I SA/Wa 807/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia WSA Elżbieta Sobielarska asesor WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2007 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] marca 2007 roku nr [...], po rozpatrzeniu wniosku [...] S.A. w W. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Budownictwa znak [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 1991 r., zmienionej decyzją z dnia [...] listopada 1998 r., dotyczącej uwłaszczenia [...] Zakładów "[...]" w B. szeregiem działek położonych w B. przy ul. [...] - w części odnoszącej się do działki nr [...] o pow. [...] ha, zapisanej w KW Nr [...]- utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan sprawy. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, póz. 464), decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 1991 r., zmienioną decyzją z dnia [...] listopada 1998 r., stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] Zakłady "[...]" w B. prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w B. przy ul. [...], oznaczonego jako dziatki: nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha, nr [...] o pow. [...] ha i nr [...] o pow. [...] ha oraz nabycie własności budynków, budowli i innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie, w tym w części za odpłatnością. Pismem z dnia 4 kwietnia 2006 r. M. P., działający również jako pełnomocnik A. L. i W. C., wniósł o stwierdzenie nieważności ww. decyzji uwłaszczeniowej - w części odnoszącej się do działki nr [...] o pow. [...] ha, zapisanej w KW Nr [...]. Minister Budownictwa decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. stwierdził nieważność ww. decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1991 r., zmienionej decyzją z dnia [...] listopada 1998 r. - w części odnoszącej się do działki nr [...]. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ ustalił , że działka nr [...] objęta ww. decyzją uwłaszczeniową, uregulowana była w księdze wieczystej KW Nr [...] (przy uwzględnieniu wykazu zmian gruntowych) i stanowiła własność G. P. Działka ta została znacjonalizowana na rzecz Skarbu Państwa wraz z przedsiębiorstwem: Zakład [...] "[...]" w B. przy ul. [...], - własność S. P., orzeczeniem Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] kwietnia 1962 r., a zatem w dniu 5 grudnia 1990 r., jak i w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, grunt ten stanowił własność Skarbu Państwa (i pozostawał też w zarządzie jednostki uwłaszczonej). Wobec powyższego spełnione byłyby przesłanki uwłaszczenia, przy zastrzeżeniu "nie naruszenia praw osób trzecich". G. P., była właścicielka znacjonalizowanej nieruchomości, wystąpiła z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia nacjonalizacyjnego do Ministerstwa Przemysłu. Wniosek ten wpłynął w dniu 15 marca 1991 r., a zatem przed wydaniem ww. decyzji uwłaszczeniowej. W toku postępowania uwłaszczeniowego organ wojewódzki nie uwzględnił więc praw osób trzecich, który to obowiązek nałożony jest na niego na podstawie art. 2 ust 1-3 powołanej wyżej ustawy z 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. Następcami prawnymi G. P. na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] października 2002 r. sygn. akt [...] są: M. P., A. L. i W. C. i z tych względów mają prawa strony w rozumieniu art. 28 Kpa do występowania o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego ostatecznie został rozstrzygnięty decyzją Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej nr [....] z dnia [...] marca 2004 r. stwierdzającą nieważność ww. orzeczenia nacjonalizacyjnego z dnia [...] kwietnia 1962 r. oraz zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lutego 1950 r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad przedsiębiorstwem: Zakład [...] "[...]" w B. ul. [...] - własność P. S. Skoro zatem wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego został złożony w dniu 15 marca 1991 r., oznacza to, iż w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej były zgłoszone roszczenia osób trzecich i trwało postępowanie o stwierdzenie nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego. Skoro więc uwłaszczenie nie narusza praw osób trzecich, postępowanie z wniosku G. P. w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych miało pierwszeństwo przed postępowaniem uwłaszczeniowym. A zatem zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 Kpa postępowanie uwłaszczeniowe winno być zawieszone. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że ww. decyzja uwłaszczeniowa z dnia [...] czerwca 1991 r., zmieniona decyzją z dnia [...] listopada 1998 r., rażąco narusza prawo, tj. rażąco narusza art. 97 § 1 pkt 4 Kpa oraz art. 2 ust. 1 ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r.- w zakresie praw osób trzecich, co wyczerpuje przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, na co zwrócono już uwagę w zaskarżonej decyzji. Organ centralny uznał również, że w sprawie nie zaistniały nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa. Poczynienie nakładów na uwłaszczonej nieruchomości oraz zbycie części akcji Spółki Skarbu Państwa powstałej z przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego nie stanowią okoliczności powodujących nieodwracalne skutki prawne decyzji uwłaszczeniowej - są to bowiem skutki faktyczne. Na powyższą decyzję Ministra Budownictwa skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył [...] S.A. w W. zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na rozstrzygnięcie t. j. : -art. 140 w związku z art. 107 § 1 i § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, -art. 28 kpa, przez przyznanie wnioskodawcom M. P., A. L. i W. C. przymiotu strony postępowania administracyjnego, -art. 156 § 1 pkt 2 w związku zapisów art. 97 § 2 kpa oraz art. 156 § 2 wskutek ich niezastosowanie w niniejszej sprawie oraz naruszenie art. 75 § 1, 77 i 78 kpa. Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu złożonej skargi [...] S.A. w W. podniósł, że Minister Budownictwa nie odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, a jedynie podtrzymał uzasadnienie w takim brzmieniu, jak to wynikało z decyzji stwierdzającej nieważność. Nie odniósł się również do wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy szczegółowo opisanej w treści wniosku. Zarzucił ponadto, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnych przed Ministrem Przemysłu toczyło się bez udziału [...] Zakładów [...] "[...]", w B. w tym stanie rzeczy brak było podstaw zawieszania postępowania administracyjnego dotyczącego uwłaszczenia. Skarżący podniósł również, że decyzja uwłaszczeniowa wywołała nieodwracalne skutki prawne, gdyż przedsiębiorstwo państwowe "[...]" w B. zostało zlikwidowane, a majątek zlikwidowanego przedsiębiorstwa Minister Skarbu Państwa wniósł jako aport do spółki akcyjnej utworzonej jako nowy podmiot. Z tego względu należy uznać, że decyzja uwłaszczeniowa wywołała nieodwracalne skutki prawne. Ponadto skarżący zarzucił, że naruszony został art. 28 kpa, gdyż osoby, na wniosek których zostało wszczęte postępowanie nie wykazały swojego interesu prawnego do działania w tym postępowaniu jako strona. Minister Budownictwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Oznacza to, że kontrola sądowoadministracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżoną decyzję administracyjną nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organ nadzoru przeprowadził postępowanie prawidłowo, tj. z zachowaniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego i wydał zgodne z prawem rozstrzygnięcie. Należy wskazać, że przedmiotem postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjaśnienie kwestii, czy kontrolowana przez organ decyzja jest dotknięta którąkolwiek z wad określonych w art. 156 § 1 kpa. Oznacza to, że organ nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty, tak jak w postępowaniu odwoławczym, lecz ogranicza się do badania przesłanek nieważności decyzji. Ustalenia poczynione przez organ nadzoru w tym zakresie są prawidłowe i znajdują oparcie w materiale dowodowym sprawy. Trafnie organ ten ustalił, że kontrolowana decyzja w części dotyczącej działki nr [...], wydana została z rażącym naruszeniem art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464, dalej zwaną "ustawą z 29 września 1990 r.") w ten sposób, że naruszała ona prawa osób trzecich, tj. byłych właścicieli nieruchomości uwłaszczonej. Ponadto została ona wydana z rażącym naruszeniem art. 97 § 1 ust 4 kpa, gdyż postępowanie uwłaszczeniowe winno zostać zawieszone do czasu zakończenia postępowań o stwierdzenie nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych. Bez znaczenia jest przy tym czy w tych postępowaniach brał udział skarżący. Istotne znaczenie ma bowiem fakt, że wydanie decyzji o uwłaszczeniu przedsiębiorstwa państwowego z mocy prawa nie zostało poprzedzone ustaleniami, czy decyzja ta nie naruszy praw osób trzecich. Natomiast po poczynieniu powyższych ustaleń, bezwzględnym obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie uwłaszczeniowe było powstrzymanie się z wydaniem decyzji do czasu wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku G. P. Słusznie więc organ nadzoru wskazał, że postępowanie uwłaszczeniowe powinno być zawieszone z mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych ma charakter prejudycjalny dla postępowania uwłaszczeniowego, gdyż rozstrzyga zagadnienie, czy decyzja uwłaszczeniowa nie narusza praw osób trzecich. Natomiast na podstawie akt sprawy bezspornie wynika , że w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej tj. w dniu [...] czerwca 1991 roku było już w toku (data złożenia wniosku 15 marca 1991 roku) postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, że są one również niezasadne. Wbrew zarzutowi o nierozpoznaniu wniosku o dopuszczeniu dowodu z akt sprawy (w skardze nie określono konkretnie jakich) organ odniósł się do całości materiału dowodowego , w tym również do treści uzasadnień wyroków NSA i z treści tych orzeczeń wyprowadził właściwe wnioski . Odnośnie zarzutu naruszenia art. 28 kpa wskazać należy, że jest on niezasadny. Spadkobiercy G. P. mają interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej w rozumieniu art. 28 k.p.a. Zgodnie z treścią tego artykułu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo , kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. Przy czym interes prawny musi bezpośrednio dotykać sfery prawnej podmiotu. W przedmiotowej sprawie spadkobiercy poprzedniego właściciela nieruchomości uwłaszczonej swoje prawa spadkowe wykazali prawomocnymi postanowieniami o stwierdzeniu praw do spadku. Również za niezasadny należy uznać zarzut nierozważania faktu zaistnienia nieodwracalnych skutków prawnych, gdyż organ centralny prawidłowo wskazał, ze poczynione nakłady oraz fakt przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego w spółkę akcyjną mają wyłącznie skutek faktyczny nie zaś prawny. Nieodwracalność skutków prawnych oznacza bowiem w szczególności sytuację , w której poprzedni stan prawny nie może zostać przywrócony, gdyż przestał istnieć przedmiot , którego prawo dotyczyło lub tez podmiot, któremu prawo przysługiwało utracił zdolność do zachowania tego prawa, wygasła instytucja stanowiąca źródło prawa albo nie istnieje w odrębnym postępowaniu administracyjnym możliwość odwrócenia skutków wydania decyzji. Zdaniem sądu, żadna z przedstawionych sytuacji nie zachodzi w przedmiotowej sprawie. Mając na względzie wszystkie powyżej omówione okoliczności, sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.