I SA/Wa 81/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2012 r. sprawy ze skargi P. S., L. S. i O. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość oddala skargę. I SA/Wa 81/11 UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. K. oraz O. S. i L. S. od decyzji Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. odmawiającej przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] hip. [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Przedmiotowa decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Nieruchomość położona w W. przy ul. [...] hip. [...] o powierzchni [...] m2 znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu tj. 21 listopada 1945 r. grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Prawo własności przedmiotowej nieruchomości hipotecznej uregulowane było na rzecz J. K., co wynika z zaświadczenia Sądu Rejonowego w W. z dnia [...] czerwca 1999 r. Dawny właściciel nie złożył wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości hip. [...], w trybie art. 7 powołanego dekretu. W dniu 29 czerwca 1999 r. Z. K. złożyła w imieniu własnym oraz rodzeństwa: B. K. i E. K., wniosek o przyznanie odszkodowania za teren położony przy ul. [...]. Aktualnie grunt przedmiotowej nieruchomości przy dawnej ul. [...] hip. [...], stanowi własność W. w użytkowaniu S. i wchodzi w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. Prezydent W. odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość hip. [...] o powierzchni [...] m2 położoną w W. przy ul. [...], stwierdzając, iż w przedmiotowej sprawie nie został spełniony jeden z dwóch, przewidzianych w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami warunków, dotyczący utraty możliwości władania działką przez dawnych właścicieli po dniu 5 kwietnia J958 r. z uwagi na fakt wcześniejszego przejęcia gruntu pod inwestycję. Organ I instancji w oparciu o zgromadzoną dokumentację ustalił, że decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...] marca 1953 r. Prezydium Rady Narodowej w W., wyraziło zgodę na lokalizację szczegółową wstępną dla [...] Szkoły [...] na terenie położonym przy ul. [...] i [...], w granicach oznaczonych za załączniku graficznym nr [...]. Organ I instancji po analizie ww. szkicu lokalizacyjnego ustalił, iż objęta niniejszą decyzją nieruchomość hip. [...], wchodziła w skład gruntu przeznaczonego pod budowę szkoły. Pismem z dnia 7 kwietnia 1953 r. nr [...] Minister Gospodarki Komunalnej zwrócił się do Przewodniczącego Prezydium Rady Narodowej w W., o szybkie przekazanie terenu [...] Szkole [...] w związku z koniecznością zagospodarowania gruntu. Pismem z dnia [...] kwietnia 1953 r. nr [...], Prezydium Rady Narodowej w W. wyraziło zgodę na przekazanie w zarząd i użytkowanie [...] Szkole [...] grunt w rejonie ulic [...] i [...] w granicach wyznaczonych na szkicu nr [...] (ok. [...] ha), będącym załącznikiem do zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z dnia [...] marca 1953 r. Protokół zdawczo-odbiorczy sporządzony został w dniu [...] maja 1953 r. Organ I instancji ustalił, że w dniu [...] lipca 1954 r. wydane zostało przez Prezydium Rady Narodowej w W. zaświadczenie lokalizacyjne nr [...], zmieniające granice terenu przeznaczonego dla [...] Szkoły [...]. Zgodnie z załącznikiem graficznym do tej lokalizacji (nr [...]), działka hipoteczna [...] pozostała w obszarze przeznaczonym pod szkołę. Protokół zdawczo-odbiorczy w zmienionych granicach, sporządzony został w dniu [...] stycznia 1955 r. Na dowód utraty możliwości władania działką przez dawnych właścicieli po dniu 5 kwietnia 1958 r. z uwagi na fakt wcześniejszego przejęcia przedmiotowego gruntu pod inwestycje organ I instancji przedstawił korespondencję prowadzoną pomiędzy Spółdzielnią "[...]" a Dyrektorem Szkoły [...]. Jak wskazał organ I instancji w dniu [...] października 1954 r. Spółdzielnia "[...]" otrzymała zaświadczenie lokalizacyjne nr [...], wyrażające zgodę na budowę budynków bliźniaczych na terenie położonym przy ul. [...]