I SA/Wa 82/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Mirosław Gdesz Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego P. Z., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2014 r., nr KOC/[...]/Op/14, po rozpatrzeniu odwołania P. P., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., nr OPS.DŚ.[...].[...].2014 przyznającą wnioskodawczyni zasiłek okresowy w kwocie 418 zł miesięcznie w okresie od 1 maja 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że P. P. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] o przyznanie zasiłku okresowego w miesiącach: kwietniu, maju i czerwcu 2014 r. w kwocie po 1000 zł miesięcznie z przeznaczeniem na żywność, leki i rehabilitację. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...], działający z upoważnienia Prezydenta [...], decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. przyznał wnioskodawczyni zasiłek okresowy w kwocie 418 zł miesięcznie w okresie od 1 maja 2014 r. do 31 sierpnia 2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wyjaśnił, że na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 30 maja 2014 r. ustalono, że wnioskująca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, nie pracuje zawodowo, nie prowadzi własnej działalności gospodarczej ani nie jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy. Toczy się postępowanie w sprawie ustalenia jej stopnia niepełnosprawności. Mieszka wraz z matką, nie reguluje opłat czynszowych, a opłaty za energię elektryczną są opłacane przez Ośrodek Pomocy Społecznej. Organ I instancji przywołał treść art. 38 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej i wyjaśnił, że na podstawie ustaleń dokonanych w postępowaniu doszedł do wniosku, że w przypadku wnioskodawczyni spełnione zostały przesłanki do przyznania zasiłku okresowego. Organ wyjaśnił, że granice wysokości zasiłku dla osoby samotnie gospodarującej określone zostały w ustawie – nie może on być niższy niż 20 zł i wyższy niż 418 zł miesięcznie. Z tego też względu nie mogły zostać spełnione żądania wnioskującej dotyczące wysokości zasiłku w kwocie 1000 zł lub 529 zł. Natomiast okres, na jaki został przyznany zasiłek, został ustalony przez organ w oparciu o okoliczność, że na dzień 16 czerwca 2014 r. został wyznaczony termin komisji lekarskiej Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W., mającej wydać orzeczenie w stosunku do strony. Zatem możliwym jest wydanie w terminie do końca sierpnia 2014 r. decyzji w sprawie przyznania zasiłku stałego z uwagi na niepełnosprawność. Natomiast początkowy okres przyznania świadczenia został określony na maj z uwagi na trudności w przeprowadzeniu z wnioskodawczynią wywiadu środowiskowego, niezbędnego do rozpatrzenia sprawy, do którego przeprowadzenia doszło ostatecznie dopiero w dniu 30 maja 2014 r. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem P. P. wniosła odwołanie domagając się uchylenia decyzji i przyznania jej zasiłku okresowego w wysokości zgodnej ze złożonym przez nią wnioskiem. Odwołująca się zarzuciła pracownikom Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...] niekompetencję, uprzedzenie w stosunku do jej osoby oraz pominięcie w toku postępowania jej potrzeb wynikających ze złego stanu zdrowia i konieczności prowadzenia leczenia i rehabilitacji. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że z analizy akt sprawy wynika, że organ I instancji prawidłowo ocenił dane wynikające z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego stwierdzając, że wnioskodawczyni spełnia kryteria kwalifikujące ją do otrzymania pomocy w formie zasiłku okresowego. Organ II instancji przypomniał, że decyzja w przedmiocie przyznania wnioskowanej pomocy jest decyzją wydawaną częściowo w oparciu o uznanie administracyjne, co oznacza, że wnioskujący o taka pomoc muszą liczyć się z ewentualnością przyznania kwoty niższej niż wnioskowana. Przy podejmowaniu takich decyzji organ pomocy społecznej nie może bowiem bezkrytyczne spełniać wszelkich żądań, jakie przedstawia wnioskodawczyni w niniejszej sprawie. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy przytoczył wybrane tezy z orzecznictwa sądów administracyjnych. Mając powyższe na uwadze organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...] z dnia [...]czerwca 2014 r. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2014 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła P. P. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi przedstawiła swoją trudną sytuacje życiową oraz zakres otrzymanej w okresie od maja 2014 do grudnia 2014 r. pomocy ze środków pomocy społecznej. Ponownie wskazała na niekompetencję pracowników organów pomocy społecznej oraz na pominięcie przez organy administracji jej potrzeb wynikających z ciężkiego stanu zdrowia i konieczności leczenia oraz rehabilitacji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. z 2015 r. Dz. U. poz. 163, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydaniu decyzji). Zasady ogólne wskazanej ustawy, wyrażone w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 stanowią, że świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz zaspokajanie niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Jak wynika z powyższych przepisów pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego samotnie gospodarującej osobie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej oraz rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny. Zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie (art. 38 ust. 2). Minimalną wysokość zasiłku określa art. 38 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy stanowiąc, że kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Kwota zasiłku okresowego nie może być także niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4). Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy (art. 38 ust. 5). Z przywołanej regulacji wynika, że organ pomocy społecznej ustala wysokość zasiłku okresowego pomiędzy wskazanymi wyżej granicami, z uwzględnieniem ogólnych zasad udzielania świadczeń z pomocy społecznej oraz indywidualnej sytuacji wnioskodawcy. Na rozmiar świadczenia z pomocy społecznej mają wpływ okoliczności uzasadniające udzielenie tej pomocy. Rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania zasiłku okresowego cechuje pewna uznaniowość, ograniczona w ustawie wysokością najwyższego i najniższego zasiłku oraz okresem jego pobierania. O tym, czy zasiłek będzie przyznany w rozmiarze wyższym bądź niższym, decyduje organ biorąc pod uwagę sytuację rodzinną i zdrowotną uprawnionego, istniejącą po stronie świadczeniobiorcy i wynikającą z jego osobistych możliwości przezwyciężenia swej trudnej sytuacji życiowej, zakres realizacji obowiązku współdziałania w rozwiązywaniu problemów, możliwości finansowe ośrodka, postawę świadczeniobiorcy oraz elementy subiektywne, jak np. chęć i aktywność w rozwiązaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin organ przeprowadza wywiad środowiskowy. Ustalenia wywiadu stanowią następnie dla pracownika socjalnego podstawę do analizy i oceny sytuacji danej osoby lub rodziny. Z akt sprawy, w szczególności zaś z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca nie osiągnęła żadnego dochodu. Tym samym wysokość należnego skarżącej zasiłku okresowego powinna znajdować się w granicach od 271 zł (50% obowiązującego ówcześnie kryterium dochodowego) do 418 zł. Przyznanie zatem kwoty 418 zł (a zatem maksymalnej możliwej do uzyskania przez wnioskodawczynię kwoty zasiłku okresowego) warunek ten w niniejszej sprawie spełniało. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy orzekające prawidłowo ustaliły, że skarżąca spełniała kryteria (dochodowe i społeczne) do przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego. Organy poprawnie ustaliły również wysokość przyznanego zasiłku okresowego, a przedstawione w tej sprawie uzasadnienie spełnia przesłanki określone w art. 107 § 3 kpa. Ponadto w ocenie Sądu organy obu instancji zebrały materiał dowodowy w zakresie pozwalającym na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Dokonały dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz starannie wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi się kierowały przy wydaniu rozstrzygnięcia, zachowując tym samym wymogi określone w przepisach art. 7 i art. 77 kpa. Dokonana ocena zebranych w sprawie dowodów, a w szczególności kwestionowana przez skarżącą wysokość przyznanego zasiłku, nie jest dowolna, a organy w sposób szczegółowy wskazały przyczyny, które zadecydowały o przyznaniu skarżącej zasiłku okresowego. Podkreślić przy tym należy, że przyznanie zasiłku w wyższej niż maksymalna wysokości nie tylko byłoby niezasadne ale także naruszałoby obowiązujące w tym zakresie przepisy art. 38 ustawy o pomocy społecznej. Określenie bowiem przez ustawodawcę maksymalnej i minimalnej wysokości zasiłku okresowego oznacza, że organ przyznający zasiłek, o ile stwierdzi, że osoba ubiegająca się spełnia kryterium wskazane w art. 38 ust. 1 powołanej ustawy, działa w granicach uznania administracyjnego. Organ nie może zatem stronie przyznać świadczenia w kwocie ani niższej, ani wyższej, niż to zostało określone w ustawie o pomocy społecznej. W ustalonych w ten sposób widełkach organ poruszać się może jednak swobodnie, przy czym powinien ustalić to świadczenie w wysokości adekwatnej do sytuacji wnioskodawcy, jego potrzeb i możliwości zaspokojenia swoich potrzeb we własnym zakresie oraz posiadanych przez organ środków finansowych na realizacją zadań pomocowych, co też w niniejszej sprawie uczynił. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270) orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy.