I SA/Wa 799/24
WyrokWSA w Warszawie2024-08-29
Skład orzekający: Elżbieta Lenart, Magdalena Durzyńska, Kamil Kowalewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która pełniła tę funkcję wyłącznie przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, nawet jeśli okres ten przekracza 8 lat i obejmuje więcej niż dwie kadencje?Ratio decidendi
Świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie warunki dotyczące długości kadencji (co najmniej dwie kadencje, nie mniej niż 8 lat) oraz wieku (60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn). Kluczowym warunkiem jest również to, aby co najmniej jedna z kadencji była pełniona na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Osoba, która pełniła funkcję sołtysa wyłącznie przed wejściem w życie tej ustawy, nie spełnia tego warunku, nawet jeśli okres jej służby jest dłuższy niż wymagany.Stan faktyczny
Skarżący Z. N. wnioskował o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, powołując się na okres pełnienia tej funkcji od 1971 r. do 1990 r. Organ odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżący nie pełnił funkcji sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił poprzednią decyzję organu, wskazując na błędy w ocenie materiału dowodowego i uzasadnieniu. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes KRUS ponownie odmówił przyznania świadczenia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, podzielając stanowisko organu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Kamil Kowalewski, Protokolant starszy referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 20 lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa oddala skargę.
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej jako "Prezes KRUS") decyzją z 20 lutego 2024 r., nr 062407231/GSOL odmówił Z. N. przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa.
Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Wnioskiem z 19 lipca 2023 r. Z. N. (dalej jako skarżący) wystąpił do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o przyznanie mu świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Do wniosku dołączył oświadczenie o niekaralności za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe popełnione w związku z pełnieniem funkcji sołtysa, postanowienie Wójta Gminy [...] o odmowie wydania zaświadczenia potwierdzającego pełnienie funkcji sołtysa Sołectwa [....] oraz pisemne oświadczenie o spełnieniu wymogu pełnienia funkcji sołtysa wraz z pisemnymi oświadczeniami złożonymi przez 5 osób zamieszkujących w sołectwie w czasie, w którym wnioskodawca pełnił funkcję sołtysa w okresie od 19 października 1971 r. do 18 listopada 1990 r.
Pismem z 22 sierpnia 2023 r. organ zwrócił się do Urzędu Gminy [...] z prośbą o podanie terminu wyborów na sołtysa Sołectwa [...] w 1990 r. oraz udzielenie informacji, czy zostały rozpisane na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
W odpowiedzi udzielonej pismem z 6 września 2023r. Wójt Gminy [....], opierając się na dokumentach znajdujących się w archiwum urzędu gminy, wskazał okresy pełnienia funkcji sołtysa Sołectwa [...] przez Z. N.:
a) na podstawie przepisów ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym od dnia 27 maja 1990 r. do 18 listopada 1990 r.,
b) na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym od dnia 19 października 1971 r. do 26 maja 1990 r.
Następnie w informacji uzupełniającej z 7 września 2023 r. Wójt Gminy [...] podał, że wybory sołtysa Sołectwa [...] na kadencję trwającą od 19 listopada 1990 r. do 16 stycznia 1995 r. zostały przeprowadzone w dniu 19 listopada 1990 r.
Decyzją z 8 września 2023 r. Prezes KRUS na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. z 2023 r., poz. 1073), zwanej dalej "ustawą", odmówił skarżącemu prawa do tego świadczenia.
W uzasadnieniu przywołał treść art. 2 ust. 1 ustawy z 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. z 2023, poz. 1073), który stanowi, że świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki:
1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat;
2) osiągnęła wiek:
a) w przypadku kobiet - 60 lat,
b) w przypadku mężczyzn - 65 lat.
Następnie stwierdził, że skarżący pełnił funkcję sołtysa wyłącznie przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. - w związku z tym brak jest podstaw do przyznania mu prawa do wnioskowanego świadczenia.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, której zarzucił naruszenie art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa.
Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, że na podstawie art. 103 ustawy o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40) w zw. z art. 28 przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 1990 Nr 32, poz. 191) utrzymano dotychczasową organizację samorządu mieszkańców wsi, w tym sołtysów, do czasu wyboru organów sołectw, nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 1990r. Wskazał, że wbrew twierdzeniom Prezesa KRUS pełnił funkcje sołtysa również po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym i w oparciu o wynikające z tytułu wprowadzenia tejże ustawy przepisy. Pełnił on funkcje sołtysa przez ponad 18 lat, zgodnie z przepisami obowiązującymi zarówno w poprzednim jak i w obecnym ustroju, tj. m.in. w oparciu o przepisy ustawy o samorządzie gminnym - albowiem przepisy wprowadzające daną ustawę i przepisy regulujące kwestie przejściowe należy uznać za jedną spójną całość. Ustawa o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990r. nie mogłaby funkcjonować bez przepisów wprowadzających tę ustawę, a więc należy je traktować jako spójną całość. Skoro w ustawie o samorządzie gminnym, w jej art. 103 wskazano, że ustawa ta wchodzi w życie w terminie i na zasadach określonych ustawą - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym, to przepisy te są jej integralną częścią, co z kolei powoduje, że należy uznać, iż wynikające z tychże przepisów wykonywanie funkcji sołtysa po dniu wejście w życie ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym, jest wykonywaniem funkcji sołtysa na podstawie przepisów tejże właśnie ustawy.
Po rozpoznaniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 8 listopada 2023 r. sygn. akt ISA/Bd 532/23 uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podniósł, że z treści art. 103 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40) wynika, że akt ten wszedł w życie w terminie i na zasadach określonych ustawą - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym, z wyjątkiem art. 5 ust. 4 i art. 17, które weszły w życie z dniem ogłoszenia (tj. 19 marca 1990 r.). Zaś ustawa z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990 r., nr 32, poz. 191) w art. 1 stanowi, że ustawa o samorządzie terytorialnym oraz o pracownikach samorządowych wchodzą w życie z dniem 27 maja 1990 r.
Nie jest więc prawdziwe stwierdzenie organu, iż skarżący pełnił funkcję sołtysa wyłącznie przed dniem wejścia w życie ustawy o samorządzie gminnym. Organ nie odniósł się przy tym do oświadczeń zawartych w przedłożonym przez skarżącego formularzu - "Oświadczenie wnioskodawcy i oświadczenia świadków do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa" - w którym wskazano, że wnioskodawca pełnił funkcję sołtysa przez okres 5 kadencji od 19 października 1971r. do 18 listopada 1990 r. Ponadto w aktach sprawy znajdują się pisma Wójta Gminy [...], z których wynika, iż skarżący pełnił funkcję sołtysa Sołectwa [...] na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym od dnia 27 maja 1990 r. do 18 listopada 1990 r. oraz na podstawie przepisów obowiązujących przed jej wejściem w życie - od dnia 19 października 1971 r. do 26 maja 1990 r.
Jednakże organ zignorował istnienie tych dowodów i wnioski, jakie z nich wypływają, nie odniósł się do nich w żaden sposób stwierdzając - sprzecznie z ich treścią - że skarżący pełnił funkcję sołtysa wyłącznie przed dniem wejścia w życie ustawy z 8 marca 1990 r. Zaś konsekwencją tego ustalenia była odmowa przyznania spornego świadczenia.
Następnie Sąd podniósł, że stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, stosownie zaś do art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Z kolei z art. 107 § 3 k.p.a. wynika, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
Natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia wymogów ustawowych określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Brak jest jasnej, pełnej, rzetelnej i znajdującej oparcie w materiale dowodowym argumentacji co do tego, czy skarżącemu przysługuje prawo do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, co czyni w istocie nieweryfikowalnym rozstrzygnięcie organu w tym przedmiocie. Ponadto należy zwrócić uwagę, że celem wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania, jest wyjaśnienie stronom przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwieniu sprawy. Uzasadnienie decyzji administracyjnej powinno w swej konstrukcji umożliwiać realizację tej zasady oraz umożliwić skarżącemu poznanie, a sądowi administracyjnemu zbadanie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia.
