I SA/Wa 811/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) po rozpoznaniu w trybie uroszczonym w dniu 17 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi M.S. na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z [...] marca 2016 r. nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia M.S., utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta [...] z [...] stycznia 2014 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego za okres od lutego 2003 r. Zaskarżone postanowienie wydane zostało przy następujących ustaleniach stanu faktycznego. Wnioskiem z 13 grudnia 20113 r. M.S. wystąpił do Prezydenta [...] o przyznanie i wypłatę zasiłku stałego począwszy od lutego 2003 r., kiedy to prawo do świadczenia zostało mu bezprawnie, w jego ocenie, odebrane. Odebranie praw do świadczenia, na które powołuje się inicjator postępowania, wiązać zaś należy z decyzjami Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] marca 2003 r. nr 1[...] oraz nr [...]. Pierwszą z nich organ zmienił własną decyzję z [...] sierpnia 2002 r. przyznającą M.S. zasiłek stały wyrównawczy, w ten sposób że przyznał go na okres do [...] stycznia 2003 r. Kolejną natomiast odmówił przyznania owego świadczenia z uwagi na fakt, że dochód strony przekraczał kryterium dochodowe uzasadniające jego otrzymywanie, a to wobec tego, że decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z dnia [...] stycznia 2003 r. przyznano wyżej wymienionemu rentę w wymiarze [...] miesięcznie z tytułu całkowitej i trwałej niezdolności do pracy od dnia [...] października 1998 r. Obydwie wymienione decyzje organu pierwszej instancji zostały utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzjami z [...] marca 2003 r. nr [...] i [...], a wniesione na nie skargi oddalone odpowiednio prawomocnymi wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 stycznia 2004 r. sygn. akt I SA 1295/03 oraz I SA 1294/03, od których wywiedzione skargi kasacyjne Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wyrokami z 22 września 2004 r. sygn. akt I OSK 657/04 oraz I OSK 997/04. Wobec wniesienia w takim stanie faktycznym kolejnego wniosku o przyznanie i wypłatę zasiłku stałego za okres od lutego 2003 r., Prezydent [...] postanowieniem z [...] stycznia 2014 r., działając na podstawie art. 61a k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. W motywach postanowienia, organ wywodził, że nie jest obecnie dopuszczalne wszczęcie postępowania w sprawie, z uwagi na fakt, iż prawo do zasiłku stałego za żądany okres zostało już rozstrzygnięte ostatecznymi decyzjami administracyjnymi z dnia [...] marca 2003 r. oraz prawomocnymi wyrokami sądów, a nie uległy zmianie okoliczności faktyczne i prawne dotyczące przyznania skarżącemu żądanego świadczenia. W następstwie rozpatrzenia zażalenie M.S. od ww. rozstrzygnięcia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2016 r. utrzymało postanowienie Prezydenta [...] w mocy. Zdaniem Kolegium z uwagi na to, że aktualnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 12 marca 20074 r – o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) nie zawierają regulacji pozwalającej przyznać zasiłek stały z datą wsteczną, prawidłowo doszło do odmowy wszczęcia w tym przedmiocie postępowania. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] M.S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wskazywał, że domaga się wypłacenie zasiłku stałego począwszy od lutego 2003 r, gdyż wówczas doszło do wstrzymania jego wypłaty "ze zmyślonych powodów". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta [...] z [...] stycznia 2014 r., którym organ ów odmówił wszczęcia z wniosku M.S. postępowania administracyjnego w sprawie przyznania i wypłaty wyżej wymienionemu zasiłku stałego za okres od lutego 2003. r, ze względu na uprzednio już przeprowadzone w tej materii postępowanie, zakończone ostatecznymi decyzjami, które podlegały kontroli Sądu. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., stanowiącym, iż w sytuacji, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a. (żądanie wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści tego przepisu wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te wprawdzie nie zostały w ustawie skonkretyzowane, niemniej należy przyjąć, że obejmują ona takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do uruchomienie postępowania administracyjnego. Za taką przeszkodę o charakterze przedmiotowym uznać zaś należy sytuację, gdy żądanie jednostki dotyczy sprawy rozstrzygniętej już ostateczną decyzją. Stan taki zaistniał w rozpoznawanej sprawie. Godzi się bowiem zauważyć, że wniosek skarżącego z 13 grudnia 2015 r., mający zainicjować postępowanie w sprawie przyznania zasiłku stałego za okres od lutego 2003 r., jest ponownie przez niego złożonym żądaniem przyznania świadczenia, co do którego w sposób ostateczny wypowiedziały się już organy, jak też kontrolujący ich działanie Sad. Pierwszy wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie przyznania i wypłaty zasiłku stałego za okres od lutego 2003 r. został bowiem rozpoznany odmownie decyzją z [...] marca 2003 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] maja 2003 r. nr [...], która następnie stała się przedmiotem oceny dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z 15 stycznia 2004 r. sygn. akt I SA 1294/03 skargę M.S. oddalił. Zważywszy jednocześnie na fakt, że przewidziany aktualnie obowiązującą ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) zasiłek stały jest świadczeniem tożsamym ze świadczeniem przyznawanym na gruncie uprzednio obowiązującej ustawy pomocy społecznej z 1990 r. - zastąpił on bowiem przewidziany tą ustawą zasiłek stały wyrównawczy - rację ma organ pierwszej instancji wskazując na tożsamość przedmiotową i podmiotową obydwu spraw. W takim zaś stanie rzeczy, prawna możliwość ponownego merytorycznego (co do istoty) rozpoznanie sprawy zainicjowanej ww. wnioskiem była wyłączona, albowiem takie orzeczenie obarczone byłoby wadą opisaną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., skutkującą jego nieważnością. Zasadnie zatem Prezydent [...], stosując art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia w tej sprawie postępowania, a wydane przezeń postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy. Zgodzić się także przyjdzie z Kolegium, że aktualnie obowiązująca ustawa o pomocy społecznej nie zawiera regulacji, które umożliwiałyby przyznanie świadczenia z datą wsteczną do daty złożenia wniosku (por. art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Aczkolwiek to nie ta okoliczność, jak zdaje się przyjmować organ odwoławczy, przesądzała o zaistnieniu przeszkody umożliwiającej wszczęcie postępowania i wydania w nim decyzji rozstrzygającej sprawę zasiłku stałego co do istoty. Odróżnić bowiem należy sytuację braku możliwości spełnienia żądania strony domagającej się przyznania określanego ustawą świadczenia, od prawnej możliwości prowadzenia w przedmiocie tego świadczenia postepowania. Stąd motywy, wskazywane przez Kolegium, mające uzasadniać odmowę wszczęcia postępowania, uznać należy za błędne, a przez to naruszające przepisy art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. Zważywszy jednak na fakt, że samo ujęte w postanowieniu rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem, Sąd ocenił, że uchylenie w tych okolicznościach faktyczno-prawnych zaskarżonego postanowienia tylko ze względu na naruszenia przepisów postępowania, stanowiłoby przejaw nic niewnoszącego do sprawy nadmiernego formalizmu sądowego. Konsekwencją bowiem takiego orzeczenia nie byłaby hipotetyczna możliwość podjęcia w efekcie ponownie przeprowadzonego postępowania odmiennego co do istoty rozstrzygnięcia, ale - wobec wiążącej organ oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku - jego powtórzenie, tyle tylko że inaczej uzasadnionego. Z tych względów skarga podlegać musiała oddaleniu, o czym sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 powołanej ustawy, który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym kończące postępowanie.