. Z załącznika graficznego do ww. zaświadczenia lokalizacyjnego (nr [...]), wynika, iż wskazany w nim teren graniczył bezpośrednio z terenem objętym lokalizacją nr [...] dla [...] Szkoły [...], u zbiegu ulic [...] i [...] (na niektórych mapach oznaczonej jako ul. [...]). W dniu 1 kwietnia 1955 r. L.dz. [...], Spółdzielnia [...] skierowała do Dyrektora Szkoły [...] pismo, w którym prosi o niepodejmowanie przez Szkołę żadnych prac [...] na terenie objętym zaświadczeniem lokalizacyjnym nr [...] z dnia [...] października 1954 r., który będzie stanowił dojazd na budowę domów jednorodzinnych w rejonie ulic [...] i [...]. W odpowiedzi na powyższe pismo Dyrektor [...] Szkoły [...], poinformował S. [...], że ,,(...) dopóki inwestorzy, a między nimi także Spółdzielnia [...] nie spełnią warunków, pod którymi Dyrekcja oraz Ministerstwo Gospodarki Komunalnej zrzekło się części [...] Szkolnego na rzecz inwestorów, dotąd przyszli posiadacze tego terenu nie będą mogli wejść w jego posiadanie i użytkowanie". Jak wynika z dalszej treści tego pisma pomiędzy stronami zawarte zostało porozumienie, zgodnie z którym ,,(... inwestorzy wypłacą [...] Szkole [...] odszkodowanie za [...]; inwestorzy przesuną własnym kosztem dotychczasowe ogrodzenie na nowe granice, wytyczone przez Wydział Geodezyjny (...)". Organ I instancji zwrócił uwagę, że w aktach sprawy znajduję się pismo Kierownika [...] Urzędu Budowlanego PRN w W. z dnia [...] maja 1955 r. dotyczące ustaleń zawartych pomiędzy Szkołą, a Spółdzielniami "[...]", "[...]" i "[...]", dotyczące roszczeń Szkoły o zwrot kosztów wynikających ze zmiany terenu. Porozumienie to dotyczyło m.in. zwrotu części kosztów wynawożenia terenu przez Szkołę, a także sprawy przeniesienia parkanu na nowe granice. Kolejnymi dokumentami wskazanymi przez organ I instancji, potwierdzającymi wejście w posiadanie przez [...] Szkołę [...], gruntu w rejonie ul. [...], [...] i [...], w tym działki hip. [...], są: – notatka z dnia 9 maja 1957 r. z rozpoznania terenu, sporządzona przez m.in. Kierownika Pracowni [...] i przedstawiciela T. Z notatki tej wynika, iż ww. grunt o pow. ok. [...] ha jest obecnie użytkowany przez Szkołę; – pismo Dyrektora [...] Szkoły [...] z dnia 3 czerwca 1957 r. skierowane od PRN w W., zgodnie z którym, Szkoła zajmuje ww. teren od 1948 r. i sukcesywnie przez kolejne lata go zagospodarowywała, a cały należący do Szkoły grunt został ogrodzony (prowizorycznie); – pismo Podsekretarza Stanu Ministerstwa Oświaty z dnia 19 lipca 1957 r. do Zastępcy Przewodniczącego Rady Narodowej, który stwierdza ,,(...). Na terenie obecnej lokalizacji Szkoły [...] jedynej w Polsce Ministerstwo Oświaty planuje budowę budynku szkolnego, a teren jest w pełni zagospodarowany i użytkowany jako warsztat szkoleniowy" . Organ I instancji wskazał, że zasadnicza zmiana położenia Szkoły i w konsekwencji przesunięcie jej granic nastąpiło dopiero po 1958 r. W aktach sprawy znajduje się decyzja z dnia [...] czerwca 1958 r. PRN w W., uchylająca lokalizację nr [...] z dnia [...] lipca 1954 r., a teren Szkoły zmniejszony został do powierzchni ok. [...] ha. Jednak jak ustalił organ I instancji dopiero w dniu [...] stycznia 1965 r. Dyrekcja Rozbudowy Miasta [...] wystąpiła do PRN w W. z wnioskiem terenowym nr [...] o wydanie decyzji w sprawie przekazania terenu przy ul. [...] (w tym hip. [...]), pod budowę szkoły [...]. W uzasadnieniu wniosku widnieje zapis, że całość terenu jest w posiadaniu [...] Szkoły [...] ([...]). Przekazanie terenu pod budowę Szkoły [...] nastąpiło w dniu [...] maja 1965 r. protokołem zdawczo odbiorczym, w oparciu o decyzję z dnia [...] marca 1965 r. nr [...]. Organ I instancji wskazał, że w aktach sprawy znajdują się oświadczenia Z. K. oraz K. R. dotyczące możliwości posiadania działki hip. [...] przez dawnych właścicieli. Według oświadczenia Z. K. w roku 1955 planowała ona wraz z mężem budowę domu jednorodzinnego, a braną pod uwagę lokalizacją była działka przy ul. [...]