Tymczasem uzasadnienie zaskarżonej decyzji, z pominięciem materiału dowodowego, ogranicza się w istocie do przytoczenia treści art. 2 ust. 1 ustawy oraz gołosłownej konstatacji, że skarżący pełnił funkcje sołtysa wyłącznie przed dniem wejścia w życie ustawy o samorządzie gminnym i w związku z tym brak jest podstaw do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia.
Na zakończenie Sąd stwierdził, że na obecnym etapie nie przesądza, czy skarżącemu przysługuje świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa.
Zaś w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ winien ocenić, w konfrontacji z zebranymi w sprawie dowodami, w jakim faktycznie okresie i na podstawie jakich przepisów skarżący pełnił funkcję sołtysa. Poczynione ustalenia, winien następnie odnieść do przesłanek ustawowych, warunkujących możliwość przyznania przedmiotowego świadczenia, w szczególności w kontekście regulacji zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy. Uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia winno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Argumentacja organu winna przy tym uwzględniać normy prawne wynikające z przytoczonych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z 20 lutego 2024 r., nr 062407231/GSOL odmówił Z. N. przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przywołał treść art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. z 2023, poz. 1073), który stanowi, że świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki:
1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r., poz. 40 i 572) przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat;
2) osiągnęła wiek:
a) w przypadku kobiet - 60 lat,
b) w przypadku mężczyzn - 65 lat.
Dodał, że myśl art. 2 ust 3 ww. ustawy do okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, wlicza się również okres pełnienia funkcji sołtysa na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, jeżeli osoba ta następnie pełniła funkcję sołtysa na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Następnie podniósł, że na dzień złożenia wniosku skarżący miał ukończone 82 lata życia. Wraz z wnioskiem przedłożył oświadczenie o niekaralności za przestępstwo lub przestępstwa skarbowe popełnione w związku z pełnieniem funkcji sołtysa, oświadczenie wnioskodawcy i zeznania świadków na okoliczność pełnienia funkcji sołtysa oraz postanowienie Wójta Gminy [...] z 19 lipca 2023 r. o odmowie wydania zaświadczenia potwierdzającego pełnienie przez niego funkcji sołtysa Sołectwa [...] od 19 października 1971 r. do 18 listopada 1990 r. - z powodu braku wystarczających dokumentów archiwalnych do stwierdzenia tego faktu.
W dniu 29 sierpnia 2023 r. ponownie zostały złożone skorygowane oświadczenia pięciu świadków potwierdzające pełnienie przez skarżącego pięciu kadencji funkcji sołtysa w latach od 19 października 1971 r. do 18 listopada 1990r.
Zaś pismem z 6 września 202 3r. Urząd Gminy poinformował Placówkę Terenową KRUS we [...], iż z posiadanych dokumentów znajdujących się w archiwum zakładowym Urzędu Gminy w [...] dotyczących okresów kadencji sołtysa wynika, iż okres pełnienia funkcji sołtysa Sołectwa [...] przez skarżącego na podstawie przepisów ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym trwał od 27 maja 1990 r. do 18 listopada 1990 r. oraz na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym trwał od 19 października 1971r. do 26 maja 1990r. Następnie 7 września 2023 r. do Placówki Terenowej KRUS we [....] wpłynęła informacja uzupełniająca Wójta Gminy [...] potwierdzająca, iż wybory na sołtysa sołectwa [...] na kadencję trwająca od 19 listopada 1990r. do 16 stycznia 1995r. zostały przeprowadzone w dniu 19 listopada 1990r.
W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, że ustawa z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023r. poz. 40 i 572) weszła w życie z dniem 27 maja 1990r., a zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191) dotychczasową organizację samorządu mieszkańców wsi, w tym sołtysów, utrzymywano do czasów wyborów organów sołectw, nie dłużnej niż do dnia 31 grudnia 1990r.
