I SA/Wa 794/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie WSA Emilia Lewandowska WSA Beata Ziomek (spr.) Protokolant Lucyna Picho po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi M. S. i D. G. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania administracyjnego oddala skargę. I SA/Wa 794/04 Uzasadnienie Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. nr [...] z dnia [...] stycznia 2004r. obciążające D. G. i M. S. kosztami postępowania w sprawie potwierdzenia nabycia uprawnień wynikających z art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. W motywach rozstrzygnięcia podniesiono, iż Prezydent Miasta S. decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2004r. stwierdził, że D. G. i M. S. posiadają uprawnienia do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionej w powiecie [...] województwo [...] na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki stanowiącej własność Skarbu Państwa w wysokości [...]zł. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2004r. Prezydent Miasta S. obciążył D. G. i M. S. kosztami postępowania administracyjnego w wysokości [...]zł prowadzonego w celu potwierdzenia nabycia powyższych uprawnień. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy art. 212 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm) oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości pozostawionych za granicą na pokrycie ceny sprzedaży nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości ( Dz.U. Nr 9, poz. 32), które jednoznacznie wskazywały w oparciu o jakie dowody organ administracji dokonywał potwierdzenia prawa do zaliczenia. W szczególności stronę obciążał wymóg przedłożenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, określający wartość pozostawionych nieruchomości. Powyższa regulacja prawna oznacza, że koszty pozyskania takiego dowodu spoczywają na stronie. Z uwagi na istniejące wątpliwości dotyczące prawidłowości przedłożonego przez wnioskodawczynie operatu szacunkowego Prezydent Miasta S. wystąpił do Polskiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Wyceny Nieruchomości Oddział w S. o wydanie w tym zakresie opinii. W wyniku ustaleń zawartych w opinii Stowarzyszenia został sporządzony aneks do przedmiotowego operatu szacunkowego uwzględniający korektę wartości nieruchomości pod nazwą majątek "[...]" pozostawionej w powiecie [...] w województwie [...] z kwoty [...]zł na kwotę [...]zł. Kosztami sporządzenia dodatkowej opinii Prezydent Miasta S. obciążył strony. Na powyższe postanowienie zażalenie wniosły strony reprezentowane przez adwokata A. S. zarzucając podjętemu rozstrzygnięciu naruszenie art. 262 § 1, 7, 75 § 1, 77 kpa. Zdaniem składających zażalenie, podjęcie wszelkich niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego, zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego stanowi obowiązek organu administracji. Sporządzenie dodatkowej opinii w celu ustalenia stanu faktycznego spoczywa więc na organie i ciężar dowodu nie może być przerzucony na stronę. Strona nie może być obciążona kosztami postępowania, jeżeli koszty te wynikają z ustawowego obowiązku organu prowadzącego postępowanie. Nadto, jak stwierdził pełnomocnik, koszty nie wynikły z winy strony. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2004r. Minister Infrastruktury utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. z dnia [...] stycznia 2004r. stwierdzając, że zarówno przepisy obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego postanowienia jak i przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2003r. o zaliczaniu na poczet sprzedaży lub opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego, obowiązujące w dacie rozpatrywania zażalenia, zawierały takie same regulacje prawne w kwestii dowodów niezbędnych do załatwienia wniosku o potwierdzenie prawa do zaliczenia, a w szczególności wskazywały wymóg przedłożenia operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, określającego wartość pozostawionych nieruchomości. Organ II instancji podzielił w całości argumentację Prezydenta Miasta S., że powyższe unormowanie oznacza, że koszty pozyskania takiego dowodu spoczywają na stronie. Przedstawiony operat szacunkowy nie spełniał wymogów określonych prawem, a D. G. mimo wezwania nie przedłożyła prawidłowo sporządzonego operatu szacunkowego. Stan taki zdaniem organu uzasadniał wystąpienie o ocenę prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego. Skoro w wyniku podjętych przez organ działań wartość pozostawionej poza granicami państwa polskiego nieruchomości została określona w wysokości 1/3 pierwotnej wyceny, to koszty wydania opinii, w wyniku której został wykonany aneks do operatu szacunkowego zgodnie z art. 263 § 1 kpa obciążają strony. Skargę na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2004r. nr [...] w imieniu skarżących złożył pełnomocnik domagając się jego uchylenia oraz poprzedzającego postanowienia Prezydenta Miasta S. z dnia [...] stycznia 2004r. nr [...]