I SA/Wa 822/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Rektora Wyższej Szkoły [...] w W. z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy materialnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dziekana Wyższej Szkoły [...] w W., Wydział Zamiejscowy w S. z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Rektora Wyższej Szkoły [...] w W. na rzecz skarżącej E. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. Rektor Wyższej Szkoły [...] w W. utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziały Zamiejscowego w S. tej uczelni z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania E. M. stypendium socjalnego w roku akademickim [...]. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że rozpatrując odwołanie złożone od powyższej decyzji. Rektor, po zasięgnięciu opinii Uczelnianej Komisji Stypendialnej stwierdził, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania świadczenia, bowiem nie spełnia warunków do przyznania świadczenia tj. nie został spełniony w jej przypadku wymóg samodzielności finansowej. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji . Skarżąca podniosła, że Dziekan Wydziału Zamiejscowego Wyższej Szkoły [...] decyzją nr [...] postanowił w roku akademickim [...] nie przyznać skarżącej pomocy materialnej z powodu niekompletności wniosku. Rektor WS [...] w W. decyzją z dnia [...] lutego 2010 roku utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Zamiejscowego w S. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji jako przyczynę odmowy przyznania stypendium podano niespełnienie wymogu samodzielności finansowej Zdaniem skarżącej spełniła ona jednak wymóg samodzielności finansowej , albowiem z załączonej dokumentacji wynika , że łącznie z mężem osiągała w 2008 roku dochody brutto [...] zł na miesiąc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). W myśl art. 134 § 1) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej ppsa), decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek, dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji (postanowienia) nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Nie będąc jednak związany granicami skargi, sąd zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także tych wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie. Rozpatrując skargę, w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uwzględnienie skargi. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora Wyższej Szkoły [...] w W. z dnia [...] lutego 2010 roku , utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału Zamiejscowego tej uczelni z dnia [...] grudnia 2009 roku odmawiająca przyznania E. M. stypendium socjalnego na rok akademicki [...]. Powodem odmowy przyznania stypendium było: wg organu I instancji niekompletność wniosku , zaś zdaniem organu II instancji brak spełnienia przez skarżąca kryterium samodzielności finansowej. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz przepisy Regulaminu pomocy materialnej dla studentów WS [...] w W. z dnia [...] grudnia 2008 roku . Stosownie do treści art. 173 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie m.in. stypendium socjalnego (pkt 1). W myśl zaś postanowień art. 179 powoływanej ustawy, stypendium socjalne ma prawo otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Organy administracji błędnie jednak uznały, że aby uzyskać stypendium socjalne student musi spełnić warunek samodzielności finansowej, określony w art. 179 ust. 6 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.). Stosownie bowiem do art. 179 ust. 1 powołanej ustawy, stypendium socjalne ma prawo otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. Przesłanką uzyskania stypendium socjalnego jest zatem znajdowanie się w trudnej sytuacji materialnej wyznaczanej, w świetle art. 179 ust. 2 powołanej wyżej ustawy, przez kryterium dochodu na osobę w rodzinie studenta (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 16 października 2007 r., sygn. akt II SA/Bk 420/07, LEX nr 419063). W celu ustalenia kryterium uprawniającego do uzyskania przedmiotowego stypendium niezbędne jest zatem prawidłowe ustalenie wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta. Miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta ustalana jest z uwzględnieniem faktu, czy student ten jest samodzielny finansowo w rozumieniu art. 179 ust. 6 powołanej wyżej ustawy, czy też jest niesamodzielny finansowo w rozumieniu tego przepisu. Zaznaczyć przy tym należy, że niespełnienie przez studenta warunku samodzielności finansowej, o której mowa w art. 179 ust. 6, nie przesądza jeszcze o tym, że student ten nie spełnia kryterium dochodowego uprawniającego go do otrzymania stypendium socjalnego. W takim bowiem przypadku miesięczna wysokość jego dochodu w rodzinie winna być ustalona z uwzględnieniem dochodów, o których mowa w art. 179 ust. 4. Ten zaś aspekt został całkowicie pominięty przez organy rozstrzygające w niniejszej sprawie. Miesięczną wysokość dochodu w rodzinie studenta ustala się na zasadach określonych w ustawie o świadczenia rodzinnych (art. 179 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym). Błędna interpretacja przez organy administracyjne prawa materialnego spowodowała, że naruszyło one również przepisy prawa procesowego. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 207 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, postępowanie w sprawie przyznania stypendium socjalnego powinno być prowadzone zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej K.p.a.) Rozstrzygnięcie organu uczelni o przyznaniu stypendium stanowi bowiem decyzję w indywidualnej sprawie studenta, natomiast art. 207 ust. 1 ustawy stanowi, że do decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Wprawdzie z uwagi na wskazanie przez ustawodawcę na odpowiednie stosowanie przepisów K.p.a., dopuszczalne są odstępstwa od reguł określonych w K.p.a., jednak dotyczą one tylko kwestii związanych z realizacją trybu i zasad postępowania wynikających z przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym, regulujących postępowanie w sprawacho przyznanie stypendium. Odpowiednie stosowanie przepisów K.p.a. oznacza bowiem konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Przypomnieć należy, że z zawartej w art. 15 K.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wynika obowiązek dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia przez dwa różne organy tej samej sprawy, wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy nie może więc nie może ograniczyć się do kontroli decyzji organu pierwszej instancji, lecz powinien z urzędu ponownie przeanalizować całokształt okoliczności faktycznych i prawnych sprawy, bez względu na to, jakie zarzuty zastały podniesione w odwołaniu. W zaskarżonej decyzji rektor nie tylko nie dokonał ponownej analizy sprawy, ale również nie odniósł się do argumentacji odwołania. Ponadto z art. 11 K.p.a. wynika obowiązek wyjaśniania stronom zasadność przesłanek rozstrzygnięcia, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Wyrazem realizacji tej zasady jest uzasadnienie decyzji, które w myśl art. 107 § 3 K.p.a., powinno przekonywać stronę o prawidłowości rozstrzygnięcia. Organ administracji musi m.in. przedstawić w nim swoją ocenę oraz motywy leżące u podstaw podjętego rozstrzygnięcia. Podkreślenia wymaga, że bez prawidłowego uzasadnienia decyzji strona nie ma możliwości obrony swoich słusznych interesów. Wobec powyższego Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, tj. art. 179 ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, i przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 15 i art. 107 § 3 K.p.a., które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organy winny przede wszystkim zbadać czy skarżąca spełnia przesłanki samodzielności finansowej, o której mowa w art. 179 ust. 6 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W przypadku zaś uznania, że skarżąca nie spełnia przesłanek samodzielności finansowej – ustalą wysokość dochodu jej rodziny z uwzględnieniem kryteriów wymienionych w art. 179 ust. 4 i 5. Dopiero zaś po prawidłowym ustaleniu tego dochodu, z uwzględnieniem jednego z wymienionych wyżej sposobów, ocenią czy uzyskany przez skarżącą dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego na podstawie § 14 Regulaminu. Swoje stanowisko w sprawie umotywują zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a. Uznając, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie odpowiadają prawu z przyczyn wyżej wskazanych, należało skargę uwzględnić i orzec o uchyleniu tych decyzji na podstawie art. 145 § 1 lit. a i lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 ppsa .