Podsumowując Prezes KRUS uznał, że w oparciu o powyższe kryteria skarżący nie spełnia warunku z art. 2 ust 1 ustawy o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa - ponieważ pełnił ją wyłącznie przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990r. (wybory w myśl ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym odbyły się w dniu 19 listopada 1990r.) i w związku z tym brak jest podstaw do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa KRUS wniósł skarżący stwierdzając, że pełnił funkcję sołtysa od 1968r., a także w 1990 r.- wobec czego świadczenie mu się należy.
W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z 20 lutego 2023 r. o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa.
Przy czym decyzja ta zapadła po uchyleniu przez WSA w Bydgoszczy poprzedniej decyzji o takiej samej treści. Powołane orzeczenie zawiera wskazania, co do dalszego postępowania organu.
Sąd zobowiązał organ orzekający w sprawie do tego, by w ponownie przeprowadzonym postępowaniu ocenił, w jakim faktycznie okresie i na podstawie jakich przepisów skarżący pełnił funkcję sołtysa. Poczynione ustalenia organ następnie winien odnieść do przesłanek ustawowych, warunkujących możliwość przyznania wnioskowanego świadczenia, w szczególności w kontekście regulacji zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy. Przy czym uzasadnienie winno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
Rozpoznając po raz kolejny sprawę Prezes KRUS uwzględnił ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania zawarte w ww. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, a WSA w Warszawie w całości podzielił jego stanowisko i argumentację odnośnie braku podstaw do przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. z 2023, poz. 1073), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 26 maja 2023 r."
Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie pieniężne z tytułu pełnienia
funkcji sołtysa przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: 1) pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat oraz 2) osiągnęła wiek: a) w przypadku kobiet - 60 lat, b) w przypadku mężczyzn - 65 lat.
Ponadto - w myśl art. 2 ust 3 ww. ustawy do okresu, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, wlicza się również okres pełnienia funkcji sołtysa na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, jeżeli osoba ta następnie pełniła funkcję sołtysa na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.
Z powołanej normy wynika, że przyznanie spornego świadczenia uzależnione jest od spełnienia kumulatywnie ww. przesłanek.
W niniejszej sprawie organ nie kwestionował spełnienia przesłanki w postaci osiągnięcia przez skarżącego wieku ponad 65 lat oraz faktu sprawowanie przez niego funkcji sołtysa od 19 października 1971 r. do 18 listopada 1990 r. czyli więcej niż dwie kadencji i dłużej niż 8 lat.
Organ uznał, a Sąd w całości podzielił jego stanowisko, że skarżący nie spełnił wymogów ustawowych do przyznania świadczenia, ponieważ żadna z kadencji na funkcje sołtysa nie była sprawowana pod rządami ustawy z dnia 8 marca 1990 r.
W wyborach, które odbyły się w dniu 19 listopada 1990 r. - na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - skarżący nie został już wybrany na następną kadencję, zaś okres sprawowania przez niego funkcji sołtysa po dniu 8 marca 1990 r. wynikał z treści art. 28 ustawy z 10 maja 1990 r. ustawy z 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz.191) - który stanowił, że utrzymuje się dotychczasową organizację samorządu mieszkańców wsi, w tym sołtysów, do czasu wyboru organów sołectw, nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 1990 r. (ust 1). W okresie, o którym mowa w ust. 1, do zakresu działania samorządu mieszkańców wsi należy zarząd mieniem pozostającym w dyspozycji dotychczasowych samorządów wsi i prowadzenie własnej działalności gospodarczej i społecznej oraz czynów społecznych w zakresie dotychczasowym (ust 2). W okresie, o którym mowa w ust. 1, sołtysi pełnią powierzone im na podstawie odrębnych przepisów funkcje administracyjne (ust 3).
Tym samym organ zasadnie odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pieniężnego ponieważ skarżący pełnił funkcje sołtysa od 19 października 1971 r. do 18 listopada 1990 r. - zatem żadna z tych kadencji nie była sprawowana na podstawie wyborów przeprowadzonych zgodnie z przepisami ustawy z 8 marca 1990 r.
Takie rozumienie omawianych przepisów wynika wprost z ich językowego brzmienia, gdyż już w pierwszym zdaniu art. 2 ust. 1 ustawy określono, że warunki przyznania świadczenia muszą być spełnione łącznie. Ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków w zakresie ustalenia zarówno okresu sprawowania funkcji sołtysa określając wprost, że mają to być dwie kadencje w okresie nie krótszym niż 8 lat jak i przepisów na podstawie których funkcja ta miała być sprawowana. Ustawodawca wyraźnie przy tym wskazał, że przynajmniej jedna z kadencji powinna być na podstawie ustawy z 8 marca 1990 r. Tym samym, celem ustawodawcy nie było przyznanie tego świadczenia wszystkim osobom pełniącym funkcje sołtysa, a osobom "zasłużonym" ze względu na oznaczoną przez ustawodawcę długość trwania kadencji, z których przynajmniej jedna miała miejsce pod rządami ustawy z 8 marca 1990 r.
Z uzasadnienia projektu do ustawy (druk sejmowy nr 3128) wynika, że projektowana ustawa zakłada przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa dla tych sołtysów, którzy, ze względu na okres pełnienia tej funkcji szczególnie zasłużyli się społeczności lokalnej. Ustawodawca zaznaczył, że projektowana ustawa podkreśla społeczny charakter funkcji sołtysa, obejmując zakresem uprawnionych do świadczenia osoby, które funkcję tę pełniły po przemianach ustrojowych, na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Jednakże wobec osób, które zyskały zaufanie swoich społeczności i również po roku 1989 r. pełniły funkcję sołtysa, już na podstawie nowych przepisów, do wymaganego stażu dolicza się okres pełnienia funkcji sołtysa przed wejściem w życie ww. przepisów.
Zatem ustawodawca wyraźnie wskazał, że aby sołtys pełniący swą funkcję przed 27 maja 1990 r. był uprawniony do świadczenia pieniężnego winien pełnić po 1989 r. swą funkcję "już na podstawie nowych przepisów" a więc na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, a nie tylko po wejściu w życie tej ustawy.
Takie stanowisko prawodawcy podyktowane jest tym, że ustawodawca traktuje jako beneficjentów świadczenia pieniężnego tylko tych sołtysów, którzy uzyskali zaufanie społeczne podczas faktycznie wolnych wyborów zarządzonych w warunkach już opartej na demokratycznych zasadach Rzeczypospolitej Polskiej, działającej w oparciu o zmiany konstytucyjne wynikające z ustawy z dnia 29 grudnia 1989 r. o zmianie Konstytucji PRL (Dz.U. z 1989 r. Nr 75, poz. 444), która weszła w życie 31 grudnia 1989 r.
Ci zaś sołtysi, którzy zostali wybrani tylko i wyłącznie w reżimie prawnym obowiązującym pod rządami Konstytucji PRL z 22 lipca 1952 r., w wersji sprzed 31 grudnia 1989 r., jako organy samorządu mieszkańców wsi państwa socjalistycznego - Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, nie zostali objęci tymże świadczeniem.
Mając powyższe na uwadze Sąd, nie dopatrując naruszeń art. 2 ust. 3 ustawy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
Na marginesie Sąd pragnie zwrócić uwagę na fakt, że w dniu 16 września 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 24 lipca 2024r. o zmianie ustawy o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (...) - której art. 1 stanowi, że w ustawie z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa wprowadza się następujące zmiany: a) art. 2 ust. 1 pkt 1 otrzymuje brzmienie: pełniła funkcję sołtysa przez okres co najmniej 7 lat, b) uchyla się ust. 3.
Zatem do wniosków, które zostaną złożone po dniu 16 września 2024 r. (nawet tych złożonych ponownie) jedynymi wymogami jest osiągnięcie odpowiedniego wieku i pełnienie funkcji sołtysa przez okres co najmniej 7 lat.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło