I SA/Wa 81/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie WSA Iwona Owsińska – Gwiazda WSA Bogdan Wolski (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2010 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] października 2009 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. W. od decyzji Wojewody[...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], orzekającej o odmowie potwierdzenia posiadania prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez F. D. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości C., obwód [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. Wnioskiem z dnia 4 grudnia 2008 r. J. W. wystąpiła do Wojewody [...] o rekompensatę z tytułu pozostawienia przez F. D. opisanej wyżej nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. orzekł o odmowie potwierdzenia J. W. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez F. D. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w miejscowości C., obwód [...], stwierdzając, iż w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 1 i art. 2 ustawy dotycząca miejsca położenia nieruchomości pozostawionych, a także miejsca zamieszkiwania właściciela pozostawionej nieruchomości na dzień 1 września 1939 r. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że F. D. pozostawiła nieruchomości poza dawnymi [...], a więc wniosek złożony przez J. W. nie spełnia wymogów określonych w ustawie zabużańskiej. Zatem wniosek w tym przedmiocie nie znajduje uzasadnienia faktycznego i prawnego. Minister Skarbu Państwa wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP, jeżeli spełnia on łącznie następujące przesłanki: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, posiada obecnie obywatelstwo polskie, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium RP oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 tej ustawy. Natomiast w świetle art. 3 ust. 2 powołanej ustawy, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości, prawo do rekompensaty przysługuje spadkobiercom, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 ust. 2 tej ustawy, tj. posiadają obywatelstwo polskie (warunek ten przez wnioskodawcę został spełniony). Oznacza to, zdaniem organu, iż jednym z warunków sine qua non, a więc niezbędnym do potwierdzenia prawa do rekompensaty jest fakt zamieszkiwania właściciela pozostawionej nieruchomości w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie organu odwoławczego za bezsporny i udokumentowany w aktach sprawy (wydruki map), należy uznać fakt, że miejscowość C., położona w obwodzie [...] (na terenie której zamieszkiwała właścicielka nieruchomości i poprzedniczka prawna strony – F. D.), nie była położona w granicach Rzeczypospolitej Polskiej w określonej przez ustawodawcę w dacie 1 września 1939 r. W latach 1918 - 1940 miasto C. należało do [...] i nosiło nazwę [...], a następnie w 1940 r. zostało wcielone do [...] pod nazwą [...]. W latach 1941 - 1944 zostało ponownie przyłączone do [...], a w 1944 roku zdobyte przez [...] i w konsekwencji powtórnie zmieniło nazwę na [...]. W latach 1945 - 1991 stanowiło część [...]. Region ten, chociaż zamieszkiwała na nim ludność narodowości polskiej w chwili wybuchu drugiej wojny światowej, nie wchodził w skład byłego obszaru terytorialnego państwa polskiego. W związku z powyższym, organ odwoławczy podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r., iż ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. nie dotyczy osób, które zamieszkiwały w dniu 1 września 1939 r. na terenach nie wchodzących w skład byłego obszaru terytorialnego II RP. Skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. W., nie zgadzając się ze stanowiskiem organu. Skarżąca podkreśliła, iż jej prababcia została uznana za repatriantkę w 1945 roku i przybyła na tereny państwa polskiego z przekonaniem, iż jest obywatelką polską i że wartość mienia pozostawionego w C. zostanie jej zrekompensowana. Ograniczenie prawa do rekompensaty umownie przyjętymi granicami w ustawie jest niedopuszczalne, tym bardziej, że Urząd Miejski w G. potwierdził już wcześniej prawo do odszkodowania. Urząd Miejski w G. decyzją z dnia [...] lipca 1990 r. potwierdził, że przedłożone dokumenty repatriacyjne dają podstawę od ubiegania się o realizację prawa do rekompensaty. Ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. nie może anulować decyzji wydanej przez organ administracji państwowej. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Ocena zaskarżonej decyzji w zakresie wynikającym z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") nie potwierdza, aby organ odwoławczy uchybił prawu w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonej decyzji. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż w aktualnym stanie prawnym zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub opuszczenia tego terytorium w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., a dokonanego na podstawie tzw. "układów republikańskich", zostały określone w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), dalej: "ustawa". W szczególności w art. 1 i art. 2 ustawy określono zasady i warunki realizacji prawa do rekompensaty, a w art. 27 ustawy stwierdzono, iż postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. W oparciu o wymienione przepisy ustawy należy stwierdzić, iż prawo do rekompensaty przysługuje wyłącznie właścicielowi (jego spadkobiercom, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy) nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, ale pod warunkiem, że spełnione są wszystkie ustawowe warunki, w tym także wymóg zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec tego prawo do rekompensaty nie przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionej poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli właściciel nie zamieszkiwał w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i nieruchomość nie znajdowała się na tym terytorium, nawet jeżeli spełniony został warunek posiadania w dniu 1 września 1939 r. obywatelstwa polskiego, a następnie właściciel nieruchomości opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy. Odnosząc powyższe wyjaśnienia do przedmiotowej sprawy administracyjnej Sąd stwierdza, że bezsporne było, iż F. D. pozostawiła nieruchomość poza byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jednak miejscowość C., w której zamieszkiwała poprzedniczka prawna skarżącej nie znajdowała się w dniu 1 września 1939 roku w granicach Rzeczypospolitej Polskiej. W tym stanie sprawy organy obu instancji zasadnie uznały, iż obowiązujące przepisy wymagają spełnienia warunku zamieszkania w dniu 1 września 1939 r. na terenach wchodzących w skład byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 2 pkt 1 ustawy). a w konsekwencji prawidłowo odmówiły wnioskodawczyni potwierdzenia prawa do rekompensaty. Odnosząc się do stanowiska skarżącej Sąd ponownie wskazuje, iż potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje w aktualnym stanie prawnym wyłącznie na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec tego przedstawienie w piśmie Urzędu Miejskiego w G. z dnia 16 lipca 1990 r. stanowiska co do wniosku Z. W. z dnia 5 czerwca 1989 r. złożonego na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 1985 r. w sprawie zaliczania wartości mienia nieruchomego pozostawionego za granicą na poczet opłat za użytkowanie wieczyste lub na pokrycie ceny sprzedaży działki budowlanej i położonych na niej budynków (tekst jedn. Dz. U. Nr 14, poz. 79 ze zm.), nie mogło mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia sprawy zainicjowanej wnioskiem J. W. z 4 grudnia 2008 r. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.