I SA/Wa 82/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie WSA Monika Nowicka (spr.) asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Emilia Rutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2005 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych 1 uchyla zaskarżoną decyzję; 2 stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w G. nr [...] z dnia [...] września 2004 r. wstrzymującą wypłatę świadczenia w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na syna D. S. z dniem [...] sierpnia 2004 r. - i sprawę przekazało organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Powyższe rozstrzygnięcie zostało oparte na następujących ustaleniach: Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2004 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej G. wstrzymał wypłatę przyznanego zainteresowanej świadczenia w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na syna D. S. z dniem [...] sierpnia 2004 r. podnosząc, iż A. S. pozostaje w związku małżeńskim, a na syna D. nie otrzymywała świadczeń z funduszu alimentacyjnego, zatem przyznany dodatek stał się świadczeniem nienależnie pobranym i jako taki podlegał zwrotowi. W odwołaniu zainteresowana wskazała, iż do wniosku o przyznanie jej świadczeń rodzinnych dołączyła dokumenty, z których wynikało, iż nie jest jeszcze osobą rozwiedzioną oraz, że pobierała alimenty tylko na czworo najstarszych dzieci. Zaznaczyła przy tym, iż jako osoba bezrobotna, samotnie wychowująca pięcioro dzieci nie jest w stanie spłacić kwoty [...] złotych. Rozpatrując sprawę w trybie instancji odwoławczej Kolegium zauważyło, że organ I instancji nie przeprowadził w całości postępowania, które musi poprzedzić wydanie decyzji w sprawie wstrzymania wypłaty świadczeń rodzinnych. Tryb wstrzymania wypłaty tego rodzaju świadczeń określa wydane na podstawie delegacji ustawowej rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 5 marca 2004 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 45, poz. 433,). W myśl § 14 tegoż rozporządzenia w przypadku gdy podmiot realizujący świadczenia rodzinne poweźmie wątpliwość w sprawie dotyczącej przyznanego świadczenia rodzinnego co do występujących w sprawie okoliczności mających wpływ na prawo do tego świadczenia, powiadamia niezwłocznie osobę ubiegającą się o konieczności złożenia w wyznaczonym terminie nie dłuższym niż 14 dni licząc od dnia otrzymania wezwania, wyjaśnień w sprawie lub dostarczenia niezbędnych dokumentów. W przypadku nieudzielenia wymaganych wyjaśnień lub niedostarczenia w wyznaczonym terminie niezbędnych dokumentów, wstrzymuje się realizację świadczeń rodzinnych od najbliższego terminu płatności. W przedmiotowej sprawie nie stwierdzono istnienia dowodu świadczącego o powiadomieniu zainteresowanej o zaistnieniu wątpliwości co do uprawnienia do przyznania prawa do pobierania świadczenia rodzinnego w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Brak było także wezwania do udzielenia stosownych wyjaśnień lub dostarczenia dokumentów. Powyższe braki – zdaniem organu odwoławczego – świadczyły, że organ I instancji nie zastosował w przedmiotowej sprawie procedury przewidzianej dla wstrzymania wypłaty świadczeń, co z kolei uzasadniało uchylenie jego decyzji. Nadto wskazano, iż ewentualne wstrzymanie świadczenia nastąpić może od najbliższego terminu płatności. Ponieważ z decyzji z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...] w sprawie przyznania świadczeń A. S. na jej pięcioro dzieci, wynikało, iż świadczenia wypłacane będą do 15 dnia każdego miesiąca, z tego powodu wątpliwości Kolegium budziła również data, od której wstrzymano wypłatę świadczenia. Niezależnie od powyższego stwierdzono też, że w uzasadnieniu decyzji organu I instancji wskazano, iż dodatki wypłacone w okresie od [...] 2004 r. do [...] 2004 r. zostały uznane za świadczenia nienależnie pobrane i z tego powodu podlegają zwrotowi. Zgodnie zaś z art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych organ, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Tymczasem w niniejszej sprawie organ przemilczał powyższe okoliczności, podczas gdy materiał dowodowy zebrany w niej, prowadził do przekonania, iż rodzina wnioskodawczyni należy do rodzin znajdującej się w szczególnej sytuacji. A. S. wychowuje bowiem samotnie pięcioro dzieci, a jedyny jej dochód stanowi kwota otrzymywana z OPS. Kolegium wyraziło także pogląd, że w rozpatrywanej sprawie zachodziły wątpliwości czy świadczenie pobrane przez zainteresowaną spełniało przesłanki do uznania go za świadczenie nienależnie pobrane, ale ponieważ decyzja orzekająca o uznaniu tych świadczeń za nienależnie pobrane nie została zaskarżona, nie mogła być tym samym przedmiotem rozpatrzenia przez organ II instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła A. S., która przede wszystkim sprzeciwiła się wstrzymaniu jej wypłaty przedmiotowego świadczenia, ale w skardze swojej zatytułowanej "odwołanie" zaznaczyła, że wnosi je cyt: "w związku z otrzymanym pismem z Samorządowego Kolegium Odwoławczego" czyli decyzją z dnia [...] listopada 2004 r., co pozwala na uznanie, że w istocie rzeczy zaskarżona została decyzja organu odwoławczego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podnosząc, że skarżąca powtórzyła w skardze treści zawarte w odwołaniu, co do których organ wypowiedział się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę – pod względem zgodności z prawem – zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że miało miejsce tego rodzaju naruszenie prawa w konsekwencji skutkowało to uchyleniem zaskarżonej decyzji. Niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze, wśród których zawarty został również protest skarżącej odnośnie zwrotu kwoty [...] złotych - działając na zasadzie przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - Sąd z urzędu zauważył, że decyzja organu II Instancji nie rozstrzygnęła całości odwołania. W dniu bowiem [...] września 2004 r. – działający w imieniu Burmistrza Miasta i Gminy G. – Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej wydał dwie decyzje tj. o wstrzymaniu wypłaty świadczenia i o zwrocie wypłaconego świadczenia. Choć w treści odwołania wniesionego przez A. S. wyraźnie wskazano, że dotyczy ono decyzji z dnia [...] września nr [...] (odnoszącej się do wstrzymania wypłaty), to pomimo braku tak dokładnego określenia drugiej decyzji, odwołanie to – wbrew poglądowi Kolegium wyrażonemu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – dotyczyło także decyzji nakazującej zwrot kwoty [...] zł. Z treści bowiem pisma odwołującej się wyraźnie wynika, że uważała ona za "nieprawne" zarówno orzeczenie o wstrzymaniu wypłaty dodatku do zasiłku rodzinnego na syna jak i konieczność zwrotu wypłaconej z tego tytułu za miesiące od [...] do [...] 2004 r. kwoty [...] złotych. W tych warunkach Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja Kolegium nie rozstrzyga o całości odwołania skarżącej czym narusza przepisy art. 6, 7, 8 oraz art. 77 i 107 § 1 w zw. z art. 140 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i z tego powodu – z mocy przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.