I SA/Wa 824/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Sędziowie: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Protokolant referent stażysta Małgorzata Sieczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi J. N. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa stwierdził niedopuszczalność zażalenia J. N. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...]. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] uznał, że J. N. i K. K. spełniają wymogi określone w art. 2, art. 3 i art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) oraz wezwał wyżej wymienionych do wskazania jednej z wybranych form realizacji prawa do rekompensaty, wskazania numeru rachunku bankowego w przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu oraz przedłożenia operatu szacunkowego zawierającego wartość pozostawionej przez J. N. nieruchomości położonej w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...]. Postanowienie z dnia [...] listopada 2013 r. zostało wydane na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i zawierało pouczenie o jego niezaskarżalności w drodze zażalenia z zaznaczeniem o możliwości jego kwestionowania wraz z odwołaniem od decyzji. Pismem z dnia [....] listopada 2013 r., pomimo powyższego pouczenia, J. N. wniósł "odwołanie" od postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r. Skarżący wniósł o jego sprostowanie, z uwagi na występujący błąd obliczeniowy w powierzchni nieruchomości bowiem organ określił, że w skład nieruchomości pozostawionej wchodziła nieruchomość gruntowa o pow. [...] ha, a nie jak wynika to z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy [...] ha, oraz o przyjęcie określonego podziału przedmiotowej nieruchomości pomiędzy spadkobierców. Jednocześnie, J. N. wskazał na błąd w ww. postanowieniu w nazwisku właściciela pozostawionej nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] Wojewoda [...] sprostował oczywistą omyłkę w swoim postanowieniu z dnia [...] listopada 2013 r. w ten sposób, że w miejsce zwrotu "[...]" (na stronie [...] postanowienia) wpisał zwrot "[...]", zaś w pozostałej części postanowienie pozostawił bez zmian. Pismem z dnia [....] listopada 2011 r. J. N. wniósł odwołanie od postanowienia Wojewody z dnia [...] listopada 2013 r., w którym ponownie wskazał na zarzuty podnoszone w odwołaniu z dnia [...] listopada 2013 r., a dotyczące postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r. Odwołanie z dnia [...] listopada 2013 r., jako literalnie odnoszące się do postanowienia Wojewody z dnia [...] listopada 2013 r. i złożone w terminie wynikającym z pouczenia zawartego w tym postanowieniu, organ potraktował jako dopuszczalny środek zaskarżenia, tj. zażalenie. W następstwie jego rozpoznania Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r. Jednoczesnie, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa - działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 142 i 144 k.p.a. - stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie z dnia [...] listopada 2013 r. (nazwane przez skarżącego odwołaniem od tego postanowienia). W uzasadnieniu Minister wyjaśnił, że niedopuszczalność zażalenia ma miejsce m.in. wówczas, gdy strona postępowania użyje tego środka zaskarżenia w przypadku postanowienia, na które zażalenie nie przysługuje, co miało miejsce w niniejszej sprawie. Na postanowienie wydane przez organ wojewódzki na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. zażalenie bowiem nie przysługuje. Postanowienie takie jest więc ostateczne i nie podlega zaskarżeniu. Wprawdzie, na podstawie art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, jednakże ustawodawca zastrzegł, że jest to dopuszczalne tylko wtedy gdy kodeks tak stanowi, a z taką sytuacją nie mamy do czynienia tutaj. Z kolei, zgodnie z treścią art. 142 k.p.a. postanowienie, na które nie służy zażalenie, strona może zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji, o czym J. N. został pouczony przez Wojewodę w treści postanowienia z dnia [...] listopada 2013 r. Skargę na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniósł J. N. Skarżący podniósł, że postanowienie Ministra jest dla niego niezrozumiałe, albowiem skarżący nie zaskarżał postanowienia Wojewody z dnia [...] listopada 2013 r., lecz zgodnie z pouczeniem, pismem z dnia [...] listopada 2011 r., złożył od niego odwołanie, w konsekwencji postanowienie o tej treść w ogóle nie powinno być wydane, a tym samym powinno być wyelimonowane z obrotu prawnego (strona 3 skargi). W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia prowadzona na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 169 ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. 270 ze zm.) doprowadziła do uznania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie to nie narusza prawa. Przedmiotem zaskarżonego postanowienia z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] jest stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia wniesionego przez J. N. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] wydane w trybie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) - dalej: "ustawa zabużańska". Skarżący twierdzi, że zażalenia na postanowienie Wojewody nie składał, bowiem złożył od niego jedynie odwołanie, a tym samym oczekuje od organu merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów w nim podniesionych. Skoro więc, zażalenia na postanowienie skarżący nie składał, to nie rozumie dlaczego postanowienie z dnia [...] grudnia 2013 r. o tej treści zostało wydane. I tak, w pierwszej kolejności Sąd zauważa, że postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r., które zapadło w trakcie toczącego się postępowania głównego o potwierdzenie prawa do rekompensaty ma charakter wyłącznie procesowy i nie rozstrzyga merytorycznie sprawy, bowiem to następuje dopiero w decyzji administracyjnej, która jeszcze nie została w sprawie wydana. Postanowienie to stwierdza, że od wydanych w toku postępowania administracyjnego postanowień o charakterze incydentalnym nie przysługuje środek zaskarżenia w postaci zażalenia. Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia Ministra na wstępie podnieś należy, iż - z uwagi na brak odmiennego uregulowania w ustawie zabużańskiej - do postanowień wydawanych w toku postępowania w sprawach dotyczących potwierdzenia prawa do rekompensaty za mienie zabużańskie, w tym postanowień wydawanych w trybie art. 7 ust. 1 powołanej ustawy, zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z zasadą wyrażona w art. 141 § 1 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Oznacza to, że zażalenie przysługuje tylko w tym przypadku, kiedy z przepisów kodeksu wprost wynika, że zażalenie jest dopuszczalne. Jeżeli zatem kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawa zabużańska w przepisie będącym materialnoprawną podstawą rozstrzygnięć organu pierwszej instancji (art. 7 powołanej ustawy) nie przewidują samoistnego środka zaskarżenia tego typu postanowień incydentalnych w postaci zażalenia, to środek ten stronie nie przysługuje. Taka zaś sytuacja obligowała Ministra do wydania w oparciu o art. 134 k.p.a. w zw. z art. 142 i 144 k.p.a. k.p.a. postanowienia o niedopuszczalności zażalenia. Organ nie dysponuje bowiem w tym względzie uznaniem administracyjnym. Sąd nie podziela zarzutu skarżących odnoszących się do błędnego potraktowania przez Ministra Skarbu Państwa wniesionego przez nich pisma (zatytułowanego - odwołanie) z dnia [...] listopada 2013 r. jako zażalenia. Przede wszystkim nie ulega wątpliwości, iż skarżący w piśmie tym zgłosili zastrzeżenia do treści postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r. z uwagi na występujący w ich ocenie błąd obliczeniowy w powierzchni nieruchomości i przyjęcie nieprawidłowego podziału nieruchomości pomiędzy spadkobiercami. Skoro zaś z treści wspomnianego pisma wynika, iż skarżący domagają się wzruszenia wydanego przez organ pierwszej instancji postanowienia (posługując się zwrotem "odwołanie") i adresatem swojego żądania uczynili organ odwoławczy, to w ocenie Sądu zasadnie organ ten potraktował to pismo jako zażalenie. Zważyć bowiem należy, że o charakterze pisma (a więc o tym czy jest to środek odwoławczy, wniosek czy skarga) decyduje nie jego tytuł ale zawarta w nim treść. Ta zaś w realiach niniejszej sprawy jednoznacznie wskazywała intencje strony skarżącej, jako chęć wzruszenia wydanego przez Wojewodę [...] postanowienia. Natomiast jak już wyżej Sąd wyjaśniał, środkiem zaskarżenia postanowień incydentalnych, w przypadkach przewidzianych w przepisach, jest zaś wyłącznie zażalenie. Odwołanie zaś z zarzutami, które zaprezentowała strona skarżąca dopuszczalne jest ale tylko od decyzji w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty, o czym skarżącego pouczono w postanowieniu Wojewody z dnia [...] listopada 2013 r. W tym stanie rzeczy nie można zarzucić Ministrowi Skarbu Państwa, iż wydając kwestionowane postanowienie z dnia [...] grudnia 2013 r., w sposób wadliwy zastosował wyżej wymienione przepisy postępowania administracyjnego lub dopuścił się innego naruszenia prawa skutkującego koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Zważyć przy tym należy, że rozpoznanie merytoryczne przez organ odwoławczy niedopuszczalnego środka zaskarżenia stanowiłoby rażące naruszenia prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności wydanego w takim wypadku rozstrzygnięcia, w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Nie mogą być natomiast przedmiotem rozważań Sądu zarzuty strony odnoszące się do prawidłowości postępowania zakończonego wydaniem postanowienia z dnia [...] listopada 2013 r., w tym kwestie dotyczące określenia właściwej powierzchni pozostawionej nieruchomości i należnego do niej udziału spadkobiercom. Wykraczałoby to bowiem poza granice sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego postanowienia, którego istotą jest wyłącznie kwestia procesowa dotycząca dopuszczalności zażalenia na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2013 r. Sąd podkreśla, że w sytuacji nieprzysługiwania zażalenia na postanowienie (co miało miejsce w niniejszej sprawie) strona skarżąca nie będzie pozbawiona ochrony przed skutkami jakie dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy może to postanowienie wywołać. Zgodnie bowiem z art. 142 k.p.a. postanowienie takie będzie ona mogła zaskarżyć w odwołaniu od decyzji, która wydana zostanie w następstwie merytorycznego rozpoznania sprawy w przedmiocie przyznania prawa do rekompensaty. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. ----------------------- 1