I SA/Wa 81/26

WyrokWSA w Warszawie2026-03-17

Skład orzekający: Łukasz Trochym, Bożena Marciniak, Anna Milicka-Stojek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły, że odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało wypłacone, opierając się na dowodach pośrednich i domniemaniu braku aktywności strony, zamiast na wyczerpującym postępowaniu dowodowym?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało faktycznie wypłacone lub złożone do depozytu sądowego. Opieranie się na dowodach pośrednich i domniemaniach, bez podjęcia wszelkich możliwych kroków w celu zgromadzenia jednoznacznych dowodów, stanowi naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego i oceny materiału dowodowego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania za nieruchomość warszawską, przyznanego decyzją z 1989 r. Skarżący, będący spadkobiercami pierwotnej właścicielki, domagali się wypłaty odszkodowania, twierdząc, że nigdy nie zostało ono wypłacone. Organy administracji odmówiły, opierając się na dowodach pośrednich i domniemaniu wypłaty. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów k.p.a. poprzez zaniechanie inicjatywy dowodowej i błędną ocenę materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Mazowieckiego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. Warszawy i zasądził od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) Sędziowie sędzia WSA Bożena Marciniak asesor sądowy WSA Anna Milicka-Stojek Protokolant starszy referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2026 r. sprawy ze skargi Z. M., A. M., A. K., H. J., J. G., K. K., M. G. i M. W. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 19 listopada 2025 r. nr 4422/2025 w przedmiocie odmowy wypłaty odszkodowania za nieruchomość warszawską 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 28 lipca 2025 r. nr 562/SD/2025; 2. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz Z. M., A. M., A. K., H. J., J. G., K. K., M. G. i M. W. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda Mazowiecki (dalej również jako "Wojewoda/organ/organ II instancji"), decyzją z 19 listopada 2025 r., nr 4422/2025, po rozpatrzeniu odwołania Z. M., A. M., M. G., H. J., A. K., J. G., M. V. i K. K., od decyzji Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent/organ I instancji") z 28 lipca 2025 r., nr 562/SD/2025, odmawiającej wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego decyzją Urzędu Dzielnicowego Warszawa-Praga Południe Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z 13 marca 1989 r., nr WG.II.8221/631/7/89/KD, za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...] – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. W uzasadnieniu powyższej decyzji Wojewoda Mazowiecki przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Nieruchomość warszawska położona przy ul. [...], ozn. hip. [...], znajduje się na terenie objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Na podstawie art. 1 tego dekretu wszystkie grunty leżące w granicach miasta Warszawy przeszły na własność Gminy m. st. Warszawy, a w dniu 13 kwietnia 1950 r., tj. z chwilą likwidacji gmin, na własność Skarbu Państwa. Z zaświadczenia Sądu Grodzkiego w Warszawie Oddział Ksiąg Wieczystych z 11 stycznia 1949 r., nr 6041/48 wynika, że nieruchomość warszawska Nr [...] położona przy ulicach [...] i [...] obejmuje powierzchnię 917,20 m2, a tytuł własności uregulowany był jawnym wpisem na imię A. i J. małżonków K., w częściach równych niepodzielnie co do placu o powierzchni 399,50 m2 oznaczonego Nr 1 na planie załączonym pod Nr 4 w zbiorze dowodów tej księgi na mocy aktu z dnia 2 września 1937 r. za Nr 5. Aktem notarialnym z dnia 6 lutego 1958 r., Repertorium Nr V-A/b-751/58, umową przelewu zawartą przed notariuszem dr. E. W., A. K.1 i J. K. sprzedali I. O. działkę gruntu oznaczoną na planie nr 1 o pow. 3 ary 99,50 m2 położoną przy ul. [...] wpisaną w księdze wieczystej oznaczonej nr [...], rej. hip. nr [...] i przelali na nabywczynię wszystkie swoje prawa i roszczenia do opisanej działki gruntu nr [...] wynikające z dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Wnioskiem z 15 października 1985 r. I. O. wniosła o przydzielenie działki zamiennej pod budowę domu jednorodzinnego lub przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...], przejętą przez Dyrekcję Rozbudowy Miasta Warszawa-Wschód. Decyzją z 13 marca 1989 r., nr WG.II.8221/631/7/89/KD, Urząd Dzielnicowy Warszawa