. W związku z powyższym wielokrotnie dokonywali wizji lokalnej na nieruchomości. Jednak z powodu otrzymania przydziału na mieszkanie w innym rejonie W., odstąpili oni od planu wybudowania domu przy ul. [...]. Zdaniem organu I instancji powyższe oświadczenie, nie mogło zostać potraktowanie jako dowód potwierdzający możliwości władania działką przez dawnych właścicieli do dnia 5 kwietnia 1958 r., gdyż Z. K. do oświadczenia nie załączyła żadnego dokumentu wskazującego, że podjęła ona wraz z mężem starania o pozwolenie na budowę domu na działce hip. [...] (plany architektoniczne domu, plany geodezyjne, wystąpienia o zgodę na budowę itp.) Natomiast z oświadczenia K. R. wynika, iż działka przy ul. [...] była uprawiana (drobne uprawy krzewów owocowych) w latach 50-tych przez rodzinę K., przy czym oświadczenie to nie zwiera daty do kiedy - według wiedzy K. R. - działka mogła być uprawiana. Pismem z dnia 28 kwietnia 2010 r. Z. K., złożyła odwołanie od decyzji Prezydenta W. podnosząc, iż organ pierwszej instancji w sposób nieprawidłowy ustalił kwestię spełnienia przez wnioskodawców przesłanki utraty możliwości faktycznego władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r., wnosząc o wydanie decyzji przyznającej odszkodowanie za nieruchomość położoną przy ul. [...] w W. Wojewoda [...] po ponownym rozpoznaniu odwołania i zbadaniu akt sprawy decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewoda [...] zwrócił uwagę, powołując się na orzecznictwo Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że "faktyczna możliwość władania nieruchomością", o jakiej mowa w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to nie tylko efektywne z niej korzystanie, lecz także sama tylko możliwość takiego korzystania, choćby władający nie czynił z niej użytku. Chodzi zatem o taką sytuację, w której poprzedni właściciele zostają definitywnie pozbawieni możliwości jakiegokolwiek korzystania z działki, co następowało zazwyczaj w chwili jej rzeczywistego zajęcia w związku z realizacją inwestycji państwowych. Przesłanka wskazana w art. 215 ugn może być ustalona jedynie na podstawie dowodów potwierdzających fakt i datę zajęcia gruntu pod inwestycję. Wojewoda [...] podkreślił, że Organ pierwszej instancji zgromadził materiał dowodowy i odniósł się do niego rzetelnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ I instancji zgromadził niezbędne dokumenty jak pozwolenia na budowę, decyzje lokalizacyjne, protokoły zdawczo - odbiorcze wykonanych prac budowlanych, korespondencja ze Spółdzielniami graniczącymi z terenem Szkoły, z których wynika jednoznacznie brak możliwości faktycznego władania sporną nieruchomością przez dawnych właścicieli przed datą 5 kwietnia 1958 r. Wojewoda [...] odnosząc się do pism K. R. i Z. K. wskazał, że w swoim piśmie K. R. nie wspomina o jaką konkretnie działkę chodzi. Nie podaje żadnego przedziału czasowego, którego dotyczą podawane przez niego informacje na temat sposobu użytkowania nieruchomości. Jedyną datą, jaką na podstawie oświadczenia można odnieść do przedstawionych losów przedmiotowej nieruchomości, to okres powstania warszawskiego, w którym to czasie, jak podaje autor oświadczenia. "działka przy ul. [...] była celem częstych wypadów rodziny poza ścisłą aglomerację miejską". Z tego oświadczenia nie sposób wywieść wniosku o tym, czy została spełniona przesłanka utraty możliwości faktycznego władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Również oświadczenia Z. K. z dnia 30 marca 2009 r. nie można potraktować, zdaniem organu odwoławczego, jako potwierdzenia spełnienia omawianej przesłanki, z powodu braku przedstawienia dowodów na poparcie twierdzeń o zamiarze posadowienia domu na terenie przedmiotowej działki oraz innych, świadczących o jakimkolwiek jej użytkowaniu przez dawnych właścicieli. Ze względu na niespełnienie przesłanki utraty możliwości faktycznego władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r, przy założeniu, iż dla wydania pozytywnej decyzji w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. konieczne jest stwierdzenie spełnienia