I SA/Wa 811/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2012 r. sprawy ze skargi L.B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lutego 2012 r. nr [..] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP oddala skargę. Minister Skarbu Państwa, decyzją z [...] lutego 2012 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] stycznia 2012 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia L.B. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez K.B. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości D., pow. [...], woj. [...]. Z ustaleń organu odwoławczego wynika, że wnioskiem z 29 sierpnia 1990 r. L.B. wystąpił o sprzedaż działki nr [...] w miejscowości W. i zaliczenie wartości mienia nieruchomego pozostawionego poza obecnymi granicami RP przez K.B.. Z załączonego do akt poświadczonego notarialnie oświadczenia K.B. z [...] sierpnia 1990 r. wynika, że wnioskodawca został wskazany przez K.B. jako osoba uprawniona do dochodzenia roszczeń z tytułu mienia pozostawionego poza obecnymi granicami RP. L.B., pomimo trzykrotnego wezwania dokonanego przez organ I instancji, nie przedłożył prawomocnego postanowienia stwierdzającego nabycie spadku po K.B., celem udowodnienia legitymacji do wystąpienia z wnioskiem. Odmowę przedłożenia takiego dokumentu wnioskodawca uzasadnił tym, że nie jest zobowiązany do jego przedłożenia ponieważ działa na podstawie upoważnienia dokonanego przez K.B. w dniu [...] sierpnia 1990 r. Organ zauważył, że wskazanie to zostało dokonane na podstawie nieobowiązującego już obecnie przepisu art. 88 § 3 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, a zatem wskazanie to nie ma znaczenia z punktu widzenia obecnej regulacji prawnej, gdyż stosownie do treści art. 27 ustawy zabużańskiej, przepisy ustawy z 8 lipca 2005 r. należy stosować do spraw wszczętych i nie zakończonych przed dniem wejścia jej w życie. Zdaniem organu wnioskodawca nie udowodnił również, że K.B. była właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości D. na dzień opuszczenia byłego terytorium RP oraz że na skutek dziedziczenia prawo to skutecznie przeszło na L.B.. Nie przedstawił dowodów na potwierdzenie, że K.B. opuściła byłe terytorium RP w związku z wojną rozpoczętą we wrześniu 1939 r. jak i nie wykazał, że była ona na dzień 1 września 1939 r. obywatelką polską. Z tych wszystkich względów organ odwoławczy uznał, że odmowa przez organ I instancji potwierdzenia L.B. prawa do rekompensaty jest prawidłowa. W skardze na decyzję Ministra Skarbu Państwa L.B. zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 3 ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej poprzez uznanie, że przelew prawa ubiegania się o rekompensatę dokonany przez K.B. nie jest podstawą uznania skarżącego za osobą posiadającą legitymację procesową w postępowaniu dotyczącym potwierdzenia prawa do rekompensaty, 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7, 77 § 1, 107 § 3, 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 kpa. Mając na względzie wskazane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Skarga jest nieuzasadniona. Skarżący L.B. ubiega się o prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP przez babkę K.B.. Po raz pierwszy o realizację praw wynikających z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP przez K.B.. L.B. wystąpił wnioskiem z 29 sierpnia 1990 r. kiedy to zwrócił się o sprzedaż działki i zaliczenie wartości nieruchomości pozostawionych na poczet ceny sprzedaży. Załączył do wniosku notarialnie poświadczone oświadczenie K.B. z [...] sierpnia 1990 r., w którym wskazała go jako uprawnionego do nabycia przysługujących jej roszczeń zabużańskich. Z ustaleń poczynionych przez organ I instancji, mianowicie z odpisu aktu zgonu wynika, że K.B. zmarła [...] sierpnia 1993 r. Należy mieć na uwadze, że w dacie oświadczenia K.B. obowiązywał przepis art. 88 ust. 3 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami, który wskazywał na właściciela mienia nieruchomego pozostawionego za granicą jako osobę, której przysługuje uprawnienie do zaliczenia