Praga-Południe Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami orzekł o ustaleniu na rzecz I. O. odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] zapisaną w księdze wieczystej "Nieruchomości w mieście stołecznym Warszawie Nr [...]" oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni 399,50 m2. Decyzja stała się prawomocna dnia 12 kwietnia 1989 r. Wnioskiem z 2 sierpnia 2019 r. Z. M., A. M., M. G., H. J., A. K., J. G., M. V. i K. K. (spadkobiercy I. O.), wnieśli, m in. o wypłatę zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego decyzją Urzędu Dzielnicowego Warszawa Praga-Południe Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami, m.in. za nieruchomość przy ul. [...] jako, że w ich ocenie, przyznana decyzją z 13 marca 1989 r., kwota odszkodowania nie została wypłacona I. O. ani jej spadkobiercom. Decyzją z 28 lipca 2025 r., nr 562/SD/2025, Prezydent m.st. Warszawy odmówił Z. M., A. M., M. G., H. J., A. K., J. G., M. V. i K. K., wypłaty zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego decyzją Urzędu Dzielnicowego Warszawa Praga-Południe Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z 13 marca 1989 r., nr WG.II.8221/631/7/89/KD, za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Z. M., A. M., M. G., H. J., A. K., J. G., M. V. i K. K. wnieśli odwołanie od ww. decyzji. Wojewoda Mazowiecki, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta wyjaśniając w uzasadnieniu swojej decyzji, że ani ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, ani obowiązująca po niej ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości nie zawierały regulacji odnoszących się do kwestii niezrealizowanych roszczeń o odszkodowanie ustalonych uprzednio decyzją administracyjną. Wypełnienie tej luki prawnej nastąpiło wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Wskazał również, że w myśl z art. 27 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości opisanej powyżej decyzji w przypadku nie zgłoszenia się osób (tj. właścicieli) lub ich następców prawnych w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się decyzji odszkodowawczej, kwotę odszkodowania należało przekazać do depozytu sądowego. Wobec tego Wojewoda wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji zobowiązany był do ustalenia, czy odszkodowanie z tytułu wywłaszczania na podstawie decyzji z 13 marca 1989 r., nr WG.II.8221/631/7/89/KD, zostało wypłacone wnioskodawcom lub złożone do depozytu sądowego. Dopiero w przypadku ustalenia, że powyższe okoliczności nie miały miejsca należy dokonać waloryzacji odszkodowania i wypłacić je uprawnionym osobom. W związku z powyższym, w ocenie Wojewody, Prezydent m.st. Warszawy podjął czynności mające na celu pozyskanie dokumentów dotyczących wypłaty odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości decyzją nr WG.II.8221/631/7/89/KD z 13 marca 1989 r. Pismem z 24 sierpnia 2020 r. organ wystąpił bowiem do Wydziału Budżetowo-Księgowego w dzielnicy Praga-Południe z prośbą o przeprowadzenie kwerendy posiadanej dokumentacji pod kątem realizacji decyzji nr WG.II.8221/631/7/89/KD z 13 marca 1989 r. Natomiast, pismem z 15 września 2020 r. Wydział Budżetowo-Księgowy w dzielnicy Praga-Południe Urzędu m.st. Warszawy poinformował, że po przeprowadzonej kwerendzie posiadanej dokumentacji, nie odnalazł potwierdzenia zrealizowania wypłaty odszkodowania ustalonego ww. decyzją. Podsumowując Wojewoda uznał, że działania mające na celu odszukanie dokumentacji związanej z wypłatą odszkodowania nie przyniosły zatem pozytywnych rezultatów. Jednak, co istotne, organ I instancji nie pozyskał również żadnych dowodów świadczących wprost, aby nie wypłacono odszkodowania lub nie złożono go do depozytu sądowego. Ponadto, ze zgromadzonej dokumentacji wynika, że I. O., pismem z 27 lutego 1980 r. złożyła zażalenie na opieszałość organu w prowadzeniu sprawy, natomiast pismem z 27 lutego 1978 r. złożyła w obecności pracownika organu I instancji oświadczenie o nieposiadaniu oraz nieotrzymaniu odszkodowania z tytułu posiadania innej, niż przedmiotowa, nieruchomości warszawskiej, jako, że z mocy ówcześnie obowiązującego art. 53 ust. 2 ustawy wywłaszczeniowej, odszkodowanie przysługuje za jedną działkę budowlaną. Na podstawie udokumentowanej i bezsprzecznej aktywności strony w postępowaniu odszkodowawczym, nie ma podstaw, w ocenie organu, by przypuszczać, że mogłaby się ona wycofać z postępowania na etapie wypłaty odszkodowania. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się notatka służbowa z 12 kwietnia 1989 r. informująca o stawieniu się "Pani S." w imieniu I. O., która oświadczyła, że decyzja została doręczona w dniu 1 kwietnia i odwołania nie wnosi. To dodatkowo wskazuje, że w istocie otrzymała ona odszkodowanie i nie czuła potrzeby, aby motywować organ do innych działań, w tym wypłaty. W ocenie Prezydenta m.st. Warszawy, jak i Wojewody Mazowieckiego, są to dowody pośrednie potwierdzające okoliczność wypłaty odszkodowania. Końcowo organ podniósł, że I. O. na dzień wejście w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. nie była właścicielką ww. nieruchomości albowiem ww. nieruchomość była własnością A. K.1 i J. K. W związku z powyższym oraz z aktualną linią orzeczniczą (uchwała I OPS 1/22) organ uznał, że I. O. nie była – w rozumieniu art. 28 k.p.a. – stroną uprawnioną do skutecznego ubiegania się o przyznanie odszkodowanie. Skargę na powyższą decyzję Wojewody Mazowieckiego wywiedli: Z. M., A. M., M. G., H. J., A. K., J. G., M. V. i K. K. (dalej jako "Skarżący"). Organowi zarzucili naruszenie: 1) prawa procesowego w postaci art. 7, 77 i 80 k.p.a., poprzez zaniechanie inicjatywy dowodowej i niewyjaśnienie istotnej dla sprawy okoliczności - faktu wypłaty odszkodowania I. O. oraz poprzestaniu na przyjęciu domniemania, że brak aktywności I. O. po wydaniu decyzji stanowi wystarczający dowód na to, że otrzymała ustalone jej decyzją odszkodowanie; nakazanie Skarżącym ścisłe udowodnienie okoliczności negatywnej, tj. faktu braku wypłaty I. O. odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość; 2) prawa procesowego w postaci art. 76 § 1 i 110 § 1 k.p.a. poprzez wskazanie, że I. O. nie była uprawniona do otrzymania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, w sytuacji, gdy zostało ono jej przyznane ostateczną decyzją Urzędu Dzielnicowego Warszawa Praga-Południe Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z 13 marca 1989 r., nr WG.II.8221/631/7/89/KD. Mając powyższe na uwadze wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżących solidarnie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Skarżący podnieśli, że organy nie dysponują żadnymi dowodami potwierdzającymi fakt wypłaty odszkodowania. Skarżący nie zgadzają się przy tym z domniemaniem, tak jak uczynił to organ I i II instancji, iż do wypłaty takiego odszkodowania doszło. W ocenie Skarżących, ocena materiału dowodowego dokonana przez organy jest całkowicie dowolna, co skutkowało tym, że wnioskodawcy zostali pozbawieni prawa do odszkodowania. W przypadku braku wypłaty odszkodowania aby móc ustalić, iż wypłata taka została wykonana, zdaniem Skarżących, organ musiał by dysponować wiarygodnym dowodem potwierdzającym taką okoliczność, a nie opierać się jedynie na domysłach i dowodach pośrednich. Skarżący wskazali, że w sytuacji gdyby decyzja została wydana a uprawniona nie odebrała by odszkodowania informacja o tym znalazła by się w sądzie, w rejestrze dotyczącym złożonych do depozytu sądowego środków pieniężnych. Organ nie dysponował jednak żadnym potwierdzeniem uzyskanym z sądu rejonowego w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Mazowiecki wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Materialnoprawną podstawą decyzji organów obu instancji są przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.), dalej jako "u.g.n.", w szczególności przepis art. 129 ust. 5 pkt 3, zgodnie z treścią którego starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Podkreślenia przy tym wymaga, że art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. ma zastosowanie do także do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie u.g.n., a zatem także do obecnie kontrolowanej sprawy administracyjnej. Z kolei, stosownie do art. 128 ust. 1 u.g.n., odszkodowanie za wywłaszczenie własności nieruchomości, użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego przysługuje osobie wywłaszczonej, a więc osobie która była właścicielem nieruchomości w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej lub ograniczającej prawo korzystania z nieruchomości. Należy zwrócić również uwagę, że zgodnie z treścią art. 128 ust. 1 u.g.n., roszczenia odszkodowawcze przysługują osobom, które zostały wywłaszczone. Zaspokojenie tych osób wyklucza dopuszczalność zgłoszenia roszczenia w przyszłości przez następców prawnych osób uprawnionych do odszkodowania. Jeżeli jednak roszczenia nie zostały dotychczas zgłoszone, a właścicielem nieruchomości w drodze sukcesji uniwersalnej został następca