. Obu rozstrzygnięciom zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 262 § 1 pkt 1, 263 § 1 kpa oraz art. 4 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 12 grudnia 2003r. o zaliczaniu na poczet sprzedaży lub opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz.U. z 2004r. Nr 6, poz.39 ze zm.). Skarżący podnieśli, iż fakt przedłożenia do wniosku operatu szacunkowego jest zgodny z obowiązującymi w dacie złożenia wniosku przepisami prawa a nadto wypełnia dyspozycję § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości, w związku z tym brak jest podstaw do obciążania stron kosztami postępowania. Za aktualne uznano również zarzuty zawarte w zażaleniu z dnia [...] luty 2004r. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w treści zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpoznawanej sprawie kontrola sądowoadministracyjna takich naruszeń nie wykazała. Zgodnie z doktryną, wprowadzenie obowiązku wniesienia przez stronę wniosku z załącznikami, projektami technicznymi, opiniami i uzgodnieniami ma na celu obniżenie kosztów postępowania administracyjnego ( vide: Kodeks postępowania administracyjnego B.Adamiak J.Borkowski Komentarz Warszawa 2005 str. 874) Taką regulację prawną w odniesieniu do wniosku D. G. i M. S. zawierały zarówno przepisy obowiązujące w dacie jego złożenia tj. przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 stycznia 1998r. w sprawie sposobu zaliczania wartości nieruchomości lub opłat za użytkowanie wieczyste oraz sposobu ustalania wartości tych nieruchomości (Dz.U. Nr 9, poz. 32 ze zm.) wydane na podstawie upoważnienia ustawowego zawartego w art. 212 ust. 6 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r. Nr 46, poz. 543 ze zm) jak i przepisy obowiązujące w dacie wydania przez organ administracji zaskarżonego postanowienia tj. ustawy z dnia 12 grudnia 2003r. o zaliczaniu na poczet sprzedaży lub opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego (Dz.U. z 2004r. Nr 6, poz.39 ze zm.). Powołane wyżej przepisy wprowadzały wymóg dołączenia do wniosku o potwierdzenie prawa do zaliczenia wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego m.inn. operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego, określającego wartość pozostawionych nieruchomości, przy czym ustawodawca wskazał zgodnie z jakimi przepisami rzeczoznawca majątkowy powinien ten operat sporządzić. Wbrew zatem twierdzeniom skarżących sam fakt przedłożenia do wniosku operatu szacunkowego nie był wystarczającym do przyznania stronom stosownych uprawnień, lecz istotnym elementem było to, czy operat został sporządzony z zachowaniem określonych prawem wymogów. Bezspornie opinia Polskiego Stowarzyszenia Rzeczoznawców Wyceny Nieruchomości Oddział w S. - organizacji zawodowej rzeczoznawców w zakresie prawidłowości sporządzenia spornego operatu szacunkowego potwierdziła, że operat ten nie spełniał wymogów określonych prawem, zaś skutkiem tej opinii była korekta dotychczasowej wartości nieruchomości o 1/3 wartości pierwotnej. Okoliczność ta świadczy więc o tym, że organ z przyczyn istniejących po stronie Wnioskodawców poniósł koszty postępowania związane z ustaleniem prawidłowej treści operatu szacunkowego, które przy zachowaniu przepisów prawa powinny obciążać strony. Nie można zatem uznać, by poniesienie tych kosztów było związane z ustawowym obowiązkiem organu zmierzającym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Zgodnie z ukształtowanym w doktrynie poglądem, koszty zawiązane z wszystkimi czynnościami poprzedzającymi i przygotowującymi wstępnie sprawę do rozstrzygnięcia ponosi osoba zainteresowana jeszcze przed wszczęciem postępowania administracyjnego i te wydatki nie będą zaliczane do kosztów postępowania. Ustawodawca w art. 263 kpa przewidział jednak możliwość wyjątku od powyższej zasady stanowiąc, że organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy. W rozpoznawanej sprawie koszty dodatkowej opinii stanowią w rozumieniu art. 263 kpa koszty postępowania. Stosownie do art. 262 § 1 kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony 2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Biorąc pod uwagę fakt, iż istniejące regulacje prawne wymagały od strony przedłożenia do wniosku operatu szacunkowego spełniającego prawem określone wymogi, bez którego wydanie dla strony pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie byłoby nieuzasadnione należy uznać, że zaskarżonemu postanowieniu nie można zarzucić naruszenia prawa, a w związku z tym skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270.