wszystkich wymienionych w tym przepisie przesłanek, Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła Z. K. Wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucała nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności w zakresie faktycznej możliwości władania nieruchomością Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona, gdyż zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Dokonując wykładni językowej art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.) należy stwierdzić, iż w odniesieniu do działki przepis ten przewiduje dwa warunki, od których spełnienia uzależnione jest odszkodowanie: 1) działka przed dniem wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, 2) poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Oba te warunki muszą być spełnione łącznie. Przepis ten nie zawiera żadnych dodatkowych kryteriów. Oznacza to, ze niespełnienie jednego warunku powoduje utratę możliwości domagania się odszkodowania. Organy przeprowadziły szczegółowe postępowanie wyjaśniające dotyczące daty pozbawienia faktycznej możliwości władania przedmiotową nieruchomością przez byłych właścicieli. W aktach administracyjnych znajdują się dokumenty opisane oraz zanalizowane przez organy administracji, z których wynika w sposób jednoznaczny iż poprzedni właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Świadczą o tym : – decyzja lokalizacyjna nr [...] z dnia [...] marca 1953 r. Prezydium Rady Narodowej w W., – pismo z dnia [...] kwietnia 1953 r. nr [...], w którym Prezydium Rady Narodowej w W. wyraziło zgodę na przekazanie w zarząd i użytkowanie [...] Szkole [...] grunt w rejonie ulic [...] i [...] w granicach wyznaczonych na szkicu nr [...] (ok. [...] ha), będącym załącznikiem do zaświadczenia lokalizacyjnego nr [...] z dnia [...] marca 1953 r., – protokół zdawczo odbiorczy sporządzony został w dniu [...] maja 1953 r., – zaświadczenie lokalizacyjne nr [...], zmieniające granice terenu przeznaczonego dla [...] Szkoły [...], przy czym działka hipoteczna [...] pozostała w obszarze przeznaczonym pod szkołę, – protokół zdawczo odbiorczy w zmienionych granicach, sporządzony w dniu [...] stycznia 1955 r., – korespondencja prowadzona pomiędzy Spółdzielnią [...] a Dyrektorem Szkoły [...], – pismo Kierownika [...] Urzędu Budowlanego PRN w W. z dnia [...] maja 1955 r. dotyczące ustaleń zawartych pomiędzy Szkołą, a Spółdzielniami "[...]", "[...]" i "[...]", dotyczące roszczeń Szkoły o zwrot kosztów wynikających ze zmiany terenu, – notatka z dnia 9 maja 1957 r. z rozpoznania terenu, sporządzona przez m.in. Kierownika Pracowni [...] i przedstawiciela T. Z notatki tej wynika, iż ww. grunt o pow. ok. [...] ha w tym przedmiotowa działka) jest obecnie użytkowany przez Szkołę; – pismo Dyrektora [...] Szkoły [...] z dnia 3 czerwca 1957 r. skierowane od PRN w W., zgodnie z którym, Szkoła zajmuje ww. teren od 1948 r. i sukcesywnie przez kolejne lata go zagospodarowywała, a cały należący do Szkoły grunt został ogrodzony (prowizorycznie); – pismo Podsekretarza Stanu Ministerstwa Oświaty z dnia [...] lipca 1957 r. do Zastępcy Przewodniczącego Rady Narodowej, który stwierdza ,,(...) Na terenie obecnej lokalizacji Szkoły [...] jedynej w Polsce Ministerstwo Oświaty planuje budowę budynku szkolnego, a teren jest w pełni zagospodarowany i użytkowany jako warsztat szkoleniowy" . Stwierdzić należy, że organy administracji prawidłowo dokonało oceny pism K. R. i Z. K. Żadne z tych pism jak słusznie zauważyły oba organy, nie stanowi dowodu na poparcie twierdzeń o zamiarze posadowienia domu na terenie przedmiotowej działki oraz innych, świadczących o jakimkolwiek jej użytkowaniu przez dawnych właścicieli. Wobec nie spełnienia warunku dotyczącego pozbawienia faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. przez poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego omawianie drugiego warunku z art. 215 u.g.n. było niecelowe. Organy należycie uzasadniły swoje stanowisko. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.