszym przepisie. Powołując się na powyższe naruszenia A. C, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2013 r. i stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] kwietnia 1961 r.; ewentualnie o uchylenie w całości decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2015 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2013 r. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz rozwinęła zarzuty w niej podniesione. Podniosła, iż wskazane w zaskarżonej decyzji jako podstawa objęcia we władanie Państwa pismo Pełnomocnika Okręgowego dla spraw przejmowania majątków przez Państwowe Gospodarstwa Rolne Okręgu [...] z dnia 11.01.1949 r. oraz pismo Centralnego Zarządu Państwowych Gospodarstw Rolnych z dnia 24 czerwca 1949 r., nr [...] nie przesądzają jednoznacznie o tym, że przedmiotowe nieruchomości faktycznie znalazły się we władaniu Państwa. W ocenie skarżącej, wobec faktu, że obszar majątku [...] jako nie nadający się do stałej gospodarki państwowej był dopiero przeznaczony pod inwestycje (Oczyszczalnie Ścieków, pola irygacyjne, rozbudowę Gazowni Miejskiej oraz prace leśne), nie sposób przyjąć, aby władanie miało faktycznie miejsce, zgodnie z celem przejęcia. Zdaniem skarżącej, dokumentem, który uzasadniałby uznanie przez organ, że ww. nieruchomość pozostawała we władaniu Państwa mogłaby być decyzja Wojewody [...] stwierdzająca nabycie użytkowania wieczystego na rzecz jakiegoś podmiotu, a w zgromadzonym materiale dowodowym w niniejszej sprawie brak jest takiego dokumentu. Skarżąca powołała się ponadto na zgromadzone przez siebie dowody świadczące o bezprawnym zawłaszczeniu jej nieruchomości, w szczególności wskazujące na okoliczność, iż Państwo nigdy nie władało przedmiotową nieruchomością przed [...] marca 1958 r., a także nie władało nią po dniu [...] kwietnia 1961 r., kiedy została wydana decyzja o przejęciu nieruchomości (tj. pismo A. C. z 16 października 1991 r. do Urzędu Rejonowego w [...]., pismo z 12 sierpnia 1992 r. Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "[...]", znak sprawy [...], oraz pismo z 12 lipca 1993 r. Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej adresowane do Urzędu Wojewódzkiego w [...]., Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami, znak sprawy [...]). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "ppsa", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić trzeba, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2015 r., którą organ utrzymał w mocy decyzję tego samego organu z dnia [...] sierpnia 2013 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] kwietnia 1961 r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], zapisanej w KW [...], jako działka nr [...]o pow. [...] ha, stanowiącej byłą własność J. H. Kontrola Sądu w przedmiotowej sprawie dotyczy zatem decyzji administracyjnej wydanej w jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej, a mianowicie w trybie przewidzianym w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Poza sporem pozostaje okoliczność, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Postępowanie nadzorcze prowadzone jest na podstawie art.156-158 kpa i podlega takim samym regułom procesowym, jak postępowanie zwykłe - z tym że odmienny jest przedmiot obu postępowań. W postępowaniu zwykłym organ zmierza bowiem do wyjaśnienia stanu faktycznego i rozstrzyga merytorycznie sprawę, zaś w postępowaniu nadzorczym przedmiotem jest decyzja (z reguły ostateczna) i ustalenie, czy została ona wydana z kwalifikowanymi wadami, o których stanowi art.156 § 1 kpa. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji określone są enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa. W przypadku ich ustalenia organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba, że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 kpa. Z uwagi jednak na fakt, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 kpa), może mieć ono miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób niewątpliwy dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Z tego też powodu wykładnia tych przesłanek powinna mieć charakter ścieśniający. Instytucję stwierdzenia nieważności zalicza się do nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji i stanowi ona odstępstwo od ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnych określonej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że nie każdy (nawet uzasadniony) zarzut naruszenia prawa może być skuteczną podstawą wzruszenia decyzji w tym trybie. Z powyższego wynika, iż wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji w trybie art. 156 § 1 pkt. 2 kpa wymaga bezspornego ustalenia, że decyzja ta w sposób oczywisty naruszała w chwili jej wydania przepis prawa. Przyjmuje się przy tym, że cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść aktu pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu przez proste zestawienie ich ze sobą, a nadto gdy tak wydana decyzja nie może być zaakceptowana przez organy praworządnego państwa i powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Rażące naruszenie prawa zachodzi zatem wtedy, gdy treść decyzji administracyjnej jest jednoznacznie sprzeczna z treścią przepisu prawa, owo rażące naruszenie prawa musi być przy tym oczywiste. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć trzeba, iż kwestionowana decyzja Prezydium Rady Narodowej m. [...] . została wydana, jak wynika z jej treści, na podstawie art. 9 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. nr 17 poz. 71) zwanej dalej : "ustawą". Zatem, w aspekcie zgodności z przepisami powołanej ustawy, w wersji obowiązującej w dacie wydania kontrolowanego orzeczenia, oraz stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie orzekania należy ocenić wskazane wyżej rozstrzygnięcie. W myśl art. 9 ust. 1 ww. ustawy, nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, przejmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne. Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że dla przejęcia nieruchomości na własność Państwa w tym trybie wymagane było łączne ziszczenie się dwóch przesłanek: (i) objęcia nieruchomości we władanie przez Państwo do dnia wejścia w życie ustawy a więc do dnia 5 kwietnia 1958 r. oraz (ii) pozostawanie tych nieruchomości we władaniu Państwa w dniu wydawania decyzji w trybie art. 9 ust. 1 ustawy lub przekazanie ich w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Z akt sprawy wynika, iż w celu ustalenia czy zaistniały przesłanki wskazane w ww. przepisie organ nadzoru pozyskał z Archiwum Akt Nowych w [...]., między innymi, następujące dokumenty archiwalne: 1. pismo Pełnomocnika Okręgowego dla spraw Przejmowania Majątków przez Państwowe Gospodarstwo Rolne Okręg [...], z dnia 11 stycznia 1949 r., L. dz. [...]; 2. pismo Centralnego Zarządu Państwowych Gospodarstw Rolnych z dnia [...] czerwca 1949 r., Nr. [...]; 3. arkusz ewidencyjny zespołu PGR według stanu z dnia 1 lipca 1953 r.; 4. wykaz majątków zakwalifikowanych do przejęcia na cele państwowych gospodarstw rolnych z 30 grudnia 1948 r. 5. protokół w sprawie wprowadzenia częściowych zmian do wykazu majątków wytypowanych w dniu 18 listopada 1948 r. do trwałej administracji państwowej na Ziemiach Dawnych z 17 lutego 1949 r.; 6. wykaz A majątków nieprzekazanych na parcel. I osadnictwo. W ocenie Sądu, analiza ww. dokumentów potwierdza, iż nieruchomość ziemska [...] znajdowała się we władaniu Państwa co najmniej od 1948 roku. Jak bowiem wynika z pisma Pełnomocnika Okręgowego dla spraw Przejmowania Majątków przez Państwowe Gospodarstwo Rolne, Okręg [...], z dnia 11 stycznia 1949 r. - w którym powołano się na pismo Komisji Głównej do przejmowania majątków rolnych na rzecz P.G.R., [...] , z dnia 29 grudnia 1948 r. – ww. Pełnomocnik Okręgowy wniósł o uznanie, między innymi, majątku [...] m. P. jako nienadającego się do stałej gospodarki państwowej. W ww. piśmie Pełnomocnik Okręgowy wskazał, iż przedmiotowy majątek "przeznaczony jest pod Oczyszczalnię Ścieków, pola irygacyjne, rozbudowę Gazowni Miejskiej oraz park leśny (prace już rozpoczęto). Niezależnie od tego przeznacza się resztę terenów majątku [...] pod budowę osiedla mieszkalno - robotniczego". Fakt władania przez Państwo przedmiotową nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. potwierdza również treść pisma Centralnego Zarządu Państwowych Gospodarstw Rolnych z dnia 24 czerwca 1949 r., Nr. [...], dotyczącego przejmowania majątków dla P.G.R. w województwie [...]. Na stronie pierwszej ww. pisma w pkt 17 wymieniono majątek [...] i wskazano, że majątki użytkowane przez Miasto [...]. znajdują się wszystkie w obrębie miasta [...]. W ocenie Sądu, powyższe świadczy o użytkowaniu majątku [...] przez Miasto [...].. O władaniu przez Państwo przedmiotową nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. świadczy również treść arkusza ewidencyjnego zespołu PGR według stanu na dzień 1 lipca 1953 r., w którym wyszczególniono majątek [...] (położenie powiat [...], Miasto). Jak zaś wynika z treści kontrolowanej decyzji Prezydium Rady Narodowej m. [...] z dnia [...] kwietnia 1961 r., nieruchomością położoną w [...] przy ulicy [...] w dacie wydawania tej decyzji władało Państwo tj. Zakład Ogrodniczy Państwowych Gospodarstw Rolnych [...]. Z powyższego wynika zatem, iż Państwo wykonywało, zarówno przed 5 kwietnia 1958 r. jak i po tej dacie, czynności świadczące o władaniu sporną nieruchomością. Wobec powyższego, za zasadne uznać należało stanowisko organu nadzoru o braku podstaw do stwierdzenia, iż kontrolowana decyzja z [...]kwietnia 1961 r. narusza prawo w sposób rażący. Przy tym, nie można podzielić stanowiska skarżącej, iż dopiero realizacja na spornej nieruchomości określonych celów potwierdzałaby prawdziwość treści zawartych w dokumentach stanowiących dowody w sprawie oraz sprawowanie władztwa nad tą nieruchomością. Jak trafnie wskazał organ nadzoru, przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz o uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego nie uzależniały dopuszczalności przejęcia nieruchomości na własność Państwa od realizacji konkretnego celu na jaki te nieruchomości zostały przeznaczone. Przepis art. 9 ust. 1 ustawy dotyczył każdej nieruchomości, która znalazła się we władaniu Państwa - w tym także takiej, która miała być przeznaczona na określony cel, bez względu na realizację tego zamierzenia. Przepis ten nie dzielił także nieruchomości znajdujących się we władaniu Państwa na nieruchomości, które w tym władaniu znalazły się legalnie i na nieruchomości znajdujące się we władaniu Państwa nielegalnie. Wobec powyższego, jak trafnie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nawet bezprawne wejście przez Państwo w posiadanie mogło być podstawą do przejęcia nieruchomości w trybie przewidzianym przez wymieniony przepis (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2014 r., sygn. akt I OSK 187/13). Z powyższego wynika zatem, iż samo przeznaczenie przedmiotowej nieruchomości na wskazane wyżej cele potwierdza sprawowanie nad nią władztwa przez Państwo. Uzyskane zaś w toku postępowania dokumenty archiwalne potwierdzają, że przedmiotowymi nieruchomościami faktycznie rozporządzało Państwo. W ocenie Sądu, wbrew twierdzeniu skarżącej, wiarygodności i mocy dowodowej tych dokumentów nie zdołały podważyć dokumenty załączone do skargi tj. pismo skarżącej z 16 października 1991 r. do Urzędu Rejonowego w [...]., pismo Zarządu Geodezji i Katastru Miejskiego "[...]" z 12 sierpnia 1992 r., znak sprawy [...], oraz pismo Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej adresowane do Urzędu Wojewódzkiego w [...]. z 12 lipca 1993 r., znak sprawy [...]. Sąd nie podzielił również sformułowanego ogólnikowo w skardze zarzutu naruszenia art. 7 i art. 77 kpa poprzez niedokładne ustalenie przez organ nadzoru stanu faktycznego i nieuwzględnienie okoliczności istotnych z punktu widzenia interesu obywateli. Zauważyć trzeba, iż, jak wynika z akt sprawy, organ nadzoru podjął w niniejszym postępowaniu wszelkie czynności mające na celu wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego oraz należyte załatwienie przedmiotowej sprawy. W szczególności, zwrócił się do Archiwum Akt Nowych i Archiwum Państwowego w [...]. celem uzyskania dokumentów dotyczących objęcia przedmiotowej nieruchomości we władanie Państwa. Wystąpił również do Sądu Rejonowego w [...]. celem uzyskania odpisu księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości. W ocenie Sądu, organ dokonał analizy wszystkich zgromadzonych w sprawie dokumentów a dokonane ustalenia i wnioski należycie umotywował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Końcowo, Sąd nie uwzględnił zarzutu rozpatrywania sprawy w sposób przewlekły. Kwestia zasadności stawianego zarzutu przewlekłości postępowania nie mogła być bowiem badana przez Sąd w przedmiotowej sprawie gdyż istnieje do tego inny, niezależny i odrębny tryb postępowania. Skoro zatem przy objęciu omawianej nieruchomości we władanie Państwa decyzją Prezydium Rady Narodowej Miasta [...] z dnia [...] kwietnia 1961 r. nie doszło do rażącego naruszenia prawa, a z zachowanych akt archiwalnych nie wynika, aby kontrolowana w postępowaniu nadzorczym decyzja obciążona była inną kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a., to uznać trzeba, iż organ nadzoru prawidłowo odmówił stwierdzenia nieważności powołanego orzeczenia. To zaś, wobec niestwierdzenia istotnych naruszeń procedury administracyjnej w toku prowadzonego postępowania nadzorczego oznacza, że skarga nie miała usprawiedliwionych podstaw i podlegała oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło