I SA/Wa 8/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska WSA Marek Wroczyński (spr.) Protokolant Małgorzata Kulińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi E.S. i A.S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania w sprawie odszkodowania za wydanie decyzji o sprzedaży lokali mieszkalnych oraz udziałów przynależnych do tych lokali 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta W. z dnia [...] lipca 2007 r. Nr [...], 2. wstrzymuje wykonanie zaskarżonego postanowienia, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. solidarnie na rzecz skarżących E.S. i A.S. kwotę sto (100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. Prezydent Miasta W. zwrócił skarżącym wniosek o odszkodowanie za wydanie decyzji w latach 70 – tych, 80 – tych, 90 – tych o sprzedaży czterech lokali mieszkalnych o numerach [...], [...], [...], [...] oraz udziałów przynależnych do lokali w budynku przy ul. [...] w W. z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu organ podał, iż zgodnie z art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000, Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwaną dalej k.p.a., jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zdaniem organu właściwy w sprawie załatwienia przedmiotowego wniosku jest sąd powszechny. W odwołaniu od powyższego postanowienia skarżący podnieśli, iż ich zdaniem organami władnymi do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy są organy administracji państwowej. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. na podstawie art. 138 § 1 pkt k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia organ podnosił, iż w dniu [...] marca 1955 r. orzeczeniem administracyjnym nr [...] Prezydium Rady W. odmówiło przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] nr KW [...], o powierzchni [...] m 2. W dniu [...] lutego 1999 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej nr [...] z dnia [...] lipca 1955 r. w określonej w aktach notarialnych częściach dotyczących lokali nr [...], [...], [...], [...] w budynku przy ul. [...] oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzenia, które służą do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, wydana została z naruszeniem prawa, a w pozostałej części stwierdził jej nieważność. W dniu [...] maja 1999 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w decyzji nr [...] uchyliło orzeczenie administracyjne z dnia [...] marca 1955 r. w części (z wyłączeniem lokali nr [...], [...], [...], [...] w budynku przy ul. [...] oraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzeniach, które służą do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali) i w tym zakresie przekazało sprawę do ponownego rozpoznania Prezydentowi W.. Pismem z dnia 4 czerwca 2007 r. skarżący E.S. i A.S. złożyli do Prezydenta Miasta W. wniosek o odszkodowanie za wydanie decyzji w latach 70 – tych, 80 – tych, 90 – tych o sprzedaży czterech lokali mieszkalnych nr [...], [...], [...], [...] oraz udziałów przynależnych do lokali w budynku przy ul. [...] w W. z naruszeniem prawa. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, organ I instancji trafnie ustalił, iż wniosek o odszkodowanie za zbyte z naruszeniem prawa lokale w budynku przy ul. [...] może zostać rozpoznany wyłącznie w drodze powództwa cywilnego. W chwili obecnej na gruncie polskiej procedury administracyjnej nie można realizować roszczeń odszkodowawczych skarżących, zatem właściwym do rozpoznania ich sprawy będzie sąd powszechny, zgodnie z właściwością wskazaną w przepisach procedury cywilnej. Skarżący E. S. i A.S. pismem z dnia 11 grudnia 2007 r. złożyli za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę na powyższe postanowienie, w której ponownie zażądali rozpoznania ich wniosku o odszkodowanie za wydanie decyzji z naruszeniem prawa przez organ administracji publicznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi w całości. Podtrzymało swoją argumentacją zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Kolegium przyznało, iż stan sprawy jest bezsporny, zaś okoliczność zbycia lokali z naruszeniem prawa była już przedmiotem orzeczenia [...] z dnia [...] maja 2007 r. Jednocześnie organ stoi na stanowisku, iż wniosek o odszkodowanie skarżących nie podlega rozpatrzeniu w drodze postępowania administracyjnego, lecz postępowania cywilnego, bowiem uchylenie art. 160 k.p.a. – którego dotychczasową materię reguluje teraz art. 417¹ § 2 kodeksu cywilnego – spowodowało, że objęte tym przepisem roszczenia odszkodowawcze stanowią sprawę cywilną w rozumieniu art. 1 k.p.c., do rozpoznawania których powołane są sądy powszechne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga E.S. i A.S. zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych [DZ.U nr 153 , poz.1269] oraz art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwanej dalej p.p.s.a. [DZ.U nr 153, poz.1270, ze zmianami] sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności. Jak stanowi przepis art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W ocenie Sądu doszło do naruszenia przepisów art. 2 i 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004 r., Nr 162, poz. 1692), zwanej dalej – ustawą zmieniającą., w zw. z art. 160 k.p.a. (Dz. U. z 2000, Nr 98, poz. 1071), które miało wpływ na wynik sprawy. Należy zauważyć, iż przepis art. 160 k.p.a., stanowiący,iż stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 k.p.a. albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie, obowiązywał do czasu wejścia w życie ustawy zmieniającej. Na podstawie art. 2 ustawy zmieniającej, art. 160 k.p.a. został uchylony z dniem 1 września 2004 r. Jednakże z mocy art. 5 wymienionej ustawy stosuje się go nadal do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem jego uchylenia. Przez pojęcia "zdarzenia i stany prawne" (art. 2 ustawy zmieniającej) należy rozumieć nabycie cech ostateczności przez decyzję wydaną z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a. oraz - w przypadku wystąpienia szkód w związku ze stwierdzeniem nieważności decyzji - nabycie cech ostateczności przez decyzję stwierdzającą nieważność decyzji dotychczasowej (art. 158 § 1 k.p.a.) – tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 grudnia 2006 r., VII SA/Wa 1765/2006. Uchylenie art. 160 k.p.a. oznacza, że aktualnie administracyjny tryb dochodzenia roszczeń odszkodowawczych, stosuje się jedynie w sprawach, w których decyzja nieważnościowa( art.156 § 1 k.p.a.), bądź decyzja stwierdzająca wydanie decyzji z naruszeniem prawa( art. 158 § 2 k.p.a.), stała się ostateczna przed dniem 1 września 2004 roku. Natomiast wydanie w tym trybie decyzji po tej dacie skutkuje objęciem wniosku odszkodowawczego regulacją art.417 ¹§ 2 kodeksu cywilnego. Stwierdzić trzeba, iż ww. przepisy stanowią właściwą podstawę do rozpatrywania spraw o odszkodowanie i dlatego należy w przypadku ich niezastosowania przez organ administracji publicznej mówić o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1a) p.p.s.a. Ostateczna decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa Rozwoju Miast stwierdzająca, że decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej nr [...] z dnia [...] lipca 1955 r. w określonej w aktach notarialnych częściach dotyczących lokali nr [...], [...], [...], [...] w budynku przy ul. [...] wraz udziałów przypadających właścicielom tych lokali w części budynku i jego urządzenia, które służą do wspólnego użytku ogółu mieszkańców, a także gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste nabywcom tych lokali, wydana została z naruszeniem prawa, a pozostałej części stwierdzono jej nieważność, została wydana w dniu [...] lutego 1999 r. i stała się ostateczna przed dniem 1 września 2004 roku, a więc przed wejściem w życie ustawy zmieniającej. Dlatego do przedmiotowego stanu prawnego należało zastosować przepisy art. 2 i art.5 ustawy zmieniającej w zw. z art. 160 k.p.a. Organ I jak i II instancji rozstrzygając sprawę oparł się jedynie na przepisach procedury administracyjnej( art.66 § 3 k.p.a.). Nie odniósł się przy tym do przepisów przejściowych ustawy zmieniającej, nie wskazał w uzasadnieniu dlaczego nie zastosował powyższych przepisów. Samo powołanie przepisu art.66 § 3 k.p.a. nie mogło stanowić samodzielnej podstawy rozstrzygnięcia, a przepisy art.2 i art. 5 ustawy zmieniającej pozostały poza uwagą organu administracji publicznej. Rozpatrując ponownie sprawę organy wezmą pod uwagę powyższe okoliczności jak i zastosują właściwy przepisy, dokonując prawidłowej ich interpretacji. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a) ustawy p.p.s.a. należało uchylić zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 20 lipca 2007 r. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zaś o zakresie wykonania zaskarżonego aktu orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a.