I SA/Wa 81/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. M. G. wnioskiem z dnia 9 maja 2008 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Ministra Transportu i Budownictwa z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości. Powyższy wniosek rozpoznany został - wydanym przez referendarza sądowego - postanowieniem z dnia 14 maja 2008 r. W dniu 23 maja 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw M. G. od postanowienia z dnia 14 maja 2008 r., wobec czego straciło ono moc, a sprawa z wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu na nowo. Jak wynika z akt sprawy wniosek z dnia 9 maja 2008 r. jest kolejnym (trzecim) wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowym zakresie. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 81/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił częściowo wniosek M. G. z dnia 26 stycznia 2006 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata i przyznał skarżącemu adwokata z urzędu, odmawiając jednocześnie zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższe postanowienie uprawomocniło się z dniem 4 kwietnia 2006 r. Następnie postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając kolejny wniosek skarżącego z dnia 25 maja 2006 r., odmówił M. G. przyznania prawa pomocy podnosząc, że wnioskodawca składając kolejny wniosek nie powołał się na żadne nowe okoliczności istotne dla oceny jego sytuacji materialnej, tj. nie wykazał, że uległa ona znacznemu pogorszeniu. Po oddaleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia M. G. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2006 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego należnego od skargi, pismem z dnia 6 marca 2008 r., wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 6 października 2006 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie M. G. ponownie wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 9 maja 2008 r. oraz piśma z dnia 21 maja 2008 r. wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest świadczenie emerytalne wraz z dodatkiem kombatanckim i pielęgnacyjnym w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie. Poza mieszkaniem o powierzchni [...] m² nie posiada on żadnego majątku. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest samotnym emerytem, inwalidą [...] grupy oraz że choruje na liczne schorzenia, w związku z czym wszystkie wolne środki pieniężne przeznacza na lekarstwa (około [...] zł miesięcznie). Skarżący zaznaczył, że świadczenia lokalowe są wygórowane i stale rosną. Wskazał ponadto, że żywi się w barach mlecznych oraz że sam lub przy pomocy córki dokonuje zakupów związanych z codziennym utrzymaniem. Przyjmowane przez niego w dużej ilości leki wpływają na ogólne osłabienie organizmu w związku z czym wymaga opieki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Instytucja prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka, gdy strona pozbawiona jest środków do życia lub posiadane środki są tak niewielkie, że zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Zwolnienie strony od ponoszenia kosztów sądowych stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też może być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucania ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Każdy wnoszący sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów wnioskodawca musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Zaznaczyć należy, że prawomocne postanowienie dotyczące prawa pomocy nie ma powagi rzeczy osądzonej. Strona - jeżeli jej poprzedni wniosek załatwiony został negatywnie - może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Sąd rozpoznając ponowny wniosek ocenia czy nastąpiła zmiana okoliczności i czy zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Mają na uwadze okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie kolejnego (trzeciego) wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zaznaczyć trzeba, że składając ponowny wniosek skarżący nie przedstawił żadnych nowych okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej, które uzasadniałyby odmienną ocenę możliwości poniesienia przez niego kosztów sądowych w sprawie. Z ponownie złożonego wniosku wynika, że sytuacja majątkowa skarżącego od czasu rozpoznania wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie uległa zmianie (pogorszeniu). Wniosek ten uzasadniony został analogicznie jak wcześniejsze wnioski. Dla zmiany stanowiska i wydania pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia mogłoby dojść natomiast jedynie w razie zmiany okoliczności, związanych z pogorszeniem jego sytuacji materialnej i życiowej. Skoro zatem skarżący nie wykazał żadnych nowych okoliczności istotnych dla sprawy, to brak było podstaw do zmiany wcześniejszego stanowiska i uwzględnienia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.