wartości tego mienia, ale jednocześnie stanowił, że uprawnienie to może także przysługiwać wskazanej przez niego jednej osobie uprawnionej do dziedziczenia ustawowego. Wniosek przez L.B. został do organu wniesiony w dniu 29 sierpnia 1990 r. a więc także pod rządami tego przepisu. Z dniem 1 stycznia 1998 r. weszła w życie ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, która w tekście pierwotnym zawierała art. 212, który w ust. 4 i 5 także przewidywał możliwość wskazania przez repatrianta jako uprawnionego jednej osoby uprawnionej do dziedziczenia ustawowego. Obowiązująca w dacie orzekania ustawa z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) ograniczyła krąg osób uprawnionych do rekompensaty tylko do właścicieli nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami RP (art. 2), a w przypadku śmierci właściciela do wszystkich spadkobierców albo niektórych z nich wskazanych przez pozostałych spadkobierców (art. 3 ust. 2). Natomiast ustawa ta w ogóle nie odnosi się do tych wnioskodawców, którzy wnioski złożyli wcześniej, przed wejściem jej w życie, a wnioskodawcy w dacie składania wniosków byli uprawnieni w świetle obowiązujących wówczas przepisów. W art. 27 ustawy z 8 lipca 2005 r. zostało stwierdzone, że postępowanie w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia jej w życie prowadzi się na podstawie jej przepisów. Powołany przepis art. 27 stanowi tylko, że postępowanie wszczęte wcześniej prowadzi się na podstawie jej przepisów. Natomiast nie wynika z tego przepisu, ani pozostałych przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. by osoby uprawnione na skutek wskazania przez repatrianta i uprawnione do wszczęcia postępowania na gruncie obowiązujących w dacie wszczęcia przepisów, zostały pozbawione tych uprawnień. Wskazuje na to także charakter prawny prawa do rekompensaty, które wykształciło się z wcześniejszego prawa zaliczenia. Bezsprzecznie jest to prawo majątkowe o charakterze publicznoprawnym. Taki charakter tego prawa potwierdza liczne orzecznictwo, w tym orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego (vide: uchwała SN z 4 czerwca 1987 r. III AZP 17/87-OSNC z 1989 r. nr 7-8, poz. 118; uchwała SN z 7 czerwca 1994 r. III CZP 77/94 – OSNCP1994, nr 12, poz. 239; wyrok TK z 19 grudnia 2002 r. K 33/02 – OTK-A z 2002, nr 7, poz. 97; wyrok SN z 21 listopada 2003 r. I CK 323/02 – OSNC 2004, nr 6, poz. 103). Prawo to jako prawo majątkowe o charakterze publicznoprawnym korzysta z konstytucyjnej ochrony praw majątkowych określonej w art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. W świetle powyższego niezasadne jest stanowisko organów, że oświadczenie K.B. wskazujące jako uprawnionego L.B. nie ma żadnego znaczenia. W sytuacji bowiem gdyby wnioskodawca w dacie składania wniosku z 29 sierpnia 1990 r., a więc na gruncie obowiązujących wówczas w tym zakresie przepisów, był uprawnionym do złożenia wniosku o zaliczenie wartości mienia nieruchomego pozostawionego przez K.B. to ten wniosek wszcząłby postępowanie w sprawie roszczeń z tego tytułu. Jednakże wnioskodawca nie wykazał, że jest spadkobiercą K.B. i konsekwentnie odmawiał złożenia prawomocnego postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia praw do spadku. Organ otrzymał informację z sądu spadku tj. Sądu Rejonowego dla K., że nie toczyła się sprawa o stwierdzenie nabycia spadku po K.B. Skarżący zarzuca w skardze, że ustalenie organu iż nie toczyło się postępowanie spadkowe po K.B. nie jest zgodne ze stanem faktycznym i wskazuje w skardze sygnaturę akt takiej sprawy jednakże nie powołuje czy wynik tego postępowania dowodzi, iż jest spadkobiercą K.B.. Postanowienie o stwierdzenie praw do spadku istotne jest również z tego powodu, że w sytuacji gdyby nie był uprawnionym w dacie składania wniosku z 29 sierpnia 1990 r. to pozwoliłoby na dokonanie przez organ oceny czy jest uprawnionym do ubiegania się o prawo do rekompensaty na gruncie przepisów ustawy z 8 lipca 2005 r. organ I instancji wzywał kilkakrotnie wnioskodawcę do przedłożenia odpisu postanowienia spadkowego, jak również i innych dowodów (m.in. pismo z 4 lutego 2008 r., z 16 czerwca 2009 r., z 10 maca 2011 r.) jednakże wnioskodawca ich nie dostarczył. Prawidłowo więc organy oceniły, że wnioskodawca nie wykazał, iż jest uprawnionym do ubiegania się o rekompensatę z tytułu pozostawienia nieruchomości przez K.B.. Również prawidłowe są ustalenia organów dotyczące niewykazania przez wnioskodawcę, że K.B. opuściła byłe terytorium RP w warunkach o jakich stanowi art. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. Wnioskodawca twierdzi, że K.B. repatriowała się w 1945 r. a co ma potwierdzać złożona przez niego kserokopia kartki, na której widnieje podłużna pieczątka z napisem "Państwowy Urząd Repatriacyjny Punkt Etapowy w R." oraz treść "zarejestrowano pod Nr [...]" i data [...].VIII.45 oraz nieczytelny podpis. Ze złożonej kserokopii nie wynika kogo dotyczy, a w szczególności, że dotyczy K.B.. Nie można więc uznać, że jest to dowód potwierdzający, że opuszczenie przez K.B. byłego terytorium RP nastąpiło w warunkach o jakich stanowi art. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. Także prawidłowo zostało przez organ ocenione, że brak jest dowodów potwierdzających, że K.B. pozostawiła poza obecnymi granicami RP nieruchomości, których była właścicielką. Gdyby nawet uznać, że opuściła ona byłe terytorium RP w sierpniu 1945 r. to wnioskodawca winien był przedstawić dowody, że w momencie opuszczenia byłego terytorium RP była właścicielką nieruchomości, za które wnioskodawca ubiega się prawa do rekompensaty. Złożone przez wnioskodawcę dokumenty tej okoliczności nie dowodzą. Akt notarialny darowizny parceli gruntowych położonych w D. został sporządzony w 1929 roku, a do 1945 r. upłynęło kilkanaście lat na przestrzeni, których mogło dojść do zdarzeń prawnych lub czynności w wyniku, których K.B. mogła tytuł własności utracić. Tak więc dokument ten nie potwierdza prawa własności K.B. do opisanych w nim parceli na rok 1945. Podobnie i dekret dziedzictwa Sądu Grodzkiego w P., z którego wynika, że na skutek działu spadku został przyznany udział w 1/3 części w połowie parceli gruntu na niwie "[...]" obszaru [...] morga. Dokument ten został sporządzony [...] marca 1939 roku i również z niego nie wynika, że tytuł własności wskazanej w nim parceli przysługiwał K.B. w 1945 r. Ponieważ przesłanki podmiotowe i przedmiotowe do przyznania prawa do rekompensaty, określone w art. 1 i 2 ustawy z 8 lipca 2005 r., muszą byś spełnione łącznie to brak spełnienia którejkolwiek z nich powoduje, że wniosek nie może być uwzględniony. Już tylko brak przesłanek wyżej omówionych uzasadnia wydanie decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty o czym stanowi art. 7 ust. 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty (...). Niezasadnie więc skarżący kwestionuje taki sposób zakończenia sprawy przez organ twierdząc, że organ odwoławczy winien uchylić decyzję Wojewody [...] i umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 105 § 1 kpa. Bezzasadnie również skarżący zarzuca organowi naruszenie art. 7 i 77 § 1 kpa. Ustawodawca nałożył na wnioskodawcę obowiązek wykazania przesłanek o których mowa w art. 2, 3 i 5 ust. 1 i 2 ustawy z 8 lipca 2005 r., gdyż w art. 6 ust. 1 i 2 wskazał jakie dowody należy dołączyć do wniosku a także jakie to mogą być dowody (art. 6 ust. 4 i 5). W sytuacji gdy wniosek nie spełnia powyższych wymogów to organ wzywa wnioskodawcę do usunięcia braków (art. 6 ust. 6), co w rozpoznawanej sprawie miało miejsce, gdyż wskazanymi wyżej pismami wnioskodawca był kilkakrotnie wzywany do usunięcia braków wniosku ze szczegółowym wskazaniem jakie to mogą być dowody wraz z przytoczeniem treści właściwych przepisów. Obowiązkiem organu jest dokonanie oceny spełnienia wymogów, o których mowa w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2, na podstawie dowodów, o których mowa w art. 6 o czym stanowi art. 7 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. Uznając zatem, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem Sąd na zasadzie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.