I SA/Wa 808/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Dorota Apostolidis WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.Z. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] marca 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] grudnia 2017 r., nr [...] o odmowie wszczęcia z wniosku M. Z. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1995 r. nr [...] o zmianie decyzji komunalizacyjnej tego Wojewody z [...] lutego 1991 r. Postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wydane zostało przy następujących ustaleniach faktycznych i ocenie prawnej sprawy. Decyzją z [...] lutego 1991 r. nr [...], sprostowaną postanowieniem z [...] lutego 1995 r., Wojewoda [...] potwierdził nabycie w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) z mocy prawa przez Miasto [...] własności zabudowanej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów obręb [...] jako działka [...], karta mapy nr [...], uregulowanej w KW nr [...] o pow. [...] m2, opisanej na karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej integralną część tej decyzji. Decyzją z [...] czerwca 1995 r. Wojewoda [...], działając na podstawie art.155 k.p.a., uchylił w całości postanowienie z 6 lutego 1995 r. oraz dokonał zmiany swojej decyzji z [...] lutego 1991 r., w ten sposób, że oznaczył komunalizowaną nieruchomość jako: "działka nr [...], karta mapy nr [...] o pow. [...] m2, uregulowanej w KW nr [...]" . Na dzień [...] maja 1990 r. nieruchomość objęta wymienioną księgą, oznaczona była jako parcela nr [...] stanowiła w 1/3 własność Skarbu Państwa, a w udziałach po 1/6 części własność J.O. i Z. J.. Skarb Państwa nabył własność przedmiotowej nieruchomości we wskazanej części (przynależnej pierwotnie M. S. oraz A.L.) na podstawie art. 2 dekretu z dnia 2 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz.U. Nr 13, poz. 87). Decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca 1995 r. stanowiła podstawę ujawnienie w księdze wieczystej jako właściciela 2/3 części tej nieruchomości gminy [...]. W księdze tej (oznaczonej obecnie nr [...]) nie figurował natomiast działka oznaczona nr [...]. Wnioskiem z [...] maja 2015 r. M. Z., powołując się na następstwo prawne po J.O. (post. SR w [...] z [...].03. 2000 r. [...]) , która z kolei współdziedziczyła po M.S.i A. L. (post. SR w [...] z [...].10.2002 r. [...]) wystąpiła o stwierdzenie nieważności obydwu ww. decyzji Wojewody [...]. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z [...] marca 2018 r. nr [...] po przeprowadzeniu z wniosku wyżej wymienionej postępowania nadzorczego stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z[...] lutego 1991 r. Natomiast postanowieniem z [...] grudnia 2017 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z [...] marca 2018 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia z wniosku M.Z. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1995 r. z uwagi na niewykazanie przez wnioskodawczynię, by przysługiwał jej w tym postępowaniu przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Nie przedstawiła ona bowiem dowodów wskazujących na przynależny jej tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...]. Tymczasem przedmiotem ww. decyzji i zarazem jej skutkiem było, zdaniem organu, stwierdzenie komunalizacji tej działki. W krańcowej części uzasadnienia postanowienia z [...] marca 2018 r. Minister zauważał dodatkowo, że decyzją z [...] stycznia 2018 r. nr [...], stwierdził z urzędu nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1995 r. Na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji M. Z.wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając mu brak rozpoznania istoty sprawy poprzez nieprzeprowadzenie wyczerpującego postepowania dowodowego na okoliczności w niej istotne oraz niepodjęcie czynności celem poczynienia ustaleń w przedmiocie istotnym dla sprawy, a także błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia. Nadto, naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego, polegające na: braku przesłuchania jej na rozprawie administracyjnej w celu ustalenia interesu prawnego w sprawie; zaniechania informowania strony o przysługujących jej uprawnieniach ww. toku postępowania oraz faktach znanych organowi z urzędu; braku wyjaśnienia zasadności przesłanek którymi kierował się organ w toku postępowania; załatwienie sprawy w sposób pobieżny, przy jednoczesnym niepoinformowaniu strony o przedłużeniu postępowania; braku wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i oparcie rozstrzygnięcia jedynie na jego części; dowolność oceny tego materiału; a także pominięciu przy rozstrzyganiu sprawy interesu prawnego skarżącej w dochodzeniu jej roszczeń oraz niedostateczne wyjaśnienie podstaw prawnych i faktycznych podjętego rozstrzygnięcia. W związku z czym wnosiła o uchylenie zakwestionowanego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W motywach skargi wywodziła, że jako następca prawny A. L. i M. S. ma interes prawny w ujawnieniu w księdze wieczystej rzeczywistych właścicieli nieruchomości w [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. skarga jest niezasadna, gdyż kwestionowane postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie odmowy wszczęcia z wniosku M.Z. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wydanej w trybie art. 155 k.p.a. decyzji Wojewody [...] z [...] czerwca 1995 r. nr [...] odpowiada prawu. Podstawę prawną tego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W przepisie tym zawarto dwie odrębne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, którymi są: 1) wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną; 2) istnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Okoliczności świadczące o istnieniu "innych uzasadnionych przyczyn", o których mowa w tym przepisie nie zostały co prawda w Kodeksie skonkretyzowane, niemniej w orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że są to tego rodzaju okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Obejmują więc sytuacje gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015 r., II OSK 2671/13, Lex nr 1982821). Taką okolicznością jest m.in. brak przedmiotu postępowania. Sytuacja taka będzie miała miejsce wówczas, gdy w obrocie prawnym decyzja mająca stanowić przedmiot postępowania nadzorczego nie funkcjonuje, co może być efektem uprzedniej jej eliminacji ze skutkiem ex tunc, w ramach odrębnie prowadzonego postępowania. Z taką waśnie sytuacja mamy do czynienie w rozpoznawanej sprawie. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach wynika bowiem niezbicie, że w dacie podejmowania zaskarżonego postanowienia, decyzja Wojewody [...] z [...] czerwca1995 r., której weryfikacji w trybie nieważnościowym żądała skarżąca, została wyeliminowana z obrotu prawnego ostateczną decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] stycznia 2018 r. nr [...] poprzez stwierdzenie jej nieważność. W tym stanie rzeczy ponowne uruchomienie kolejnego postępowania nadzorczego mającego za przedmiot tę decyzje w sposób oczywisty nie mogło nastąpić. Na te konsekwencje wskazywał zresztą w krańcowej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Minister. Ze względu na powyższe traci obecnie na znaczeniu, stanowiąca zasadniczy przedmiot rozważań organu nadzoru, a także zarzutów skargi, kwestia ewentualnego posiadania przez M. Z. interesu prawnego w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...]. Niezależnie bowiem od oceny, czy rzeczywiście skarżąca nie wykazała przysługiwania jej owego interesu (jak utrzymuje organ, wskazując na brak legitymowania się przez nią na dzień [...] maja 1990 r. tytułem prawnorzeczowy do objętej tą decyzją działki nr [...]), czy też kwestia ta wymaga dalszych wyjaśnień (jak utrzymuje skarżąca), w przedmiocie zgłoszonego przez nią żądania – wobec ostatecznego usunięcia z obrotu prawnego ww. decyzji Wojewody - nie mogło zapaść inne rozstrzygnięcie niż to, które ujęte zostało w kwestionowanym postanowieniu, a mające umocowanie w treści normatywnej art. 61a § 1 k.p.a. Wszelkie zatem rozważania o legitymacji skarżącej w sprawie mogą mieć w tym wypadku wyłącznie walor czysto akademicki. Stąd także bezprzedmiotowe jest, zdaniem Sądu, odnoszenie się w tej materii do zarzutów skargi. Aczkolwiek godzi się zauważyć, że nie jest uzasadnione stanowisko organu nadzoru, jakoby jedynym skutkiem kwestionowanej decyzji Wojewody [...] z 1995 r. było stwierdzenie komunalizacji działki nr [...]. To na podstawie tej właśnie decyzji ujawniono wszak w dziale II księgi wieczystej nr [...] (dawniej [...]) tytuł gminy [...] do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (w udziale 2/3 części), której współwłaścicielem jest także w stosownym udziale M. Z.. I to na księgę, w której uregulowano stan prawny tej nieruchomości, a nie działki nr [...], wskazywał Wojewoda w swojej decyzji. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 powołanej ustawy.