prawny to może on zgłosić takie roszczenie. A zatem, żądanie ustalenia i wypłaty odszkodowania przysługuje następcom prawnym wywłaszczonego właściciela na zasadzie sukcesji uniwersalnej i to bez względu na to, czy przyjmie się tezę o publicznoprawym, czy cywilnoprawnym charakterze tego żądania (por. wyroki NSA: z 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1735/17; z 31 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 972/17; oraz z 20 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 2930/18). Natomiast przepis art. 215 ust. 2 u.g.n. stanowi, że przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego. Także obowiązujący w dacie wydania decyzji Urzędu Dzielnicowego Warszawa Praga-Południe Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z 13 marca 1989 r., nr WG.II.8221/631/7/89/KD, oraz stanowiący podstawę prawną tejże decyzji – przepis art. 90 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989 r. Nr 22, poz. 99 ze zm., dalej również jako "ustawa") przewidywał, że przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że nieruchomość warszawska przy ul. [...], ozn. hip. [...], stanowiąca własność I. O., została przejętą na rzecz Skarbu Państwa, na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Niekwestionowane jest również, że odszkodowanie za przejęte grunty zostało ustalone na rzecz I. O. prawomocną decyzją Urzędu Dzielnicowego Warszawa Praga-Południe Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z 13 marca 1989 r., nr WG.II.8221/631/7/89/KD. Podobnie niesporna jest okoliczność, że w chwili obecnej następcami prawnymi I. O. są Skarżący, co wynika ze zgromadzonych w aktach sprawy postanowień spadkowych oraz aktu poświadczenia dziedziczenia, a zatem, w realiach niniejszej sprawy, Skarżący posiadają legitymacje do wystąpienia z żądaniem wypłaty odszkodowania za przedmiotową nieruchomość, w sytuacji gdyby okazało się, że taka wypłata nie została zrealizowana rzecz ich poprzednika prawnego. W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że skoro decyzja odszkodowawcza Urzędu Dzielnicowego Warszawa Praga-Południe Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z 13 marca 1989 r., nr WG.II.8221/631/7/89/KD, jest prawomocna i nadal funkcjonuje w obrocie prawnym, to nie ma podstaw do wyprowadzania tak daleko idących wniosków, jak uczynił to Wojewoda, w stosunku do I. O. jako nabywcy roszczeń do nieruchomości warszawskiej (brak legitymacji do bycia stroną). Sporną jest zatem kwestia czy w sprawie należnego I. O. odszkodowania została dokonana czynność techniczna polegająca na jego wypłacie. Od ustalenia powyższej okoliczności zależy następnie ocena zasadności żądania Skarżących zawartego we wniosku z 2 sierpnia 2019 r., a co za tym idzie również ocena prawidłowości rozstrzygnięć organów wydanych w obu instancjach administracyjnych. W ocenie organów, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że mimo szeroko zakrojonych poszukiwań, organy nie uzyskały ani dowodów na wypłatę odszkodowania, ani dowodów, że taka wypłata nie miała miejsca. Wobec takiej wersji wydarzeń oponują Skarżący, którzy twierdzą, że na podstawie dowodów pośrednich nie można dowodzić okoliczności wypłaty odszkodowania. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie brak jest podstaw do twierdzenia, jak przyjęły orzekające organy, że odszkodowanie ustalone na rzecz I. O., decyzją Urzędu Dzielnicowego Warszawa Praga-Południe Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami z 13 marca 1989 r., nr WG.II.8221/631/7/89/KD, musiało zostać wypłacone. Zdaniem Sądu, formułowanie tak stanowczej oceny w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, jest przynajmniej przedwczesne. Wynika to z faktu, że organy, w szczególności organ I instancji, zaniechały wyczerpującego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i zwrócenia się do innych również organów i instytucji, niż tylko do Wydziału Budżetowo-Księgowego w Dzielnicy Praga-Południe Urzędu m.st. Warszawy. Wskazać należy bowiem, że zgodnie z art. 58 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, wywłaszczenie nieruchomości następuje za odszkodowaniem wypłacanym przez terenowy organ administracji państwowej z Funduszu Gospodarki Gruntami. Z kolei art. 58 ust. 2 ww. ustawy stanowi, że odszkodowanie wypłaca się w ratach rocznych (analogiczny zapis znajduje się w punkcie III decyzji odszkodowawczej z 13 marca 1989 r.). Wysokość raty rocznej nie powinna przekraczać 50% przeciętnych kosztów wzniesienia domu jednorodzinnego, ustalonych w trybie określonym w art. 64, z tym że okres spłaty odszkodowania nie może przekraczać 10 lat. Pierwsza rata jest płatna w ciągu 30 dni, licząc od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stała się ostateczna. Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa szczegółowe zasady oprocentowania odszkodowania oraz warunki przedterminowej jego wypłaty (art. 58 ust. 4 ustawy). Sumę odszkodowania przypadającą do wypłaty należy natomiast złożyć do depozytu sądowego, jeżeli osoba uprawniona odmawia przyjęcia odszkodowania albo jeżeli wypłata odszkodowania osobie uprawnionej natrafia na przeszkody (art. 68 ust. 2 ustawy). Stosowanie zaś do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad oprocentowania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości oraz warunków przedterminowej jego wypłaty (Dz. U. 1985 r. Nr 59, poz. 300), jeżeli wypłata odszkodowania została ustalona w ratach, organ orzekający przesyła decyzję o wywłaszczeniu do oddziału banku w celu otwarcia rachunku dla osoby uprawnionej (§ 2). Przez oddział banku - rozumie się natomiast na gruncie ww. rozporządzenia - Narodowy Bank Polski, powszechną kasę oszczędności lub bank spółdzielczy właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej do odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość (§1 pkt 2). Osoba uprawniona to z kolei - właściciel lub użytkownik wieczysty wywłaszczonej nieruchomości, któremu przysługują odszkodowania z tytułu wywłaszczenia, lub osoba wskazana przez uprawnionego, stale z nim mieszkającą (§1 pkt 4). W toku postępowania organ I instancji nie podjął jednak żadnych kroków celem ustalenia czy toczyło się postępowanie dotyczące złożenia świadczenia (odszkodowania ustalonego na rzecz I. O.) do depozytu sądowego, oraz czy został ustanowiony depozyt sądowy, o który mowa w art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Podobnie, Prezydent całkowicie zaniechał wyjaśnienia kwestii przesłania decyzji o wywłaszczeniu do właściwego oddziału banku w celu otwarcia rachunku dla osoby uprawnionej (I. O.), stosowanie do § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 grudnia 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad oprocentowania odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości oraz warunków przedterminowej jego wypłaty, choć w przepisach cytowanego rozporządzenia wyraźnie wskazano, że wypłata odszkodowania ma nastąpić z rachunku bankowego (środki na wypłaty musiałby więc być zagwarantowane). W ocenie Sądu, celowym byłoby w takiej sytuacji zwrócenie się do takich instytucji jak Archiwum Państwowe czy Mazowiecki Urząd Wojewódzki z pytaniem czy dysponują dokumentacją dotyczącą wypłaty odszkodowania ustalonego decyzją Urzędu Dzielnicowego Warszawa-Praga Południe Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z 13 marca 1989 r., nr WG.II.8221/631/7/89/KD, za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], ozn. hip. [...]. Powyższych ustaleń w sprawie zabrakło, tak więc uznać należy, że ustalenia organów są niepełne. Wbrew twierdzeniom organów, dowody dotychczas zgromadzone w aktach sprawy, nie świadczą o tym, że brak jest podstaw do uznania za prawidłową tezę podnoszą przez Skarżących, że decyzja odszkodowawcza za sporną nieruchomość nigdy nie została wykonana. Konieczna jest bowiem kompleksowa ocena materiału dowodowego i wnioskowanie pośrednie w oparciu o te dowody w sprawie, które udało się zgromadzić. Na chwilę obecną dość skąpy materiał dowodowy sprawy nie pozwala na poczynienie jednoznacznych ustaleń w tym zakresie. W ocenie Sądu, organy obu instancji nie sprostały zatem obowiązkom wynikającym z przepisów k.p.a. (art. 7, 77, 80 k.p.a.). W szczególności należy pamiętać, że stosownie do art. 75 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Ponadto, zgodnie z art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W sytuacji zatem, gdy Sąd stwierdził w niniejszej sprawie naruszenie powyżej wskazanych przepisów prawa procesowego przez organy administracji – organy nie przeprowadziły bowiem wyczerpującego postępowania dowodowego i nieprawidłowo ustaliły i oceniły stan faktyczny – wydane przez ten organy decyzje należało uchylić. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezydent będzie zobligowany uwzględnić ocenę prawną niniejszej sprawy zaprezentowaną w wyroku. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania sądowego Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło