I SA/Wa 821/10
WyrokWSA w Warszawie2010-11-10
Skład orzekający: Jolanta Dargas, Gabriela Nowak, Joanna Skiba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę zespołu mieszkaniowego i boiska uniwersalnego może zostać uznana za zbędną i podlegać zwrotowi po upływie określonych terminów, jeśli cel wywłaszczenia nie został zrealizowany lub prace nie zostały rozpoczęte?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nieruchomość wywłaszczona pod określony cel może zostać uznana za zbędną i podlegać zwrotowi, jeśli pomimo upływu 7 lat od ostateczności decyzji o wywłaszczeniu nie rozpoczęto prac związanych z realizacją celu lub po 10 latach cel ten nie został zrealizowany. W rozpatrywanej sprawie brak rozpoczęcia prac i niezrealizowanie celu wywłaszczenia uzasadniało utrzymanie decyzji o zwrocie nieruchomości.Stan faktyczny
Miasto W. zaskarżyło decyzję Wojewody z marca 2010 r. utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej pod budowę zespołu mieszkaniowego i boiska uniwersalnego. Nieruchomość ta nie została zagospodarowana zgodnie z przeznaczeniem, a prace budowlane nie zostały rozpoczęte w ustawowych terminach. Miasto podniosło, że wieloletnie nie zagospodarowanie nie świadczy o zbędności nieruchomości, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Miasta W. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] kwietnia 2008 roku nr [...].Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta m. W. od decyzji Starosty P. z dnia [...] kwietnia 2008 roku nr [...], orzekającej o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej wg mapy z projektowanym podziałem, zaewidencjonowanym w Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W., działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, uregulowaną w księdze wieczystej KW nr [...]. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Przedmiotowa decyzja wydana została stała w oparciu o następujące ustalenia faktyczne oraz rozważania prawne.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 roku Starosta P. orzekł o zwrocie na rzecz A. N. nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, pochodzącej z dawnej działki nr [...] z dawnego obrębu [...].
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2009 roku nr [...], po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Starosty P. z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] orzekającej o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W wyniku złożonej skargi na decyzję Wojewody [...]przez A. N., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 maja 2009 roku uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...].
Rozpoznając ponownie złożone odwołanie organ ustalił, iż umową notarialną z dnia [...] czerwca 1973 r. Nr Rep. A II nr [...], zawartą w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 10 poz. 64 z 1974r.), Skarb Państwa nabył od A. N. niezabudowaną nieruchomość położoną w W., przy ul. [...] i [...] o łącznej powierzchni [...], w skład której wchodziła m.in. działka nr [...] z przeznaczeniem pod budowę zespołu mieszkaniowego "U." wraz z ulicami miejskimi w rejonie tego zespołu, zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji nr [...] z dnia [...] kwietnia 1972 roku, wydanymi przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej m. W.. Organ przywołał treść art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, które określają przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przedmiotowa nieruchomość przeznaczona została, zgodnie z decyzją o lokalizacji [...] i [...] z dnia [...] kwietnia 1972 roku pod budowę zespołu mieszkaniowego "U." i lokalizację ulic miejskich. Według planu realizacyjnego osiedla mieszkaniowego U., zatwierdzonego decyzją nr [...] z dnia [...] października 1974 roku, na obecnej działce [...] przewidziano budowę boiska uniwersalnego. Zgodnie z protokołem wizji lokalnej dokonanej w dniu 29 lutego 2008 roku wynika, że działka nr [...] z obrębu [...] stanowi projektowane działki [...], [...], [...], [...], [...] i [...], działka nr [...] to nie zagospodarowany teren ze skarpami, zaś działka nr [...] wykorzystywana jest jako boisko. Decyzją z dnia [...] listopada 1995 roku nr [...] Urząd Gminy W. wydał na rzecz Stowarzyszenia E. zezwolenie na budowę boiska treningowego. Zwrot wywłaszczonej nieruchomości w związku z decyzją z dnia [...] listopada 1995 roku zezwalająca na budowę boiska, która wydana została po upływie 21 lat od decyzji o wywłaszczeniu, świadczy – zdaniem organu-o zbędności przedmiotowej nieruchomości. Zatem decyzja organu I instancji stwierdzająca, że na części działki nr [...] ( projektowana działka nr [...]) nie zrealizowano celu wywłaszczenia , czyli budowy boiska uniwersalnego, jest prawidłowa .
Skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2010 roku nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Miasto W. Skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty P. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 roku. Zdaniem skarżącego o zbędności terenu nie może świadczyć sam fakt nawet wieloletniego nie zagospodarowania wywłaszczonego terenu. Skarżący przywołał pogląd Sądu Najwyższego, że sytuacja taka może być uzasadniona, gdy chodzi o wielkie zadania inwestycyjne, które wymagają długotrwałego procesu realizacji. O zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cele budowy osiedla mieszkaniowego po upływie 7 lat od dnia , w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna można byłoby mówić w sytuacji , w której prace związane z realizacja celu wywłaszczenia nie zostały rozpoczęte w ogóle na całym terenie objętym lokalizacją inwestycji.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do unormowania zawartego w przepisie art. 145 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, nie będąc jednak związanym - stosownie do treści przepisu art. 134 p.p.s.a. – zarzutami i wnioskami skargi, doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Generalnie zasady zwrotu nieruchomości reguluje rozdział 6 dział III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( tj. Dz. U. z 2004 r. Nr 261 poz. 2603 ze zm. dalej ugn ). Stosownie do treści art. 136 ust. 3, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Uznanie nieruchomości za zbędną w powyższym rozumieniu następuje w przypadkach określonych i zdefiniowanych w ustawie, a konkretnie w art. 137 ust. 1. Stosownie do zapisu w nim zawartego, nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli:
1. pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo
2. pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany.
Niezbędnym zatem do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było ustalenie: celu, na który wywłaszczona została nieruchomość objęta wnioskiem, a następnie czy cel ten został zrealizowany w rozumieniu art. 137 ust. 1 ustawy.
Cel wywłaszczenia wnioskowanej do zwrotu nieruchomości wynika w sposób nie budzący wątpliwości z treści znajdującego się w aktach aktu notarialnego z dnia [...] czerwca 1973 roku, w którym wskazano, że przedmiotowa nieruchomość wywłaszczona została pod budowę zespołu mieszkaniowego "U." wraz z ulicami miejskimi w rejonie tego zespołu. W aktach sprawy znajduje się również decyzja o lokalizacji inwestycji nr [...] z dnia [...] kwietnia 1972 roku wraz z załącznikiem graficznym stanowiącym integralną część ww. decyzji i decyzja wydziału Urbanistyki i architektury m. W. z dnia [...] października 1974 roku nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, z których wynika , że na dawnej działce nr [...] miało być zbudowane boisko uniwersalne.
Jak wynika z akt sprawy, działka nr [...] stanowi niezagospodarowany teren ze skarpami. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości istotne jest to, czy w określonym przedziale czasowym rozpoczęto prace związane z realizacją celu wywłaszczenia lub, czy po upływie określonego czasu cel ten został zrealizowany. W rozpatrywanej sprawie nie została wydana żadna decyzja zezwalająca na jakąkolwiek budowę na działce nr [...], a oględziny terenu przeprowadzone przez rzeczoznawcę potwierdziły, że teren ten jest niezabudowany i niezagospodarowany. Nie zrealizowano tam budowy boiska w terminach podanych wyżej w art. 137 ugn , dopiero w dniu [...] listopada 1995 roku wydano decyzję zezwalającą na budowę boiska .
W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku i jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło